8. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 239-243-244-245 Cevapları Hecce Yayıncılık

Geleneksel el sanatlarımız nelerdir? Bildiklerinizin adlarını ve özelliklerini söyleyiniz.

Cevap: Ebru, hat, çini, halı ve kilim dokumacılığı, bakırcılık ve gümüş işçiliği aklıma geliyor. Ebru suyun üstüne damlatılan boyalarla yapılır, hat güzel yazı sanatıdır. Dokumacılıkta ise renkli ipler elle düğümlenerek desen oluşturulur.

Metinde işlenen konuyla ilgili bilgi, duygu ve düşüncelerinizi başkalarıyla paylaşabilmeniz; diğer okuyucuların bilgi, duygu ve düşüncelerinden yararlanarak farklı bakış açıları geliştirebilmeniz için metni tartışarak okuma yöntemine uygun olarak sesli okuyunuz.

Cevap: Metni arkadaşlarımla sırayla sesli okurken her paragraftan sonra durup düşündüklerimizi paylaştık. Ben el sanatlarının hâlâ yaşadığını, arkadaşım ise gençlerin bu sanatlara ilgisini artırmak gerektiğini söyledi. Böylece konuya iki farklı yönden baktık.

Bulmacanın altında anlamları verilen kelimeleri bularak bulmacayı çözünüz.

Cevap:

• Bir amaca erişmek için izlenen, tutulan yol; yordam. → YÖNTEM
• Türlü renklerde, küçük küp biçiminde mermer, taş veya pişmiş toprak parçalarının yan yana getirilmesiyle yapılan resim ve bezeme işi. → MOZAİK
• Midye, istiridye vb. deniz hayvanlarının kabuğunda bulunan sedefçilikte kullanılan, pırıltılı, beyaz, sert bir madde. → SEDEF
• Genellikle kumaş üzerine renkli iplikler veya sırma ve sim kullanarak elle, makineyle yapılan işleme; ince iş. → NAKIŞ
• Genellikle ipek ibrişim kullanarak iğne, mekik, tığ veya firkete ile yapılan ince dantel. → OYA
• Oyulmuş, içi boş ve çukur olan yer. → OYUK
• Levhaların, yazma kitapların, sayfaların yaldız ve boya ile bezenmesi, yaldızlanması ile yapılan süsleme sanatı. → TEZHİP
• Güzel yazı sanatı. → KALİGRAFİ
• Binanın avlusunda veya dış cephesinde yer alan, çatısı sütunlarla desteklenmiş, üstü düz dam, tonoz veya kubbelerle örtülü, uzunlamasına, önü açık yer. → REVAK

1. Metinde adı geçen el sanatları nelerdir?

Cevap: Metinde tezhip, hat ve kaligrafi, cam sanatı, oya, çini, doğal taş işçiliği, tespihçilik, keçecilik, filografi ve ebru geçiyor. Ayrıca marküteri ile ahşap dağlama, resim ve ney yapımı da anılıyor.

2. Balibey Hanı ne amaçla yapılmıştır?

Cevap: Han, kent dışından gelen tüccarlara hizmet vermek, onların konaklamasını ve ihtiyaçlarını karşılamak için yaptırılmış.

3. Anlatıcı hanı gezerken Atatürk’ün hangi sözünü hatırlamıştır?

Cevap: Atatürk’ün “Sanatsız kalan bir milletin, hayat damarlarından biri kopmuş demektir.” sözünü hatırlamış.

4. Günümüzde Balibey Hanı ne amaçla kullanılmaktadır?

Cevap: Bugün han, tüccarlara değil el sanatları atölyelerine ve onları gezmeye gelen ziyaretçilere ev sahipliği yapıyor. Hanın avlusundaki mağara da küçük bir kafe olarak kullanılıyor.

5. Metinde geçen “Sanatçı olunmaz, sanatçı doğulur.” sözünden ne anlıyorsunuz? Açıklayınız.

Cevap: Bu sözden sanat yeteneğinin insanda doğuştan bulunduğunu anlıyorum. Çalışmak elbette gerekli ama kişide sanata karşı bir ilgi ve duyarlılık yoksa yalnızca çalışmakla sanatçı olunamaz. Metinde sözün devamı da sanatçının aşkı çizemese bile aşkla çizdiğini söylüyor.

Okuduğunuz metnin konusunu ve ana fikrini aşağıya yazınız.

Cevap:

• Metnin Konusu: Balibey Hanı’ndaki el sanatları çarşısı.
• Metnin Ana Fikri: El sanatları değerli bir kültür mirasıdır.

Okuduğunuz metne uygun yeni başlıklar bularak bu başlıkları aşağıya yazınız.

Cevap:

• Taş Duvarların Arasında Bir Sanat Yolculuğu
• Her Atölyenin Ardında Ayrı Bir Dünya

Metni tekrar okuyunuz. Metni okurken önemli olduğunu düşündüğünüz bölümleri “not alma” yöntemine uygun şekilde kendi ifadelerinizle aşağıya yazınız.

Cevap:

• Balibey Hanı, Bursa’da Bali Bey’in yaptırdığı üç katlı bir han; bugün el sanatı atölyeleri burada çalışıyor.
• Atölyelerde tezhip, hat, cam, oya, çini, ebru, keçe ve filografi gibi sanatlar yaşatılıyor.
• Kapıdaki yazıya göre elle çalışan işçi, eliyle ve kafasıyla çalışan usta, eli, kafası ve yüreğiyle çalışan sanatkârdır.
• Yazar, Atatürk’ün sanat sözünü anıp el sanatlarının herkese ulaşmasını diliyor.
• Atölyelerin kapısı ayrı bir dünyaya açılıyor; her sanat dalı ayrı bir ustalık istiyor.
• Hanın avlusundaki mağara bugün küçük bir kafe olarak kullanılıyor.
• Bursa’daki hanlar arasında üç katlı olarak yapılan tek han Balibey Hanı’dır.
• Sanatkârlık emek, akıl ve duygunun birleşimidir.
• Bu bilgiler el sanatlarının kültürümüz için değerini gösteriyor.
• Hanın adı, onu yaptıran Bali Bey’den geliyor.
• Metin gezi yazısı türündedir; yazar atölyeleri tek tek geziyor.
• Gezi sırasında duyulan ney sesi hanın havasını tamamlıyor.
• Yazı, el sanatlarına sahip çıkmamız gerektiğini hatırlatıyor. Gezi sonunda yazar bir ebru atölyesinde kâğıda desen aktarıyor. Ustalar bu sanatı çırak yetiştirerek yaşatıyor. Han, geçmişle bugünü birleştiren canlı bir müze gibi.

Aşağıda verilen cümlelerdeki anlatım bozukluğunun nedenini ve doğru cümleyi noktalı yerlere sırasıyla yazınız.

Cevap:

• Yaşlı ağaca dayanmış uyumaya çalışıyordu. → Nedeni: Virgül yok; “yaşlı” ağaca mı, kişiye mi ait belirsiz. Doğru cümle: Yaşlı, ağaca dayanmış uyumaya çalışıyordu. Ek not: Virgül, “yaşlı” sözcüğünü kişiye bağlar.
• Oyun oynayan arkadaşlarına bakar, uzaktan izlerdi. → Nedeni: “Bakar” -e, “izlerdi” -i ister; ortak tümleç yanlış. Doğru cümle: Arkadaşlarına bakar, oyun oynayışlarını uzaktan izlerdi. Ek not: Her fiil kendi hâl ekini ve nesnesini almalı.
• Onun elindeki kitabın ücreti ne kadar? → Nedeni: Eşya için “fiyat” denir; “ücret” hizmet karşılığıdır. Doğru cümle: Onun elinde duran kitabın fiyatı kaç lira? Ek not: “Fiyat” bir malın satış değerini bildirir.
• Siyasi ve toplum olaylarını gözlemliyordu. → Nedeni: “Siyasi” ile “toplum” aynı türden sözcük değil. Doğru cümle: Siyasi ve toplumsal olayları gözlemliyordu. Ek not: “Toplumsal” sıfatı, “siyasi” ile uyum sağlar.

Sınıfınızda metinde geçen “Elleri, kafası ve yüreği ile çalışan insan, sanatkârdır.” sözünü açıklayan bir konuşma yapınız. Konuşmanızda güdümlü konuşma stratejisini uygulayınız. Bu stratejiyi uygulayabilmek için sizden önce konuşan arkadaşlarınızın duygu ve düşüncelerini anladığınızı onlara hissettirerek düşüncelerinizi etkili bir şekilde açıklayınız. Konuşmanız sırasında yaşadıklarınızdan ya da gözlemlerinizden örnekler verebilirsiniz. Konuşmalarınızda uygun geçiş ve bağlantı ifadeleri kullanmaya özen gösteriniz.

Cevap: “Arkadaşlarımın söylediklerini dinledim; çoğunuz bu sözde emeğin önemine dikkat çektiniz, ben de katılıyorum. Fakat bence sözün asıl vurgusu yürekte. Babaannem ördüğü kazağı sırf bana yakışsın diye üç kez söküp yeniden örmüştü. Elleri çalıştı, aklı ölçüyü hesapladı, yüreği de bunu sevgiyle yaptırdı. Yani aynı işi yapan iki kişiden birini sanatkâr yapan, işine kattığı sevgidir. Özellikle küçük işlerde bile bu sevgiyi hissettiğimiz için bir eşyaya değer verdiğimizi düşünüyorum.”

Dosya kâğıdına açıklayıcı, öyküleyici, betimleyici ya da tartışmacı anlatım biçimlerinden istediğinizi kullanarak Mustafa Kemal Atatürk’ün “Sanatsız kalan bir milletin, hayat damarlarından biri kopmuş demektir.” sözünden hareketle bilgilendirici bir metin yazınız. Metninize uygun bir başlık belirleyiniz. Metninizi gözden geçirirken varsa metninizdeki yazım, noktalama hatalarını ve anlatım bozukluklarını düzeltiniz. Yazdığınız metni sınıfta arkadaşlarınıza okuyunuz. Metninizi sınıf panosunda paylaşabilirsiniz.

Cevap: Başlık: Bir Milletin Ruhu Sanatta Saklıdır. Atatürk’ün bu sözü, sanatın bir toplumu ayakta tutan damarlardan biri olduğunu anlatır. Müzik, resim, edebiyat ve el sanatları, bir milletin neler yaşadığını ve neleri sevdiğini sonraki kuşaklara taşır. Bursa’daki Balibey Hanı’nda hâlâ çalışan ebru ve çini ustaları buna güzel bir örnektir. Sanata değer vermeyen toplum, geçmişiyle bağını zayıflatır. Bu yüzden sanatçıyı desteklemek, aslında kendi kültürümüzü korumaktır.