8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 215-216-217-218 Cevapları Hecce Yayıncılık

A. Aşağıda basit makinelerle ilgili verilen kavram haritasını uygun sözcüklerle tamamlayınız.

Cevap:

• Basit makine, işten kazanç sağlamaz.
• Basit makine, uygulanan kuvvetin yönünü veya büyüklüğünü değiştirebilir.
• Makaranın çeşitleri: sabit makara ve hareketli makara.
• Kaldıraç, basit makinenin bir çeşididir. Desteğin arada olduğu kaldıraca makas, yükün arada olduğu kaldıraca fındık kıracağı, kuvvetin arada olduğu kaldıraca maşa örnektir.
• Eğik düzlem, basit makinenin bir çeşididir; örnek: rampa.
• Dişli çark, basit makinenin bir çeşididir; örnek: el mikseri.
• Çıkrık, basit makinenin bir çeşididir; örnek: saatin kurma kolu.
• Kasnak da basit makinenin bir çeşididir.

B. Aşağıdaki soruların cevaplarını defterinize yazınız.
1. Basit makinelere örnekler vererek kuvvetten ve yoldan kazanç sağlanıp sağlanmadığını açıklayınız.

Cevap: Sabit makarada kuvvetten de yoldan da kazanç yoktur; yalnızca kuvvetin yönü değişir. Hareketli makara, palanga, eğik düzlem ve çıkrıkta kuvvetten kazanç vardır; buna karşılık yoldan o oranda kayıp olur. Hiçbirinde işten kazanç sağlanmaz.

2. Eğik düzlem iş yapmada ne gibi kolaylık sağlamaktadır?

Cevap: Ağır bir yükü doğrudan yukarı kaldırmak yerine eğimli rampada ittiririz. Böylece yükü daha küçük bir kuvvetle yüksek bir yere çıkarırız.

3. Makaralar hangi amaçla, nerelerde kullanılmaktadır? Örnekler veriniz.

Cevap: Sabit makara kuvvetin yönünü değiştirmek için kullanılır: bayrak direği, perde ve kuyudan su çekme gibi. Hareketli makara kuvvetten kazanç sağlamak için kullanılır: liman ve şantiyedeki vinçler gibi.

4. Palangalar hangi amaçla nerelerde kullanılmaktadır? Örnekler veriniz.

Cevap: Palangalar, ağır yükleri küçük kuvvetlerle kaldırmak ve kuvvetin yönünü değiştirmek için kullanılır. Vinçlerde, teleferiklerde ve gemilerde yük kaldırırken kullanılır.

5. Kaldıraçlar iş yapmada ne gibi kolaylıklar sağlar? Açıklayınız.

Cevap: Kuvvet kolu yük kolundan uzun olduğunda yükü daha küçük kuvvetle kaldırmamızı sağlar. Kürek, makas ve tahterevalli gibi kaldıraçlar işi kolaylaştırır, ama işten kazanç sağlamaz.

6. Çıkrık hangi amaçla, nerelerde kullanılmaktadır?

Cevap: Çıkrık, küçük kuvvetle ağır yükleri çekmek veya döndürmek için kullanılır. Kuyudan su çekmede, olta makarasında, kirmende, direksiyon ve musluk başında kullanılır.

C. Aşağıdaki ifadelerden doğru olanların yanına “D”, yanlış olanların yanına “Y” yazınız.
1. Eğik düzlem yardımıyla daha az kuvvet harcanarak yük kaldırılır.
2. Eğik düzlem ile yapılan işte yoldan kazanç vardır.
3. Basit makineler iş yapma kolaylığı sağlar.
4. Belirli bir yükü eğik düzlem kullanarak belirli bir yüksekliğe çıkardığımızda yoldan kaybedip kuvvetten kazanç sağlarız.
5. Bir destek üzerinde serbestçe dönebilen çubuktan oluşan basit makinelere kaldıraç denir.
6. Bir kaldıraçta destek, yük ve kuvvet birlikte yer alır.
7. Kaldıraçlarda kuvvetin etki ettiği noktanın destek noktasına uzaklığına kuvvet kolu, yükün destek noktasına uzaklığına ise yük kolu adı verilir.
8. Kaldıraçlarda yükün, desteğin veya kuvvetin yerleri sabittir.
9. Makas çift taraflı kaldıraca örnektir.
10. Sabit makaralarda kuvvetin büyüklüğü değişir.
11. Palangalarda makaraların tümü hareketli olur.
12. Palangalarda kuvvetten kazanç sağlanır.
13. Birbirine bağlı ve aynı eksen üzerinde dönen çapları farklı iki makaradan oluşan sisteme çıkrık denir.
14. Çıkrıkta kuvvetten ve yoldan kayıp olur.
15. Dişli çarklar kuvvet ve hareketin yönünü değiştirebilir.
16. Vida, nesneleri bir arada tutmak için kullanılır.

Cevap:

• 1. D
• 2. Y. Doğrusu: Eğik düzlemde yoldan kayıp, kuvvetten kazanç vardır.
• 3. D
• 4. D
• 5. D
• 6. D
• 7. D
• 8. Y. Doğrusu: Kaldıraçlarda yükün, desteğin veya kuvvetin yerleri değiştirilebilir.
• 9. D
• 10. Y. Doğrusu: Sabit makarada kuvvetin büyüklüğü değişmez, yalnızca yönü değişir.
• 11. Y. Doğrusu: Palangalarda hem sabit hem hareketli makara kullanılır.
• 12. D
• 13. D
• 14. Y. Doğrusu: Çıkrıkta kuvvetten kazanç, yoldan kayıp vardır.
• 15. D
• 16. D

Ç. Aşağıdaki ifadelerde noktalı yerleri uygun kavramlarla doldurunuz.
eksen, makara, kuvvet kolu, destek, sayısına, kuvvetten, kaldıraç, basit makine, çengel, yük kolu, yarıçapları, palangalar, yol, kazanç, kuvvetin, değiştiren, silindir, yoldan
1. Basit makineler uygulanan bir …… yönünü ya da yolunu …… araçlardır.
2. Basit makinelerde işten …… sağlanmaz.
3. …… sabit ve hareketli makaralardan oluşur.
4. İş yapma kolaylığı sağlayan araçlara …… denir.
5. Çıkrık aynı …… etrafında dönebilen, …… farklı iki silindirden oluşan araçtır.
6. Bir destek üzerinde serbestçe dönebilen çubuktan oluşan basit makinelere …… denir.
7. Çıkrıklarda …… kazanç, …… kayıp vardır.
8. Palangalarda kuvvetten kazanç, yükü taşıyan ipin …… bağlıdır.
9. Eğik düzlem üzerindeki …… ne kadar uzun ise uygulanan kuvvet o kadar az olur.
10. Kaldıraçlarda kuvvetin etki ettiği noktanın destek noktasına uzaklığına ……, yükün destek noktasına uzaklığına ise …… adı verilir.

Cevap:

• 1. kuvvetin; değiştiren
• 2. kazanç
• 3. Palangalar
• 4. basit makine
• 5. eksen; yarıçapları
• 6. kaldıraç
• 7. kuvvetten; yoldan
• 8. destek sayısına
• 9. yol
• 10. kuvvet kolu; yük kolu

D. Aşağıdaki ifadelerin doğru ya da yanlış olduğunu belirleyip ilgili ok yönünde ilerlediğinizde ulaştığınız çıkışı işaretleyiniz.

Cevap: 7. çıkış

• “Basit makinelerde işten kazanç sağlanır.” ifadesi yanlıştır (Y oku).
• “Hareketli makaralarda yoldan kazanç sağlanırken kuvvetten o oranda kaybedilir.” ifadesi yanlıştır (Y oku).
• “Vidalar, kasnaklar ve dişli çarklar yaşantımızı kolaylaştıran basit makinelerdir.” ifadesi doğrudur (D oku). Ulaşılan çıkış: 7. çıkış.