5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 64-65-66-67-68-69 Cevapları 1. Kitap
8 dk okuma 0 yorum
Çevredeki değişimi anlatan konunun ikinci bölümünde 64, 65, 66, 67, 68 ve 69. sayfalardaki etkinlikler var. Batman’ın yıllar içindeki gelişimi, iki gazete haberi, altı şapka etkinliği ve Yusufeli Barajı haberi bu sayfalarda yer alıyor. 5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 64-65-66-67-68-69 Cevapları 1. Kitap yazısında kendi ilimizle ilgili soruları yine Bursa örneğiyle cevapladık. Bazı cevapların altında sarı bir “Neden?” notu göreceksiniz; dokununca açıklama açılır.
Doğal ve Beşerî Çevremizdeki Değişim Konusu Cevapları
Bir ilde petrol bulunması, baraj ya da fabrika yapılması o ilin hem doğasını hem de yerleşimini değiştirir. Bu bölümde değişimin su kaynaklarına, bitki örtüsüne, arazi kullanımına, yerleşim alanlarına, ulaşıma ve nüfusa etkisini inceliyoruz. Değişimin iyi ve kötü yanlarını tartışıyor, çevreyi korumak için bize düşen görevleri konuşuyoruz.
Sayfa 64 Cevapları
Bu sayfada: “Batman’da Büyük Değişim” bilgi görselindeki tarihleri okuyoruz. Petrolün bulunmasından bugüne ilde nelerin değiştiğini söylüyoruz.
Aşağıda verilen bilgi görselini inceleyiniz ve soruları cevaplayınız.
Batman’da petrolün bulunması ildeki hangi unsurları etkilemiş olabilir?
Cevap: Petrol çıkınca 1955’te rafineri kuruldu ve iş imkanı doğdu. Çalışmak için gelenlerle nüfus arttı, yerleşim alanı büyüdü. Arazi kullanımı ve ulaşım da bundan etkilendi. Batman 1957’de ilçe, 1990’da il oldu.
Neden?
Bir ile yapılan fabrikalar o ilin göç almasını sağlar ve nüfusunu artırır. Nüfus artınca bina sayısı çoğalır, yerleşim alanı genişler. Batman’da da rafineriden sonra aynı şey yaşandı.
Son yirmi yılda Batman’ın doğal ve beşerî çevresinde ne gibi değişimler yaşanmıştır?
Cevap:
- 2007: Batman Üniversitesi kuruldu.
- 2020: Ilısu Barajı hizmete açıldı.
- 2021: Hasankeyf-2 Köprüsü hizmete açıldı.
- 2024: Yeni sanayi tesisleri kuruldu.
Neden?
Üniversite, köprü ve sanayi tesisleri insan yapısı olduğu için beşeri çevreyi değiştirdi. Baraj ise akarsuyun önünde büyük bir göl oluşturduğu için doğal çevreyi de değiştirdi.
Batman’a yeni baraj ve köprü yapılması ilde hangi imkânların gelişmesine katkıda bulunmuş olabilir?
Cevap: Baraj, elektrik üretimine ve tarlaların sulanmasına katkı sağlar. Köprü ise ulaşımı kolaylaştırır; insanlar ve ürünler bir yerden bir yere daha çabuk taşınır.
Neden?
Akarsu üzerine yapılan baraj kurak topraklara sulama imkanı verir, tarım alanlarını genişletir. Yeni yollar ve köprüler de ulaşım imkanlarını geliştirip çeşitlendirir.
Batman’da sanayi tesisleri ve üniversitenin kurulması doğal ve beşerî çevre unsurlarından hangilerini etkilemiş olabilir?
Cevap: En çok nüfusu, yerleşim alanlarını, arazi kullanımını ve ulaşımı etkilemiştir. İşçiler ve öğrenciler için yeni evler, yurtlar ve yollar gerekir. Boş araziler yapılarla dolduğu için bitki örtüsü de azalmış olabilir.
Sayfa 65 Cevapları
Bu sayfada: İlimizdeki değişimin altı unsura etkisini tartışıp her kutuya birer örnek yazıyoruz. Örneklerimiz Bursa’dan.
Yaşadığınız ile ait eski ve yeni resim, gazete, hava fotoğraflarından aşağıda verilen unsurları inceleyiniz. Yaptığınız incelemeler ve aile büyüklerinizden edindiğiniz bilgiler doğrultusunda ilinizde yaşanan değişimin aşağıdaki unsurlara etkisini sınıfta tartışınız ve örnekler yazınız.
Su Kaynakları
Bitki Örtüsü
Arazi Kullanımı
Yerleşim Alanları
Ulaşım Sistemleri
Nüfus
Cevap: (Bursa için örnek cevaptır; herkes kendi ilini yazar.)
- Su Kaynakları: Nilüfer Çayı fabrika atıklarıyla kirlendi.
- Bitki Örtüsü: Ovadaki şeftali bahçeleri ve dutluklar azaldı.
- Arazi Kullanımı: Tarlaların yerine fabrikalar ve siteler kuruldu.
- Yerleşim Alanları: Şehir ovaya doğru büyüdü, yeni mahalleler kuruldu.
- Ulaşım Sistemleri: Metro ve tramvay hatları yapıldı, yollar genişledi.
- Nüfus: Göçlerle nüfus üç milyonu geçti.
Neden?
Fabrikalar bir ile göç çeker ve nüfusu artırır. Nüfus arttıkça bina sayısı çoğalır, yerleşim alanı genişler. Yeni yollar ve caddeler de ulaşımı geliştirir. Bu değişim sırasında su kaynakları ve bitki örtüsü zarar görebilir.
Sayfa 66 Cevapları
Bu sayfada: Toz fırtınaları ve kuruyan sulak alanlarla ilgili iki haberi okuyoruz. Sonra “Yeşil Vatan” etkinlikleri ile Trabzon’daki Atatürk Köşkü’nün onarımı örneklerine bakıp çevreyi korumak için neler yapabileceğimizi tartışıyoruz.
Aşağıdaki haberleri okuyunuz ve soruları cevaplayınız.
Bitki örtüsü ve su kaynaklarında yaşanan değişim ülkemizi nasıl etkilemiştir?
Cevap: Bitki örtüsü zarar görünce erozyon arttı ve toz fırtınaları çıktı. Bu fırtınalar günlük hayatı zorlaştırıyor, sağlığı bozuyor ve tarlalara zarar veriyor. Sulak alanların yüzde kırkı da kayboldu. Bu yüzden suda yaşayan canlılar azaldı, tarım ve içme suyu olumsuz etkilendi.
Neden?
Bitkiler kökleriyle toprağı tutar. Bitki örtüsü yok olunca rüzgar toprağı kolayca savurur. Göller ve bataklıklar kuruduğunda ise hem oradaki canlılar hem de o sudan yararlanan tarlalar ve insanlar zarar görür.
Yaşadığınız ilde bitki örtüsünde ve su kaynaklarında yaşanan değişimin ne gibi etkileri vardır? Örnekler veriniz.
Cevap: Bursa’da ovadaki bahçelerin yerini binalar aldıkça yeşil alan azaldı, şehirde nefes alınacak yerler daraldı. Nilüfer Çayı kirlendiği için çayda yaşayan canlılar azaldı. Çayın suyu tarlaları sulamak için de eskisi kadar güvenle kullanılamıyor. (Örnek cevaptır; herkes kendi ilini anlatır.)
Doğal ve beşerî çevrenin korunmasında ve sürdürülebilir çevre bilincinin oluşmasında sizlere ne gibi görevler düşmektedir? Tartışınız.
Cevap:
- Suyu ve elektriği boşa harcamamalıyız.
- Çöpümüzü yere atmamalı, atıkları geri dönüşüm kutusuna koymalıyız.
- Fidan dikme etkinliklerine katılmalı, ağaçlara zarar vermemeliyiz.
- Tarihi yapıların duvarlarına yazı yazmamalı, onları temiz tutmalıyız.
- Öğrendiklerimizi ailemize ve arkadaşlarımıza da anlatmalıyız.
Sayfa 67 Cevapları
Bu sayfada: Altı şapkalı düşünme tekniğini kullanıyoruz. Her grup bir şapka rengi seçiyor ve ilimizdeki değişimi o şapkanın bakış açısıyla değerlendiriyor. Aşağıdaki görüşler Bursa için örnektir.
Uygulayalım
Adı: Yaşadığım İldeki Değişim
Amacı: Yaşadığınız ildeki doğal ve beşerî çevrede meydana gelen değişimin etkilerini sorgulama
Beceri: Değişim ve sürekliliği algılama
Süre: 2 ders saati
Yönerge:
– Öğretmeniniz rehberliğinde altı grup oluşturunuz.
– Her grup için bir şapka rengi belirleyiniz.
– Grubunuzdan birini sözcü olarak seçiniz.
– Altı şapkalı düşünme tekniğinde her rengin farklı bir düşünceyi temsil ettiğini unutmayınız.
– Öğretmeninizin belirleyeceği sırayla her bir şapkanın bakış açısıyla düşüncelerinizi paylaşınız.
– Tartışma sırası size geldiğinde, o anki şapkanın temsil ettiği düşünce tarzını kullanarak görüşünüzü sözcünüz aracılığıyla açıklayınız.
– Öğretmeninizin “Yaşadığınız ildeki doğal ve beşerî çevrede meydana gelen değişimin ilinize etkileri neler olabilir?” sorusunun cevabını tartışınız.
– Tüm şapkaların bakış açıları paylaşıldıktan sonra, grubunuzun konuyla ilgili ulaştığı ortak değerlendirmeyi sözcünüz aracılığıyla sınıfa sununuz.
Cevap: Sınıf altı gruba ayrılır, her grup bir şapka alır ve bir sözcü seçer. Sözcüler sırayla kendi şapkalarına uygun görüşü söyler. Bursa için örnek görüşler şöyle olabilir:
- Beyaz Şapka (tarafsız bilgi): Bursa’nın nüfusu üç milyonu geçti. Ovada organize sanayi bölgeleri kuruldu. Şehirde metro ve tramvay çalışıyor.
- Sarı Şapka (faydalı ve olumlu): Fabrikalar birçok kişiye iş verdi. Metro sayesinde okula ve işe daha çabuk gidiliyor. Yeni hastaneler ve okullar açıldı.
- Siyah Şapka (olumsuz yönler): Ovadaki verimli topraklar binalarla doldu. Nilüfer Çayı kirlendi. Trafik ve hava kirliliği arttı.
- Kırmızı Şapka (duygular): Meyve bahçelerinin azalması beni üzüyor. Uludağ’ı her sabah karşımda görmek ise mutlu ediyor.
- Yeşil Şapka (yeni fikirler): Çayın kenarına ağaç dikilip yürüyüş yolu yapılabilir. Fabrikaların atık suyu arıtılabilir. Bisiklet yolları çoğaltılabilir.
- Mavi Şapka (özetleyici): Bursa büyürken hem kazandı hem kaybetti. İş ve ulaşım imkanı arttı ama doğa zarar gördü.
- Ortak değerlendirme: Şehrimiz gelişmeye devam etmeli ama ova, çay ve ormanlar korunarak büyümelidir.
Sayfa 68 Cevapları
Bu sayfada: Artvin’deki Yusufeli Barajı ile ilgili haberi okuyoruz. Barajın neden yapıldığını ve çevrede neleri değiştirdiğini yazıyoruz. Sayfadaki karekod “Doğal ve Beşerî Çevrede Değişim” içeriğini açıyor.
Değerlendirelim
Aşağıdaki haberi okuyunuz, görseli inceleyiniz ve soruları cevaplayınız.
Yusufeli Barajı’nın yapılma sebepleri neler olabilir? Yazınız.
Cevap: Çoruh Nehri’nin suyundan elektrik üretmek ve suyu biriktirmek için yapılmış olabilir.
Neden?
Barajlar akarsuyun önünü keserek suyu toplar. Toplanan suyla elektrik üretilir, kurak topraklar sulanır. Yusufeli Barajı da Çoruh Nehri’nin üzerine bu amaçla kurulmuştur.
Yusufeli Barajı’nın yapılması ile doğal ve beşerî çevre unsurlarından hangilerinde değişim yaşanmıştır? Yazınız.
Cevap: Doğal: akarsu, vadi, bitki örtüsü. Beşeri: köyler, evler, yollar, tarım alanları.
Neden?
Baraj gölü Çoruh vadisini doldurdu; nehir, vadi ve bitkiler doğal çevredir. Yedi köy sular altında kaldı ve yeni yerlerine taşındı; köyler, evler ve yollar beşeri çevredir.
Barajın yapımı doğal ve beşerî çevre unsurlarından su kaynakları, bitki örtüsü, yerleşim alanları ve nüfusu nasıl etkilemiş olabilir? Yazınız.
Cevap: Nehrin üstünde büyük bir göl oluştu. Vadideki bitkiler su altında kaldı. Yedi köy yeni yerine taşındı, nüfus yer değiştirdi.
Barajın yapılmasının Artvin’e olumlu ve olumsuz etkileri neler olabilir? Tartışınız.
Cevap:
- Olumlu: Elektrik üretilir. Köylüler yeni ve modern evlere, oyun parklarına ve sosyal alanlara kavuştu. İnşaat ve işletme sırasında iş imkanı doğdu.
- Olumsuz: Köyler, bahçeler ve tarlalar su altında kaldı. İnsanlar doğup büyüdükleri yerden ayrıldıkları için üzüldü. Vadideki bitkiler ve hayvanların yaşam alanı kayboldu.
Sayfa 69 Cevapları
Bu sayfada: İlimizdeki değişimin sebep ve sonuçlarını balık kılçığı diyagramına yazıyoruz. Sayfadaki karekod, diyagramın değerlendirileceği dereceli puanlama anahtarını açıyor. Diyagramı Bursa örneğiyle doldurduk.
Yaşadığınız ile ait eski ve yeni resim, gazete, hava fotoğraflarını inceleyiniz veya aile büyüklerinizden ilinizin geçmişi hakkında edindiğiniz bilgileri düşününüz. Buna göre geçmişten günümüze ilinizin doğal ve beşerî çevresinde yaşanan değişimin sebep ve sonuçlarını tartışınız. Aşağıdaki balık kılçığını tamamlayınız. Hazırladığınız balık kılçığı diyagramları dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilecektir.
Doğal çevrenizde yaşanan değişimin sebepleri
Doğal çevrenizde yaşanan değişimin sonuçları
Beşerî çevrenizde yaşanan değişimin sebepleri
Beşerî çevrenizde yaşanan değişimin sonuçları
Cevap: (Bursa için örnek cevaptır; herkes kendi ilini yazar.)
- Doğal çevrenizde yaşanan değişimin sebepleri: Fabrika atıkları, ovaya bina yapılması, ağaçların kesilmesi
- Doğal çevrenizde yaşanan değişimin sonuçları: Nilüfer Çayı kirlendi, meyve bahçeleri azaldı, yeşil alanlar daraldı
- Beşerî çevrenizde yaşanan değişimin sebepleri: Fabrikaların kurulması, göçle nüfusun artması, ulaşım ihtiyacı
- Beşerî çevrenizde yaşanan değişimin sonuçları: Yeni mahalleler kuruldu, metro ve tramvay yapıldı, trafik yoğunlaştı
Neden?
Balık kılçığında sebepler bir yana, sonuçlar öbür yana yazılır. Fabrikalar göç çeker, göç nüfusu artırır; artan nüfus için yeni mahalle ve ulaşım hattı gerekir. Atıklar ve yapılaşma ise suyu ve yeşil alanı azaltır.
Soru sor ya da yorum yaz