6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Sayfa 19-28 (1. Kitap)

Güneş sistemi içindeki gezegenler yüzey yapılarına göre karasal ve gazsal olmak üzere iki gruba ayrılır. Bu gezegenlerin Güneş’e olan uzaklık ve büyüklük oranları modelleme çalışmalarında dikkat edilmesi gereken en önemli özelliklerdir.

6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 19-22-23-24-25-26-28 Cevapları (1. Ünite)

Güneş Sistemi ve Tutulmalar ünitesi kapsamında, ders kitabında yer alan tüm istasyon, etkinlik ve pekiştirme sorularının anlam bütünlüğü korunarak hazırlanan özgün, detaylı ve açıklayıcı yanıtları aşağıda sayfa sayfa listelenmiştir.

6. Sınıf Fen Bilimleri Sayfa 19 Cevapları

Merak İstasyonu

Soru: Güneş sisteminde bulunan gök cisimleriyle ilgili zihnimizi kurcalayan ve öğrenmek istediğimiz sorular nelerdir? Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşarak onların sorularını da değerlendiriniz.

Cevap: Evrendeki komşularımız olan gezegenlerin Dünya’mıza olan tam uzaklıklarını, yüzeylerinin hangi maddelerden oluştuğunu ve Dünya dışı gezegenlerde canlı organizmaların yaşayabileceği uygun ortamların bulunup bulunmadığını merak ediyorum.

Etkinlik İstasyonu-1

Soru: Ders kitabında verilen Güneş sistemi görseli incelendiğinde, sistemdeki gezegenlerin genel nitelikleri ve yapıları hakkında ne tür çıkarımlarda bulunabiliriz? Düşüncelerinizi boş alana not ediniz.

Cevap: Güneş’e yakın gezegenler daha sıcak, uzak olanlar ise daha soğuktur. Tüm gezegenler küre şeklindedir. Gezegenlerin büyükten küçüğe doğru hacimsel sıralaması ise şöyledir: Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün, Dünya, Venüs, Mars ve Merkür.

6. Sınıf Fen Bilimleri Sayfa 22 Cevapları

Etkinlik İstasyonu-2

1. Soru: Güneş sistemimizdeki gezegenleri sahip oldukları fiziksel ve kimyasal niteliklere göre toplamda kaç farklı grupta sınıflandırabiliriz? Gerekçelerinizi de ekleyerek bu grupların isimlerini belirtiniz.

Cevap: Gezegenleri yapısal özelliklerini temel alarak iki ana kategori altında inceleyebiliriz. Bu gruplar karasal (iç) gezegenler ve gazsal (dış) gezegenler olarak adlandırılır. Karasal gezegenlerin dış yüzeyi sert kayaçlardan ve metallerden meydana gelirken, gazsal gezegenlerin yapısı yoğun gaz tabakalarından ve akışkan maddelerden oluşmaktadır.

2. Soru: Yukarıda kriterlerini belirlediğiniz sınıflara hangi gezegenlerin dahil olduğunu gerekçeleriyle birlikte alt alana eksiksiz şekilde yazınız.

Cevap: Yapısal özelliklerine göre gezegen dağılımları şu şekildedir:

• Karasal Yapılı Gezegenler: Merkür, Venüs, Dünya ve Mars. (Yüzeyleri katı ve yürümeye uygundur.)
• Gazsal Yapılı Gezegenler: Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün. (Belirgin katı bir yüzeyleri yoktur, devasa gaz kütleleridir.)

3. Soru: Belirlemiş olduğunuz bu iki ana grubu, kendi içlerinde daha spesifik alt kategorilere ayırmak isteseydiniz nasıl bir isimlendirme yapardınız?

Cevap: Karasal ve gazsal gezegenlerin tamamını, çevrelerinde dolanan doğal bir uydunun bulunup bulunmamasına göre “Uydusu Bulunan Gezegenler” ve “Uydusu Bulunmayan Gezegenler” şeklinde iki alt başlığa daha ayırabiliriz.

Pekiştirme İstasyonu-1

1. Soru: Kitapta yer alan ilk şemadaki gruplandırmanın (Merkür-Venüs bir grupta, diğerleri ayrı grupta) gezegenlerin hangi ortak niteliği baz alınarak yapıldığını ilgili boşluğa yazınız.

Cevap: Bu sınıflandırma gezegenlerin uydu durumuna (uydusu olanlar ve uydusu olmayanlar) göre yapılmıştır. Sol tarafa “Uydusuz Gezegenler”, sağ tarafa ise “Uydulu Gezegenler” yazılmalıdır.

2. Soru: Kitapta yer alan ikinci şemadaki gruplandırmanın (ilk dört gezegen bir yerde, son dört gezegen bir yerde) gezegenlerin hangi fiziksel özelliğine göre kurgulandığını boş alana belirtiniz.

Cevap: Bu gruplandırma gezegenlerin yüzey ve kimyasal yapılarına göre kurgulanmıştır. Sol taraftaki bölüme “Karasal Gezegenler”, sağ taraftaki bölüme ise “Gazsal Gezegenler” başlığı getirilmelidir.

6. Sınıf Fen Bilimleri Sayfa 23 Cevapları

Araştırma İstasyonu

Soru: Astronomide sıkça karşılaştığımız “asteroit”, “gök taşı”, “meteor”, “meteorit” ve “meteor çukuru” kavramları üzerine bir araştırma yürütünüz. Elde ettiğiniz sonuçları maddeler halinde raporlayınız.

Cevap: Araştırma neticesinde kavramlar arasındaki farklar ve ilişkiler şu şekildedir:

• Asteroit: Güneş’in çevresinde dolanan, gezegenlerden daha küçük olan irili ufaklı kaya ve metal parçalarının genel adıdır.
• Gök Taşı: Asteroitlerden veya kuyruklu yıldızlardan koparak uzay boşluğunda serbestçe hareket eden taş ve kaya parçalarıdır.
• Meteor: Uzaydaki gök taşlarının Dünya atmosferine girerek sürtünme etkisiyle ısınması, yanması ve gökyüzünde bir ışık çizgisi (halk arasında yıldız kayması) oluşturması durumudur.
• Meteorit: Atmosfer tabakasında tamamen yanıp tükenmeyerek yeryüzüne, yani toprak zeminine kadar ulaşmayı başaran katı meteor kalıntılarıdır.
• Meteor Çukuru: Büyük meteoritlerin yeryüzüne çok yüksek bir hızla çarpması sonucunda ulaştıkları toprağı oyarak meydana getirdikleri derin çöküntülerdir.

6. Sınıf Fen Bilimleri Sayfa 24 Cevapları

Araştırma İstasyonu 2

Soru: Güneş sistemindeki diğer gezegenlerde veya bu gezegenlerin doğal uydularında insanların ya da farklı canlıların hayatlarını sürdürmesi mümkün müdür? Nedenleriyle araştırınız.

Cevap: Güneş sistemimiz incelendiğinde, Dünya haricindeki diğer hiçbir gezegende ya da uyduda canlıların hücresel solunum yapabilmesi için yeterli serbest oksijen gazı, sıvı halde su ve ideal sıcaklık dengesi bulunmamaktadır. Bu ekstrem koşullardan dolayı Dünya dışındaki gök cisimlerinde canlı yaşamının devam etmesi imkansızdır.

Pekiştirme İstasyonu-2

Soru: Aşağıda verilen karakteristik özellikler ile bu özelliklere sahip olan gezegenleri doğru biçimde eşleştiriniz.

Cevap: Niteliklerin doğru gezegen harfleriyle eşleşmiş sıralı listesi şu şekildedir:

1. Halkaları en belirgin ve çıplak gözle dahi en net seçilebilen gezegendir: e (Satürn)
2. Boyutsal/hacimsel açıdan en küçük olan karasal yapılı iç gezegendir: ç (Merkür)
3. Yüzeyindeki demir oksit oranından dolayı “Kızıl Gezegen” unvanıyla bilinen yer benzeri gezegendir: c (Mars)
4. Güneş’e olan mesafesinde Satürn’ün arkasında yer alan, Neptün’ün ise önünde bulunan gaz devidir: f (Uranüs)
5. İç gezegenler ile dış gezegenleri ayıran Asteroit kuşağına en yakın mesafede konumlanmış gazsal gezegendir: b (Jüpiter)
6. Etrafında herhangi bir halka sistemi bulunmayan gezegenler arasındaki en büyük hacme sahip olan gökcismidir: a (Dünya)
7. Gazsal yapıdaki (dış) gezegenler arasında hacimsel ölçüleri en küçük olan uç gezegendir: d (Neptün)

Not: Listede yer alan “g (Venüs)” seçeneği herhangi bir maddeyle eşleşmemektedir.

6. Sınıf Fen Bilimleri Sayfa 25 Cevapları

Pekiştirme İstasyonu-3

1. Soru: Kitaptaki tabloda yer alan gezegen niteliklerinin hangi gezegenlere ait olduğunu belirleyerek tik işareti koyunuz.

Cevap: Tablonun doğru analiz edilmiş metin dökümü şu şekildedir:

• Dünya: Sadece “En Büyük Karasal Gezegen” sütununa tik konulmalıdır.
• Jüpiter: “Gazsal Yapıda Olan Gezegen” ve “Halkası Olan Gezegen” sütunlarına tik konulmalıdır.
• Mars: Bu gezegene ait özel bir uç nitelik tabloda vurgulanmadığı için satırı boş kalmalıdır.
• Merkür: “Güneş’e En Yakın Gezegen” ve “Uydusu Olmayan Gezegen” sütunlarına tik konulmalıdır.
• Neptün: “Gazsal Yapıda Olan Gezegen” ve “Halkası Olan Gezegen” sütunlarına tik konulmalıdır.
• Satürn: “Gazsal Yapıda Olan Gezegen” ve “Halkası Olan Gezegen” sütunlarına tik konulmalıdır.
• Uranüs: “Gazsal Yapıda Olan Gezegen” ve “Halkası Olan Gezegen” sütunlarına tik konulmalıdır.
• Venüs: Sadece “Uydusu Olmayan Gezegen” sütununa tik konulmalıdır.

2. Soru: Güneş merkez alınarak dışarıya doğru bir mesafe sıralaması yapıldığında 3, 5 ve 7. basamaklara denk gelen gezegenlerin adlarını yazınız.

Cevap: Güneş’e yakınlık sıralamasına göre 3. basamakta Dünya, 5. basamakta Jüpiter and 7. basamakta Uranüs yer alır.

6. Sınıf Fen Bilimleri Sayfa 26 Cevapları

Pekiştirme İstasyonu-4

1. Soru: Gezegenlerin Güneş’e olan yakınlık sıralamasını kolayca ezberlemek adına yaratıcı bir tekerleme yazınız.

Cevap: “Güneş’in önünde Merkür durur, arkasından Venüs kurulur, Dünya can bulur, Mars kızarır oturur. Devasa Jüpiter yolu açar, Satürn halkasıyla ışık saçar, Uranüs yan yatıp kaçar, en sonda Neptün rüzgar saçar.”

2. Soru: Gezegenlerin hacimsel (büyüklük) sıralamasını akılda tutmayı sağlayacak özgün bir tekerleme kurgulayınız.

Cevap: “Hacimde en önde dev Jüpiter, hemen peşinden Satürn gider. Uranüs ile Neptün ikiz gibidir, arkalarından gelen bizim Dünya‘dır. Venüs ona çok benzer ama küçük kalır, Mars ile mini mini Merkür sırayı tamamlar.”

3. Soru: Güneş sistemindeki gezegenlerden en çok hangisi ilginizi çekti, nedenini açıklayınız.

Cevap: En çok dikkatimi çeken gezegen Satürn oldu. Çünkü etrafında buz ve kaya parçalarından oluşan muazzam, belirgin halkaların bulunması onu görsel açıdan büyüleyici kılmaktadır.

4. Soru: Gezegenler arası yolculuğun mümkün kılındığı bir gelecekte olduğumuzu varsayarak alttaki alt soruları yanıtlayınız:

• a) Dünya’dan hareket eden bir uzay aracı Güneş’in tersi yönünde, yani dışarıya doğru ilerlerse sırasıyla hangi gezegenlerin yörüngesinden geçer?
  Cevap: Dünya’dan uzaklaşacak şekilde dış uzaya açılan bir gemi sırasıyla Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün gezegenleriyle karşılaşacaktır.
• b) Yapacağınız bu yolculukta rotanızı ilk olarak hangi gezegene çevirmek isterdiniz, gerekçeniz nedir?
  Cevap: İlk olarak Jüpiter’e gitmek isterdim. Güneş sisteminin bu en büyük devasa gaz kütlesini yakından görmek ve üzerindeki dev fırtınaları incelemek heyecan verici olurdu.
• c) Uzay seyahatinizde kesinlikle uğramak istemeyeceğiniz, çekindiğiniz bir gezegen var mıdır, neden?
  Cevap: Gitmek istemeyeceğim bir gezegen yoktur. Her bir gezegen kendine has atmosferi, yapısı ve gizemleriyle keşfedilmeyi bekleyen harika birer laboratuvar gibidir.

6. Sınıf Fen Bilimleri Sayfa 27 Cevapları

Tasarım İstasyonu

Soru: Güneş sistemi modeli tasarlarken gezegenlerin hangi fiziksel özelliklerini göz önünde bulundurmalıyız?

Cevap: Bir Güneş sistemi maketi hazırlarken, gezegenlerin Güneş’e olan gerçek uzaklık oranlarını (mesafelerini) ve birbirlerine göre olan hacimsel büyüklük ölçeklerini aslına sadık kalarak modellemeliyiz. Ayrıca Satürn’ün halkası gibi belirgin ayırt edici görsel detayları da modele yansıtmalıyız.

6. Sınıf Fen Bilimleri Sayfa 28 Cevapları

Bölüm Sonu İstasyonu-1

1. Soru: Kitapta verilen Doğru(D)/Yanlış(Y) dallanmış ağaç etkinliğindeki ifadeler hatasız takip edildiğinde hangi numaralı çıkış kapısına ulaşılır?

Cevap: İfadeler bilimsel doğrulara göre hatasız bir şekilde analiz edilerek oklar yönünde ilerlendiğinde 4. çıkış kapısına ulaşılmaktadır.

2. Soru: Yörüngeleri Güneş’e, Asteroit kuşağının konumlandığı mesafeden daha uzak olan dış gezegenlerin paylaştığı ortak özelliklerden üç tanesini yazınız.

Cevap: Asteroit kuşağının dış tarafında kalan gazsal gezegenlerin (Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün) üç temel ortak niteliği şunlardır:

1. Tamamı gaz yapıda olup katı bir yüzeye sahip değillerdir.
2. Hepsinde az ya da çok belirgin bir halka sistemi mevcuttur.
3. Her birinin çok sayıda doğal uydusu bulunmaktadır.

3. Soru: Hacimsel büyüklük ölçüleri bizim gezegenimiz olan Dünya’dan daha küçük olan gezegenlerin isimlerini listeleyiniz.

Cevap: Boyutları Dünya’dan daha küçük olan iç gezegenler; Venüs, Mars ve Merkür‘dür.

4. Soru: Güneş merkezli sistemde, Uranüs gezegenine kıyasla Güneş’e daha yakın konumda yer alan gazsal yapıdaki gezegenlerin isimlerini belirtiniz.

Cevap: Güneş’e Uranüs’ten daha yakın mesafede bulunan gaz devleri Jüpiter ve Satürn‘dür.