5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 70-71-73-74-75-76 Cevapları 1. Kitap
6 dk okuma 0 yorum
5. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitabının (1. Kitap) “İlimizde Yaşanabilecek Afetler ve Etkileri” konusunda 70, 71, 73, 74, 75 ve 76. sayfalardaki etkinliklerin cevapları aşağıdadır. 72. sayfada soru yoktur. 5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 70-71-73-74-75-76 Cevapları 1. Kitap yazısında bazı cevapların altındaki sarı “Neden?” notuna dokunarak açıklamayı okuyabilirsiniz.
İlimizde Yaşanabilecek Afetler ve Etkileri Konusu Cevapları
Yağmur, kar, rüzgar ve deprem birer doğa olayıdır. Bu olaylar çok şiddetli olduğunda ya da önlem alınmadığında can ve mal kaybına yol açar, o zaman afet adını alır. Bu konuda deprem, erozyon, orman yangını, heyelan, sel, çığ, obruk ve hortumu tanıyoruz. Afetten önce, afet sırasında ve sonrasında neler yapılması gerektiğini öğreniyoruz.
Sayfa 70 Cevapları
Bu sayfada: AFAD’dan gelen bir uyarı mesajını okuyup ne yapacağımızı yazıyoruz. Sonra yamaçtaki kaya ile evin çizimlerine bakıp ne anlatıldığını açıklıyoruz.
Düşünelim
Ailenizden birine AFAD’dan (Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı) görseldeki gibi bir uyarı mesajı gelseydi neler yapardınız? Yazınız.
Cevap: Mesajı evdekilere okurdum. Balkondaki eşyaları içeri alırdık. Dere kenarından ve alt geçitlerden uzak dururduk. Zorunlu değilse dışarı çıkmazdık. (Örnek cevaptır; herkes kendine göre yazar.)
Gelen mesajda boş bırakılan yerde neler yazıyor olabilir? Sınıfta tartışınız.
Cevap: Mesaj sağanak yağıştan söz ettiği için boşlukta “sel, su baskını, yıldırım düşmesi ve heyelan” yazıyor olabilir.
Neden?
Sel, aşırı yağışların ardından ani ve büyük su akıntılarının oluşmasıdır. Heyelan da eğimin ve yağışın fazla olduğu yamaçlarda görülür. İkisi de sağanak yağışın yol açabileceği olumsuzluklardır.
Görselde anlatılmak istenilen nedir? Düşüncelerinizi yazınız (Görsel 2.23).
Cevap: Yamacın tepesinde büyük bir kaya var. Kayanın altına ev yapılınca kaya düşüyor ve ev yıkılıyor. Tehlikeli yere ev yapmak doğa olayını afete çevirir.
Neden?
İlk çizimde kaya düşse de zarar görecek bir şey yok. İkinci ve üçüncü çizimde yamacın dibine ev yapılmış, kaya düşünce ev hasar görmüş. Doğa olayına karşı önlem alınmadığında afet riski doğar.
Sayfa 71 Cevapları
Bu sayfada: “Deprem değil, ihmal öldürür.” sözünü yorumluyoruz. İlimizdeki afet risklerine karşı kendimizin ve toplumun alabileceği önlemleri yazıyor, ulaşım yollarıyla ilgili bir haberi tartışıyoruz.
Keşfedelim
Tarihimizdeki büyük ve yıkıcı depremlerden biri 17 Ağustos 1999’da gerçekleşti. Binlerce can kaybı yaşanan bu depremden sonra bilim insanları “Deprem değil, ihmal öldürür.” açıklamasında bulundular.
“Deprem değil, ihmal öldürür.” sözü ile bilim insanları neye dikkat çekmek istemişlerdir?
Cevap: Can kaybının asıl sebebinin sarsıntı değil, önlem almamak olduğunu söylemek istemişlerdir. Binalar sağlam yapılır ve insanlar ne yapacağını bilirse deprem çok daha az zarar verir.
Neden?
Deprem kuşağına ya da fay hattının üstüne yerleşmek, dayanıksız bina yapmak ve evdeki eşyaları sabitlememek deprem riskini büyütür. Bunların hepsi insanın ihmalidir.
Yaşadığınız ilde gerçekleşme riski olan afetler nelerdir? Bu afetlerin etkilerini azaltmak amacıyla bireysel ve toplumsal olarak neler yapılabilir? Sınıfta tartışınız ve alınabilecek önlemleri ilgili alanlara yazınız.
Bireysel Önlemler
Toplumsal Önlemler
Cevap: Bursa’da deprem, sel, heyelan ve orman yangını riski vardır. (Örnek cevaptır; herkes kendi ilini yazar.)
- Bireysel Önlemler: Afet çantası hazırlarım. Evdeki dolapları duvara sabitleriz. Ailemle afet planı yaparız. Okuldaki tatbikatlara katılırım.
- Toplumsal Önlemler: Sağlam binalar yapılır. Dere yatakları temiz tutulur. Yamaçlara ağaç dikilir. Toplanma alanları belirlenir.
Neden?
Bireysel önlem, kişinin kendi evinde ve ailesiyle yaptığı hazırlıktır. Toplumsal önlem ise herkesi ilgilendirir; belediyeler, AFAD ve halk birlikte uygular.
Aşağıdaki haber metnini okuyunuz. Ülkemizde gerçekleşme riski yüksek olan afetlere karşı yetkililerce alınan önlemden başka ne gibi önlemler alınmalıdır? Tartışınız.
Cevap: Haberde yolların ve ulaşım sistemlerinin afete dayanıklı hale getirileceği anlatılıyor. Bunun yanında şunlar da yapılmalıdır:
- Eski ve dayanıksız binalar yenilenmeli.
- Dere yataklarına ve dik yamaçlara yapı yapılmasına izin verilmemeli.
- Okullarda ve iş yerlerinde düzenli tatbikat yapılmalı.
- Her mahallede toplanma alanı ayrılmalı.
- Arama kurtarma ekipleri ve gönüllüler yetiştirilmeli.
Sayfa 73 Cevapları
Bu sayfada: Türkiye Deprem Tehlike Haritası’na ve Türkiye Çölleşme Hassasiyet Haritası’na bakıyoruz. Sayfadaki iki karekod Türkiye’nin Afet Risk Haritası’nı ve AFAD İl Afet Risk Azaltma Planları’nı açıyor. Bunlardan yararlanıp ilimizdeki afet risklerini söylüyoruz.
Aşağıdaki haritalar ile AFAD İl Afet Risk Azaltma Planları’nı inceleyiniz ve soruları cevaplayınız.
Verilen haritalara göre yaşadığınız ilde görülme riski fazla olan afetler nelerdir?
Cevap: Bursa, deprem haritasında koyu renkle gösterilen yüksek tehlikeli kuşağın içinde kalıyor. Bu yüzden ilimizde en büyük risk depremdir. Çölleşme haritasında ise Bursa çoğunlukla yeşil ve sarı tonlarda, yani çölleşme riski düşüktür. İlimizde ayrıca sel, heyelan ve orman yangını da görülebilir. (Örnek cevaptır; herkes kendi iline bakar.)
Neden?
Deprem haritasında renk koyulaştıkça tehlike artar; Marmara’nın güneyi koyu renkli kuşaktadır. Çölleşme haritasında yeşil düşük, kırmızı yüksek riski gösterir; kırmızı alanlar daha çok İç Anadolu ve Güneydoğu’da toplanmıştır.
Bu afetlerin ortaya çıkmasında etkili olan doğa olayları nelerdir?
Cevap:
- Deprem: Yer kabuğunun kırılıp yer değiştirmesi
- Sel: Şiddetli yağış ve karların hızla erimesi
- Heyelan: Dik yamaçlara düşen bol yağış
- Orman yangını: Çok sıcak ve kurak geçen yaz günleri, yıldırım
Neden?
Afete dönüşen doğa olaylarının bir kısmı yeryüzü hareketlerine bağlıdır; deprem ve kaya düşmesi böyledir. Bir kısmı da hava durumu ve iklimden kaynaklanır; şiddetli yağış, fırtına ve kuraklık bunlara örnektir.
Sayfa 74 Cevapları
Bu sayfada: Deprem örneğine bakarak erozyon ve orman yangını için “Risk” ve “Afet” satırlarını dolduruyoruz. Risk satırına tehlikeyi büyüten davranışları, afet satırına ortaya çıkan zararı yazıyoruz.
Öğrenelim
Verilen bilgiler doğrultusunda görselleri ve açıklaması yapılan doğa olaylarını örnekte olduğu gibi tamamlayınız.
Erozyon
Orman yangını
Cevap:
- Erozyon, Risk: Bitki örtüsünü yok etmek, eğimli araziye ağaç dikmemek, tarlaları boş bırakmak
- Erozyon, Afet: Verimli toprağın taşınması, tarım ürünlerinin azalması, barajların toprakla dolması
- Orman yangını, Risk: Ormanda yakılan ateşi söndürmemek, yere cam şişe ve izmarit atmak, anız yakmak
- Orman yangını, Afet: Ağaçların yanması, hayvanların yuvasız kalması, yakındaki evlerin zarar görmesi
Neden?
Erozyonu en çok artıran şey, toprağı tutan bitki örtüsünün yok edilmesidir. Orman yangını ise doğal ya da insan kaynaklı sebeplerle çıkar; yazların çok sıcak geçtiği yerlerde küçük bir dikkatsizlik bile yangına dönüşür.
Sayfa 75 Cevapları
Bu sayfada: Aynı etkinliği heyelan, sel ve çığ için sürdürüyoruz.
Heyelan (toprak kayması) ya da kaya düşmesi
Sel
Çığ
Risk:
Afet:
Cevap:
- Heyelan, Risk: Dik yamaçlara ev ve yol yapmak, yamaçtaki ağaçları kesmek, yol için yamacı kazmak
- Heyelan, Afet: Toprağın evleri ve yolları örtmesi, can ve mal kaybı, ulaşımın kesilmesi
- Sel, Risk: Dere yatağına ev yapmak, dereleri çöple doldurmak, yağmur suyu kanallarını temizlememek
- Sel, Afet: Evleri ve tarlaları su basması, can ve mal kaybı, yolların ve köprülerin yıkılması
- Çığ, Risk: Çığ tehlikesi olan yamaca ev ve yol yapmak, karlı yamaçta yüksek ses çıkarmak
- Çığ, Afet: Evlerin ve yolların kar altında kalması, can kaybı, köylere ulaşımın kesilmesi
Neden?
Heyelan, eğimin ve yağışın fazla olduğu dik yamaçlarda toprağın aşağı kaymasıdır. Sel, aşırı yağış ya da hızlı kar erimesiyle oluşan ani su akıntısıdır. Çığ ise yamaçta tutunamayan kar kütlesinin kaymasıdır; şiddetli ses ve rüzgar çığı başlatabilir.
Sayfa 76 Cevapları
Bu sayfada: Obruk ve hortum için risk ve afet satırlarını yazıyoruz. Sayfanın altında kurumların afetten önce ve sonra alması gereken tedbirleri okuyoruz.
Obruk
Hortum
Risk:
Afet:
Cevap:
- Obruk, Risk: Yer altı suyunu aşırı kullanmak, tarlaları gereğinden çok sulamak, çökme olan yere yapı yapmak
- Obruk, Afet: Toprağın çökmesi, tarım alanlarının ve yaylaların zarar görmesi, yolların çökmesi
- Hortum, Risk: Hava uyarılarını takip etmemek, dayanıksız çatı ve sera yapmak, hortumda açık alanda kalmak
- Hortum, Afet: Çatıların uçması, ağaçların ve seraların devrilmesi, araçların sürüklenmesi
Neden?
Obruk; erozyon ve kuraklığın yanında madencilik ve aşırı sulama gibi insan etkinlikleriyle de oluşur, en çok tarım ve yayla alanlarına zarar verir. Hortum, ani hava değişimleriyle ortaya çıkan ve dönerek ilerleyen çok şiddetli bir rüzgardır.
Soru sor ya da yorum yaz