5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 77-78-79-80-81 Cevapları 1. Kitap
6 dk okuma 0 yorum
5. sınıf Fen Bilimleri ders kitabının (1. Kitap) “Sürtünme Kuvveti” konusunda 77, 78, 79, 80 ve 81. sayfalardaki etkinliklerin cevapları aşağıdadır. 5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 77-78-79-80-81 Cevapları 1. Kitap yazısında bazı cevapların altındaki sarı “Neden?” notuna dokunarak açıklamayı okuyabilirsiniz.
Sürtünme Kuvveti Konusu Cevapları
Birbirine temas eden yüzeyler arasında oluşan ve harekete ters yönde etki eden kuvvete sürtünme kuvveti denir. Yüzey ne kadar pürüzlüyse sürtünme o kadar fazladır. Sürtünme yürümemizi, fren yapmamızı ve yazı yazmamızı sağlar; makine parçalarını ve ayakkabıları da aşındırır. Hava ve su da cisimlerin hareketine karşı koyar; buna hava ve su direnci denir.
Sayfa 77 Cevapları
Bu sayfada: “Sürtünme Kuvveti” konusu bu sayfada açılıyor. Kaan uçağının burnunun neden sivri olduğunu yazıyor, sürtünme kuvvetiyle ilgili merak ettiklerimizi not ediyoruz.
Hazırlık İstasyonu
Görseldeki Millî Muharip Uçağı Kaan’ın ön kısmı neden sivri olacak şekilde tasarlanmıştır? Fikirlerinizi yazınız.
Cevap: Sivri burun havayı kolay yarar; uçağa çarpan hava direnci azalır.
Merak İstasyonu
Sürtünme kuvvetinin etkileri ile ilgili merak ettiklerinizi yazınız.
Cevap: Sürtünme kuvveti her yüzeyde aynı mıdır? Bir cismi ağır yaptığımızda sürtünme de artar mı? (Örnek cevaptır; herkes kendi merakını yazar.)
Sayfa 78 Cevapları
Bu sayfada: Hareketi kolaylaştıran ve zorlaştıran etkileri katı, sıvı ve gaz ortamlardan örneklerle yazıyor, bu örnekler arasında bir örüntü buluyoruz. Bilgi kartında yüzeylerin pürüzlü ya da az pürüzlü olabileceği anlatılıyor.
Etkinlik İstasyonu
Sürtünme Kuvvetinin Harekete Etkisi
Etkinliğin Yapılışı
– Hareketi zorlaştıran veya kolaylaştıran etkiler var mıdır? Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.
Cevap: Evet, vardır. Pürüzlü yüzeyde hareket etmek zorlaşır, kaygan ve düz yüzeyde hareket kolaylaşır.
– Katı, sıvı ve gaz ortamlarda temas eden yüzeylere ilişkin hareketi zorlaştıran veya kolaylaştıran günlük hayattan örnekler yazınız.
Cevap:
- Hareketi kolaylaştıran etkiler: Parkede çorapla kaymak; Karda kızakla inmek; Kapı menteşesine yağ; Islak camda sabun kayması; Arkadan esen rüzgâr; Buz pistte patenle kayma.
- Hareketi zorlaştıran etkiler: Kumda yürümek; Halıda dolap itmek; Zımparada el kaydırmak; Suyun içinde yürümek; Rüzgâra karşı koşmak; Çamurda bisiklet sürmek.
Neden?
Pürüzlü yüzeyler ve yoğun ortamlar cismin hareketine daha çok karşı koyar. Kaygan, düz ya da yağlı yüzeylerde bu karşı koyma azdır.
– Arkadaşlarınızın örneklerini de değerlendirerek örnekler arasında örüntü oluşturunuz.
Cevap: Yüzey ne kadar pürüzlü ya da ortam ne kadar yoğunsa hareket o kadar zorlaşır. Yüzey ne kadar kaygansa hareket o kadar kolay olur.
Sayfa 79 Cevapları
Bu sayfada: Kerem’in bisiklet gezisini anlatan metinden yola çıkarak yüzeylerin pürüzlülüğünü karşılaştırıyor, sürtünmenin olumlu ve olumsuz etkilerini tabloya yazıyoruz.
Etkinlik İstasyonu
Sürtünme Kuvvetinin Etkisi
Günlük yaşamınızda karşılaşabileceğiniz bir durum aşağıdaki metinde verilmiştir. Metinden yola çıkarak soruları cevaplayınız.
Kerem hafta sonu bisikletiyle doğa gezisine çıktı. Ormanlık alana yaklaşan Kerem, asfalt yoldan toprak ve taşlı bir patikaya girdi. Patikada bisikleti kontrol etmekte ve ilerletmekte zorlanıyordu. Hâlbuki asfalt yolda bisikleti çok rahat sürmüştü. Yine de sürekli frene basmak zorunda kaldığı için fren pabucundaki lastikler aşınıyordu ve bisiklet zor duruyordu.
1. Kerem’in ilerlediği yolların niteliklerini pürüzlülük durumlarına (pürüzlü ve az pürüzlü) göre karşılaştırarak yazınız.
Cevap: Asfalt az pürüzlü, patika pürüzlüdür.
Neden?
Asfaltta bisiklet rahat gitmiş, patikada kontrol etmek zorlaşmış. Pürüzlü yüzey hareketi zorlaştırdığına göre patika pürüzlü, asfalt az pürüzlüdür.
2. Günlük yaşamınızda karşılaşabileceğiniz farklı pürüzlülük durumu örnekleri bulup yazınız.
Cevap: Kumlu yol pürüzlü; buz pisti ve cam masa az pürüzlüdür.
3. Verdiğiniz örnekleri kullanarak bir örüntü oluşturunuz.
Cevap: Yüzey ne kadar pürüzlüyse sürtünme o kadar artar, hareket zorlaşır.
4. Metinde sürtünme kuvvetinin olumlu ve olumsuz etkisine değinilen bölümleri tabloya yazınız.
Cevap:
- Olumlu Etkisi: Fren yapınca bisiklet durabiliyor.
- Olumsuz Etkisi: Fren pabucundaki lastikler aşınıyor.
Neden?
Frene basınca bisiklet durabildi; bu sürtünmenin işimize yarayan yönüdür. Fren pabucunun aşınması ise sürtünmenin zarar veren yönüdür.
5. Sürtünme kuvvetinin çeşitli ortamlardaki olumlu-olumsuz etkilerini dikkate alarak genelleme yapınız.
Cevap: Sürtünme durmamızı sağlar, ama eşyaları aşındırır.
Sayfa 80 Cevapları
Bu sayfada: Mukavvayı kum, pamuk ve çıplak yüzey olarak üçe bölüp eğik düzlemde oyuncak arabayı bırakıyor, aldığı yolu ölçüyoruz. Sonra pürüzlülük ile sürtünme kuvveti arasındaki ilişkiyi yazıyoruz.
Etkinlik İstasyonu
Sürtünmenin çeşitli ortamlardaki etkilerini gözlemleyebileceğiniz aşağıdaki etkinliği yapınız.
Sürtünmenin Araç Hareketine Etkisi
Etkinliğin Yapılışı
– Üçer veya dörder kişilik gruplar oluşturunuz.
– Etkinlik boyunca grup arkadaşlarınızla fikirlerinizi paylaşarak ve yardımlaşarak iş birliği içerisinde çalışınız.
– Mukavva kartonu dikdörtgen olacak şekilde kalemle çizerek üç eşit bölüme ayırınız.
– Bölümlerden herhangi ikisine yapıştırıcı sürünüz. Bu bölümlerden birini kumla diğerini pamukla kaplayınız.
– Kalan diğer bölümün ise yüzeyine herhangi bir madde yapıştırmayınız.
– Kitapları üst üste koyarak zemine yerleştiriniz. Mukavva kartonun bir ucunun kitaplara, diğer ucunun ise zemine temas etmesini sağlayınız.
– Oyuncak arabayı mukavva kartonun üç bölümünden de serbest bırakınız.
– Arabanın zeminlerde aldığı mesafeyi cetvel yardımıyla ölçünüz.
– Ölçüm sonuçlarınızı aşağıdaki tabloya yazınız.
Cevap: Araba çıplak mukavvada 66 cm, pamuk kaplı yüzeyde 38 cm, kum kaplı yüzeyde 21 cm yol aldı (örnek ölçümlerdir).
Neden?
Kum en pürüzlü yüzey olduğu için arabaya en çok sürtünme kuvveti uyguladı ve arabayı en erken durdurdu. Çıplak mukavvada sürtünme en azdır, araba en uzağa gitti.
Değerlendirme
a. Etkinliğe göre sürtünme kuvvetinin etkisi ile ilgili ulaştığınız çıkarımı yazınız.
Cevap: Yüzey ne kadar pürüzlüyse sürtünme kuvveti o kadar büyür ve araba daha kısa yol gider.
Neden?
Pürüzlülük arttıkça yüzey arabanın hareketine daha çok karşı koyar. Araba da kısa yol gider.
b. Arabanın ilerlediği yüzeylerin pürüzlülük özellikleriyle ilgili ulaştığınız çıkarımı yazınız.
Cevap: Kum en pürüzlü, mukavva en az pürüzlü yüzeydir.
Neden?
Araba hangi yüzeyde en kısa yolu gittiyse orası en pürüzlüdür: kum. En uzun yolu gittiği çıplak mukavva ise en az pürüzlü yüzeydir.
Sayfa 81 Cevapları
Bu sayfada: Buruşturulmuş ve düz fon kartonunu, ayrıca silgiyi boş ve su dolu şişeye bırakıp hava ile suyun hareketi nasıl etkilediğini gözlemliyoruz; sonuçları tabloya yazıyoruz.
Etkinlik İstasyonu
Havanın ve suyun cisimler üzerindeki hareketine etkisi ile ilgili aşağıdaki etkinliği yapınız.
Hava ve Suyun Cisimlerin Hareketine Etkisi
Etkinliğin Yapılışı
– Üçer veya dörder kişilik gruplar oluşturunuz.
– Fon kartonlarından birini buruşturunuz.
– Arkadaşınızla görev paylaşımı yaparak fon kartonlarını aynı anda aynı yükseklikten serbest bırakınız.
– Silgiyi içi su dolu şişenin içerisine bırakınız.
– Silginin şişe zeminine ulaşma süresini süreölçer ile ölçünüz.
– Şişenin içerisindeki suyu boşaltarak aynı işlemi tekrarlayınız.
Cevap: Buruşturulan karton düz olandan önce yere ulaştı. Silgi su dolu şişenin dibine yavaş, boş şişenin dibine daha çabuk ulaştı (örnek gözlem).
Neden?
Buruşturunca kartonun yüzeyi küçülür, havaya daha az çarpar ve daha az direnç görür. Su ise havadan daha yoğun olduğu için silgiyi çok daha fazla yavaşlatır.
Değerlendirme
a. Hangi fon kartonu zemine daha çabuk ulaştı? Gerekçesiyle yazınız.
Cevap: Buruşturulan fon kartonu daha çabuk ulaştı. Yüzey alanı küçülünce hava direnci azaldı.
b. Silgi, hangi durumda şişenin zeminine daha çabuk ulaştı? Gerekçesiyle yazınız.
Cevap: Silgi boş şişede daha çabuk ulaştı; su havadan daha çok direnç gösterir.
Neden?
Kitapta suyun cisimlerin hareketine karşı gösterdiği zorluğa su direnci, havanınkine hava direnci denir. Su direnci hava direncinden büyük olduğu için silgi suda yavaş düşer.
c. Hava, zemine doğru ilerleyen fon kartonuna; su, şişe tabanına doğru ilerleyen silgiye direnç göstermiş midir? Arkadaşlarınızla tartışınız.
Cevap: Evet. Hava karton düşerken, su da silgi inerken hareketlerini yavaşlattı. Yani ikisi de direnç gösterdi.
ç. Elde ettiğiniz verilere göre aşağıdaki tabloyu örnekteki gibi tamamlayınız.
Cevap:
- Silginin hareketini engelledi: Hava/Su (kitaptaki örnek)
- Fon kartonun hareketini engelledi: Hava
- Silgi, şişe zeminine daha çabuk ulaştı: Hava (boş şişe)
- Silgiye sürtünme kuvveti uyguladı: Hava/Su
- Fon kartonuna sürtünme kuvveti uyguladı: Hava
Neden?
Karton havada, silgi ise su dolu şişede ve boş şişede düştü. Boş şişedeki ortam havadır; su dolu şişedeki ortam sudur. Silgiyi su da hava da yavaşlattığı için ilk satırda “Hava/Su” yazılır.
Soru sor ya da yorum yaz