8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 306-307-308-309-310 Cevapları Hecce Yayıncılık

A. Aşağıda verilen kavram haritasında boş bırakılan yerleri uygun sözcüklerle tamamlayınız.

Cevap:

• Su → potansiyel enerji → hareket enerjisi → elektrik enerjisi → hidroelektrik santral
• Rüzgâr → hareket enerjisi → elektrik enerjisi → rüzgâr santrali
• Fosil yakıt → ısı enerjisi → hareket enerjisi → elektrik enerjisi → termik santral
• Radyoaktif atomlar → atomun parçalanması ile açığa çıkan enerji → ısı enerjisi → hareket enerjisi → nükleer santral
• Yer altı buharı → ısı enerjisi → hareket enerjisi (basılı son kutu: Rüzgâr santrali)

B. Aşağıdaki soruların cevaplarını defterinize yazınız.
1. Şimşek ve yıldırım nasıl oluşur?

Cevap: Bulutlar hava ve birbiriyle sürtünerek elektriklenir; bir bölümleri pozitif, bir bölümleri negatif yüklenir. Yük farkı çok artınca elektrikler havadan atlayarak boşalır. Boşalma bulutlar arasında olursa şimşek, buluttan yere olursa yıldırım adını alır.

2. Elektriklenmeden günlük yaşamda nasıl yararlanılır? Örnekler veriniz.

Cevap: Fotokopi makinesinde toner, zıt yüklenen kâğıda yapışır. Bacalardaki filtrelerde toz yüklenip plakaya tutunur. Boya tabancasında yüklü boya zerreleri yüzeye eşit yayılır.

3. Nötr bir cismi pozitif yükle yüklemek için neler yapılabilir?

Cevap: Pozitif yüklü bir cisimle dokundurulabilir. Ya da cisim topraklanıp negatif yüklü bir cisim yaklaştırılırsa elektronlar toprağa gider; toprak bağlantısı kesilince cisim pozitif yüklü kalır. Sürtünmeyle elektron kaybettirmek de bir yoldur.

4. Nötr bir cismi negatif yükle yüklemek için neler yapılabilir?

Cevap: Negatif yüklü bir cisimle dokundurulabilir; bu sırada elektronlar nötr cisme geçer. Sürtünmeyle elektron kazandırmak da mümkündür.

5. Elektriklenme çeşitleri nelerdir?

Cevap:

• Sürtünme ile elektriklenme
• Dokunma ile elektriklenme
• Etki ile elektriklenme

6. Nötr bir cisme dışarıdan elektron verilirse ne olur?

Cevap: Cisimdeki elektron sayısı proton sayısından fazla olur ve cisim negatif yüklenir.

7. Nötr bir cisimdeki elektronlar alınırsa cisimde ne gibi değişiklikler olur?

Cevap: Elektron sayısı proton sayısından az kalır ve cisim pozitif yüklenir.

8. Elektriklenmenin yaratacağı tehlikelerden nasıl korunabilir?

Cevap: Cihazlar ve tesisat topraklanmalı, ıslak elle elektrikli aletlere dokunulmamalı, tanker gibi araçlarda yükü boşaltan zincir kullanılmalı, binalara paratoner takılmalıdır.

9. Topraklama ne demektir? Yararlarını açıklayınız.

Cevap: Yüklü bir cismin iletken telle toprağa bağlanmasına topraklama denir. Cismin fazla yükü toprağa geçip cisim nötr olur. Böylece elektrik çarpması ve yangın riski azalır.

10. Paratoner nasıl çalışır?

Cevap: Paratoner binanın en yüksek yerine konan sivri uçlu iletkendir. Yıldırım bulutundaki yükü kendine çeker ve kalın bir telle toprağa iletir; bina zarar görmez.

11. Yüklü bir elektroskoba aynı cins yükle yüklü bir cisim dokundurulursa ne olur?

Cevap: Elektroskoptaki yük miktarı artar, yapraklar daha çok açılır.

12. Nötr bir elektroskoba negatif yüklü bir cisim yaklaştırılırsa ne olur?

Cevap: Elektroskoptaki elektronlar topuzdan yapraklara doğru itilir, topuzda pozitif yük toplanır. Yapraklar negatif yüklenip hafifçe açılır.

13. Pozitif yüklü bir elektroskoba negatif yüklü bir cisim yaklaştırılırsa ne olur?

Cevap: Elektroskoptaki elektronlar topuza doğru çekilir, yapraklarda yük azalır. Yapraklar kapanır.

14. Bir cisim etki ile nasıl elektriklendirilebilir?

Cevap: Yüklü bir cisim, nötr cisme dokunmadan yaklaştırılır. Nötr cisimdeki yükler yer değiştirir; yakın taraf zıt, uzak taraf aynı yüklü olur. Cisim bu sırada topraklanıp bağlantı kesilirse kalıcı olarak yüklenir.

C. Aşağıdaki ifadelerden doğru olanların yanına “D”, yanlış olanların yanına “Y” yazınız.
1. Bütün maddeler atomlardan oluşmuştur.
2. Pozitif yüklü cisimlerde (+) yük sayısı fazladır.
3. Nötr cisimlerde (–) ve (+) yüklerin sayısı eşittir.
4. Nötr bir cisme dışarıdan (–) yük verilirse cisim pozitif yüklü olur.
5. Bir cismin (+) yüklü olması için o cisme dışarıdan (+) yükün geçmesi gerekir.
6. Cam çubuk, ipek kumaşa sürtülürse pozitif yükle yüklenir.
7. Ebonit çubuk, yünlü kumaşa sürtülürse negatif yükle yüklenir.
8. Elektroskop ile elektrik enerjisinin miktarı ölçülür.
9. Elektroskop nötr cisimleri yüklemeye yarar.
10. Topraklı prizlerde iki deliğe ek olarak dış kısımlarda metal çıkıntılar bulunur.
11. Paratonerin görevi, yıldırım düşünce onu elektrik enerjisine çevirmektir.
12. Pozitif yüklü bir cisim topraklanırsa pozitif yüklü olur.

Cevap:

• 1. D
• 2. D
• 3. D
• 4. Y. Doğrusu: Negatif yüklü olur.
• 5. Y. Doğrusu: Cisimden elektron çıkarılması gerekir.
• 6. D
• 7. D
• 8. Y. Doğrusu: Elektroskop yük bulunup bulunmadığını gösterir.
• 9. Y. Doğrusu: Elektroskop cisimlerin yüklü olup olmadığını anlamaya yarar.
• 10. D
• 11. Y. Doğrusu: Paratoner yıldırımın yükünü toprağa iletir.
• 12. Y. Doğrusu: Nötr olur.

Ç. Aşağıdaki soruların doğru cevaplarını işaretleyiniz.
1. Aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Aynı cins yüklü cisimler birbirini iter.
B) Zıt yüklü cisimler birbirini çeker.
C) Nötr cisimler elektrik yükü bulundurmaz.
D) İki nötr cisim arasında elektriksel kuvvet oluşmaz.

Cevap: C. Nötr cisimler elektrik yükü bulundurmaz ifadesi yanlıştır.

2. Aşağıdakilerden hangisi nötr bir cisimdir?
A) (–) yük sayısı, (+) yük sayısından fazla olan cisim
B) (+) yük sayısı, (–) yük sayısına eşit olan cisim
C) (+) yük sayısı, (–) yük sayısından fazla olan cisim
D) Herhangi bir yükü bulunmayan cisim

Cevap: B. (+) ve (–) yük sayısı eşit olan cisim.

3. Başlangıçta nötr olan iki yalıtkan cisim, başka bir yüklü cisim kullanılmadan aşağıdaki elektriklenme çeşitlerinden hangileri ile yüklenebilir?
I. Sürtme ile elektriklendirme
II. Dokunma ile elektriklendirme
III. Etki ile elektriklendirme
A) Yalnız I
B) Yalnız III
C) I ve II
D) I, II ve III

Cevap: A. Yalnız I.

4. A ve B cisimlerinin birbirine itme, B ve C cisimlerinin birbirine çekme kuvveti uyguladığı yukarıdaki şekilde görülmüştür.
Buna göre cisimlerin yükleri aşağıdakilerden hangisi gibi olabilir?
A) A: Negatif, B: Nötr, C: Pozitif
B) A: Negatif, B: Negatif, C: Pozitif
C) A: Pozitif, B: Nötr, C: Nötr
D) A: Pozitif, B: Nötr, C: Nötr

Cevap: B. A negatif, B negatif, C pozitif.

5. Aşağıdakilerden hangisi elektrik enerjisinden tasarruf yapılmasını sağlamaz?
A) Televizyon uzun süre kullanılmayacaksa kumandadan kapatılmalı
B) A sınıfı elektrikli araçlar kullanılmalı
C) Bina pencerelerinde çift cam kullanılmalı
D) Şarj edilerek kullanılan araçlar, şarjları dolunca fişten çekilmeli

Cevap: C. Bina pencerelerinde çift cam kullanılması.

6. Aşağıdaki olayların hangisinin oluşumunda elektrik yüklerinin etkisi gözlenmez?
A) Fırtına
B) Gök gürültüsü
C) Şimşek
D) Yıldırım

Cevap: A. Fırtına.

7. Aşağıda verilenlerden hangisinde elektrik enerjisi hareket enerjisine dönüşmektedir?
A) Çamaşır makinesi
B) Radyo
C) Soba
D) Televizyon

Cevap: A. Çamaşır makinesi.

8. Yukarıdaki görselde kumaşın elektriksel yük durumu gösterilmiştir. Buna göre ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Nötr bir cisimdir.
B) Pozitif (+) yüklüdür.
C) Negatif (–) yüklüdür.
D) Pozitif (+) ve negatif (–) yük sayıları eşittir.

Cevap: C. Negatif yüklüdür.

9. Elektrik tesisatında fazla yük geçmesini engellemek için hangi devre elemanı kullanılır?
A) Akü
B) Ampul
C) Pil
D) Sigorta

Cevap: D. Sigorta.

10. I. ütü
II. vantilatör
III. su ısıtıcısı
Yukarıdaki araçlardan hangileri elektrik enerjisini ısı enerjisine dönüştürmektedir?
A) I ve III
B) II ve III
C) I ve II
D) I, II ve III

Cevap: A. I ve III.

11. Aşağıdaki deney düzeneğinde özelliği belirtilen çubuklar, ayrı ayrı nötr kürelere dokundurulmaktadır.
Buna göre
I. Şekil 1’de ebonit çubuktan nötr küreye (–) yükler geçer.
II. Küreler kendilerine dokundurulan çubukların yükü ile yüklenir.
II. Şekil 2’de cam çubuktan nötr küreye (+) yükler geçer.
ifadelerinden hangileri kesinlikle doğrudur?
A) Yalnız I
B) I, II
C) II ve III
D) I, II ve III

Cevap: B. I ve II.

12. I. Elektrik enerjisinden hareket enerjisi elde edilen araçlarda elektrik motoru bulunur.
II. Elektrik motorunun çalışması mıknatısların birbirini itmesi ve çekmesi ilkesine dayanır.
III. Jeneratörler, hareket enerjisini elektrik enerjisine çevirir.
Yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
A) Yalnız I
B) I, II
C) II ve III
D) I, II ve III

Cevap: D. I, II ve III.

13. Aşağıda verilen enerji santrallerinden hangisinde suyun hareket enerjisinden faydalanılarak elektrik enerjisi elde edilir?
A) Hidroelektrik santraller
B) Rüzgâr enerji santralleri
C) Nükleer santraller
D) Termik santraller

Cevap: A. Hidroelektrik santraller.

14. Enerji tasarrufu ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Kullanmadığımız odaların lambalarını açık bırakmamalıyız.
B) Bilgisayar, televizyon gibi araçların fişini prizden hiç çıkarmamalıyız.
C) Elektrikli ev araçlarını kullanma talimatlarına uygun olarak çalıştırmalıyız.
D) Buzdolabı, çamaşır makinesi gibi ev aletleri alırken enerji verimliliği yüksek olanları tercih etmeliyiz.

Cevap: B. Fişleri hiç çıkarmamak yanlış.

15. Pozitif yüklü bir elektroskoba yükünün ne olduğu bilinmeyen K cismi dokunduruluyor. K cismi dokundurulduktan sonra aşağıdaki durumlardan hangisi gözlenemez?
A) K cismi (–) yüklü ise elektroskobun yaprakları önce daha fazla açılır, sonra tamamen kapanır.
B) K cismi (+) yüklü ise elektroskobun yaprakları biraz daha açılabilir.
C) K cismi yüksüz ise elektroskobun yaprakları biraz kapanır.
D) K cismi (+) yüklü ise elektroskobun yaprakları biraz daha kapanabilir.

Cevap: A. Önce daha fazla açılma gözlenemez.

16. Nötr bir elektroskobun topuzuna elektrikle yüklü bilinmeyen bir cisim dokunduruluyor ve elektroskobun görseldeki gibi pozitif yüklenerek yapraklarının açıldığı gözlemleniyor.
Buna göre elektroskobun topuzuna dokundurulan cismin, dokunulmadan önceki yük durumu hangi seçenekte verilmiştir?
A) Şekilde A ile gösterilen daire biçimli cismin yük durumu
B) Şekilde B ile gösterilen kare biçimli cismin yük durumu
C) Şekilde C ile gösterilen üçgen biçimli cismin yük durumu
D) Şekilde D ile gösterilen dikdörtgen biçimli cismin yük durumu

Cevap: B. Pozitif yükü fazla olan cisim.

17. Nötr P ve R cisimlerine negatif yüklü S cismi yaklaştırılıyor. Bir süre sonra toprak bağlantısı kesilerek S cismi uzaklaştırılıyor ve P ve R cisimleri birbirinden ayrılıyor.
Yapılan bu işlemlerden sonra R cismi ile aşağıda yük durumu verilen hangi cisim arasında çekim kuvveti oluşmaz?
A) Şekilde A ile gösterilen cismin yük durumu
B) Şekilde B ile gösterilen cismin yük durumu
C) Şekilde C ile gösterilen cismin yük durumu
D) Şekilde D ile gösterilen cismin yük durumu

Cevap: C. C cismi ile çekim oluşmaz.