6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 47-48-49-50-51-52-53 Cevapları 1. Kitap
10 dk okuma 0 yorum
6. sınıf Fen Bilimleri ders kitabının (1. Kitap) “Bileşke Kuvvet” konusunda 47, 48, 49, 50, 51, 52 ve 53. sayfalardaki etkinliklerin cevapları aşağıdadır. 6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 47-48-49-50-51-52-53 Cevapları 1. Kitap yazısında bazı cevapların altındaki sarı “Neden?” notuna dokunarak açıklamayı okuyabilirsiniz.
Bileşke Kuvvet Konusu Cevapları
Kuvvet; duran cismi hareket ettirir, hareket edeni hızlandırır, yavaşlatır, durdurur, yönünü ya da şeklini değiştirir. Bir kuvveti anlatmak için uygulama noktası, yönü, doğrultusu ve büyüklüğü söylenir; büyüklüğü dinamometreyle ölçülür ve birimi newtondur (N). Kareli zeminde çizilen okun uzunluğu kuvvetin büyüklüğünü, ucu ise yönünü gösterir.
Sayfa 47 Cevapları
Bu sayfada: “Bileşke Kuvvet” konusu 45. sayfada açılıyor; 46. sayfada kuvvetin uygulama noktası, yönü, doğrultusu ve büyüklüğü bir örnekle anlatılıyor (o sayfadaki karekod “Kuvvet” adlı etkileşimli içeriğe götürür). Burada oyuncak kamyona etki eden iki kuvvetin özelliklerini yazıp karşılaştırıyoruz.
Etkinlik İstasyonu-1
Bir cisme etki eden birden fazla kuvveti inceleyip yorumlayacağınız aşağıdaki etkinliği yapınız.
Duran oyuncak kamyona uygulanan kuvvetler ile ilgili aşağıdaki örneği inceleyiniz.
1. İncelemelerinize göre aşağıdaki ilgili alanları doldurunuz.
Cevap:
- F1 Kuvveti: Uygulama Noktası: A, Yönü: Batı, Doğrultusu: Doğu-Batı, Büyüklüğü: 4 N
- F2 Kuvveti: Uygulama Noktası: B, Yönü: Doğu, Doğrultusu: Doğu-Batı, Büyüklüğü: 4 N
Neden?
Okun başladığı nokta uygulama noktasıdır, okun ucu yönü gösterir. F1 oku A’dan sola (batıya), F2 oku B’den sağa (doğuya) bakıyor. İkisi de aynı yatay çizgi üzerinde olduğundan doğrultuları doğu-batıdır.
2. Bu kuvvetlerin yön, doğrultu, büyüklük ve uygulama noktalarını karşılaştırarak aralarındaki mantıksal ilişkiyi düşününüz. Aşağıdaki soruları cevaplayınız.
a. Kuvvetlerin doğrultuları ve yönleri aynı mıdır?
Cevap: Doğrultuları aynıdır (doğu-batı), yönleri ise birbirine zıttır.
b. F1 kuvvetinin büyüklüğü daha fazla olsaydı ne olabilirdi?
Cevap: Kamyon F1’in yönünde, yani batıya doğru hareket ederdi.
Neden?
Şimdiki durumda 4 N’lık iki zıt kuvvet birbirini dengeler ve kamyon durur. Kuvvetlerden biri büyürse denge bozulur; cisim büyük kuvvetin yönüne gider.
c. F2 kuvveti batı yönünde uygulansaydı ne olabilirdi?
Cevap: Kuvvetler toplanırdı (8 N); kamyon batıya doğru giderdi.
Sayfa 48 Cevapları
Bu sayfada: Kareli zemin üzerindeki kova ile oyuncak ayıya etki eden kuvvetlerin yönünü, doğrultusunu ve büyüklüğünü okuyoruz. Köprü İstasyonu’nda kuvvetin yönü ile cismin hareketi arasında bağ kuran bir örnek veriyoruz.
Pekiştirme İstasyonu-1
Aşağıdaki görsellerde duran cisimlere etki eden F1 ve F2 kuvvetleri verilmiştir. Bu kuvvetlerin özelliklerini ve cisimlerin hangi yönde hareket edebileceğini ilgili alanlara yazınız (Her bir kare kenarı 1 N’ı göstermektedir.).
Cevap:
- F1 Kuvvetin Yönü: Kuzey
- F1 Kuvvetin Doğrultusu: Kuzey-Güney
- F1 Kuvvetin Büyüklüğü: 2 N
- Cismin Hareket Yönü: Kuzey
- F2 Kuvvetin Yönü: Doğu
- F2 Kuvvetin Doğrultusu: Doğu-Batı
- F2 Kuvvetin Büyüklüğü: 4 N
- Cismin Hareket Yönü: Doğu
Neden?
Kovadaki ok yukarıya, yani kuzeye bakıyor ve kovanın sapından başlayıp 2 kare boyunca uzanıyor: 2 N. Ayıdaki ok sağa, yani doğuya bakıyor ve ayının gövdesinden başlayıp 4 kare ilerliyor: 4 N. Duran cisim, kendisine etki eden tek kuvvetin yönünde harekete geçer.
Köprü İstasyonu
Kuvvetin cisimler üzerindeki etkisini gösterebileceğiniz bir örnek veriniz. Örneğinizde uygulanan kuvvetin yönü ve doğrultusu ile cismin hareketi arasında bağlantı kurunuz.
Cevap: Masada duran kitabı kuzey-güney doğrultusunda, kuzey yönünde ittim. Kitap da aynı doğrultuda, kuzeye doğru kaydı. Cisim, uygulanan kuvvetin yönünde ve doğrultusunda hareket eder. (Örnek cevaptır.)
Sayfa 49 Cevapları
Bu sayfada: Kamyonet, çanta, alışveriş arabası ve basketbol topuna aynı doğrultuda uygulanan ikişer kuvvetin cismi nasıl hareket ettireceğini yorumluyoruz.
Pekiştirme İstasyonu-2
Aşağıdaki duran cisimlere uygulanan aynı doğrultudaki farklı kuvvetlerin örnek çizimleri verilmiştir. Örnekleri inceleyiniz. Uygulanan kuvvetlerin cisimlerin hareketine etkilerini yorumlayarak yazınız.
Cevap:
- Kamyonet (F1 = 3 N, F2 = 5 N): İki kuvvet de doğu yönündedir. Etkileri toplanır: 3 N + 5 N = 8 N. Kamyonet doğuya doğru hareket eder.
- Çanta (F1 = 2 N, F2 = 2 N): İki kuvvet de kuzey yönündedir. Etkileri toplanır: 2 N + 2 N = 4 N. Çanta kuzeye doğru hareket eder.
- Alışveriş arabası (F1 = 3 N, F2 = 5 N): Kuvvetler zıt yönlüdür. Doğudaki kuvvet daha büyüktür: 5 N − 3 N = 2 N. Araba doğuya doğru hareket eder.
- Basketbol topu (F1 = 3 N, F2 = 2 N): Kuvvetler zıt yönlüdür. Kuzeydeki kuvvet daha büyüktür: 3 N − 2 N = 1 N. Top kuzeye doğru hareket eder.
Neden?
Aynı yöne bakan kuvvetler birbirine yardım eder, etkileri toplanır. Zıt yöne bakan kuvvetler birbirini zayıflatır; küçük olan, büyük olanın etkisinden kendi değeri kadar götürür ve cisim büyük kuvvetin yönüne gider.
Bileşke Kuvvet Konusu Cevapları
Bir cisme birden çok kuvvet etki ediyorsa hepsinin yerini tutan tek kuvvete bileşke kuvvet (net kuvvet) denir. Aynı yönlü kuvvetler toplanır; zıt yönlü kuvvetlerde büyükten küçük çıkarılır ve bileşke, büyük kuvvetin yönünü alır. Zıt yönlü iki kuvvet eşitse bileşke sıfır olur ve duran cisim yerinden kıpırdamaz.
Sayfa 50 Cevapları
Bu sayfada: Öğretmen masasını üç arkadaşla altı farklı durumda itip çekiyor, masanın her durumda nasıl hareket ettiğini gözlemliyoruz. Değerlendirme soruları sonraki sayfada.
Etkinlik İstasyonu-2
Bileşke kuvveti tanımlayabilmek için aşağıdaki etkinliği yapınız.
Malzemeler
öğretmen masası, kâğıt, bant, makas
Etkinliğin Yapılışı
• Etkinliği gerçekleştirmek üzere üç arkadaşınızı belirleyiniz.
• Masayı öğretmeninizin yardımıyla tahtanın önüne yerleştiriniz.
• Doğu, batı, kuzey ve güney yönlerini temsil eden kâğıtlar hazırlayarak masanın üzerine yapıştırınız.
• Etkinliği gerçekleştiren üç arkadaşınız masaya eşit büyüklükte kuvvet uygulamalıdır. Aşağıda belirtilen durumları sırasıyla gerçekleştirmeleri beklenmektedir.
1. Durum: Arkadaşlarınızdan biri masaya doğu yönünde kuvvet uygularken masanın hareketini gözlemleyiniz.
2. Durum: İki arkadaşınız masaya doğu yönünde kuvvet uygularken masanın hareketini gözlemleyiniz.
3. Durum: Arkadaşlarınız masanın karşılıklı uçlarından zıt yönlerde, eşit büyüklükte kuvvet uygularken masanın hareket durumunu gözlemleyiniz.
4. Durum: İki arkadaşınız masaya batı yönünde kuvvet uygularken masanın hareketini gözlemleyiniz.
5. Durum: Masanın karşılıklı uçlarındaki arkadaşlarınızdan biri batı yönünde itme, diğeri batı yönünde çekme kuvveti uygularken masanın hareketini gözlemleyiniz.
6. Durum: İki arkadaşınız batı yönünde, bir arkadaşınız doğu yönünde kuvvet uygularken masanın hareketini gözlemleyiniz.
Cevap: Gözlemlerimiz:
- 1. Durum: Masa doğuya doğru yavaşça kaydı.
- 2. Durum: Masa yine doğuya gitti ama bu kez daha kolay ve daha hızlı kaydı.
- 3. Durum: Masa yerinden oynamadı.
- 4. Durum: Masa batıya doğru hızlıca kaydı.
- 5. Durum: Biri itip öbürü çektiği hâlde ikisi de batıya doğru kuvvet uyguladı; masa 4. durumdaki gibi batıya gitti.
- 6. Durum: Masa batıya gitti ama tek kişinin ittiği 1. durumdaki kadar yavaştı.
Neden?
Herkes eşit kuvvet uyguluyor. Aynı yöne iten iki kişi iki katı etki yapar. Karşılıklı iten iki kişi birbirini dengeler. Altıncı durumda batıya iten iki kişiden birinin etkisini doğuya iten kişi götürür; geriye tek kişilik kuvvet kalır.
Sayfa 51 Cevapları
Bu sayfada: Masa etkinliğinin değerlendirme sorularını cevaplıyor; 3, 4, 5 ve 6. durumdaki kuvvetlerin yön ve doğrultusunu tabloya yazıp yorumluyor, bileşke kuvveti kendi cümlemizle tanımlıyoruz.
Etkinlik İstasyonu-2
Değerlendirme
a. Masanın hareket etmesini sağlayan kuvvet etkisinin hangi durumlarda en fazla olduğunu nedeni ile yazınız.
Cevap: 2, 4 ve 5. durumlarda; aynı yönlü iki kuvvet toplanır.
b. Üçüncü durumda masanın hareket durumunu diğer durumlarla kıyaslarsanız neler söyleyebilirsiniz?
Cevap: Yalnızca 3. durumda masa durur; kuvvetler dengelenir.
c. Masa hangi durumlarda batı yönünde hareket eder?
Cevap: 4, 5 ve 6. durumlarda
Neden?
4 ve 5. durumda kuvvetlerin ikisi de batıya bakar. 6. durumda batıya iki, doğuya bir kişi kuvvet uygular; batı yönündeki kuvvet daha büyük olduğu için masa yine batıya gider.
ç. İkinci durum için aşağıdaki yorum yapılmıştır. 3, 4, 5 ve 6. durumları da benzer şekilde değerlendiriniz.
2. Durum: 1. Kuvvet: Yönü Doğu, Doğrultusu Doğu-Batı; 2. Kuvvet: Yönü Doğu, Doğrultusu Doğu-Batı
Yorum: 2. durumda kuvvetler aynı yönde ve aynı doğrultudadır. Masayı hareket ettiren kuvvetin büyüklüğü, kuvvetler toplanarak bulunur.
Cevap:
- 3. Durum: 1. Kuvvet: Yönü Doğu, Doğrultusu Doğu-Batı; 2. Kuvvet: Yönü Batı, Doğrultusu Doğu-Batı. Yorum: Kuvvetler zıt yönde, aynı doğrultudadır. Büyüklükleri eşit olduğu için birbirini dengeler; masa hareket etmez.
- 4. Durum: 1. Kuvvet: Yönü Batı, Doğrultusu Doğu-Batı; 2. Kuvvet: Yönü Batı, Doğrultusu Doğu-Batı. Yorum: Kuvvetler aynı yönde (batı) ve aynı doğrultudadır. Masayı hareket ettiren kuvvet, ikisinin toplamıdır.
- 5. Durum: 1. Kuvvet: Yönü Batı, Doğrultusu Doğu-Batı; 2. Kuvvet: Yönü Batı, Doğrultusu Doğu-Batı. Yorum: İtme ve çekme kuvveti aynı yönde (batı), aynı doğrultudadır. Kuvvetler toplanır; masa batıya gider.
- 6. Durum: 1. Kuvvet: Yönü Batı, Doğrultusu Doğu-Batı; 2. Kuvvet: Yönü Batı, Doğrultusu Doğu-Batı; 3. Kuvvet: Yönü Doğu, Doğrultusu Doğu-Batı. Yorum: İki kuvvet batı, biri doğu yönündedir. Fark kadar kuvvet masayı batıya iter.
d. Masaya uygulanan birden fazla kuvvetin etkisini tek bir kuvvetin yaptığını düşününüz. Bu kuvvet bileşke kuvvet (net kuvvet) olarak isimlendirilmektedir. Bu durumda bileşke kuvveti kendi cümleleriniz ile tanımlayınız.
Cevap: Bir cisme etki eden kuvvetlerin hepsinin yerini tutan ve aynı etkiyi tek başına gösteren kuvvete bileşke kuvvet denir.
e. Bileşke kuvvetin yönü ve büyüklüğü nasıl bulunur? Etkinlikteki gözlemleriniz doğrultusunda açıklayınız.
Cevap: Aynı yönlü kuvvetler toplanır. Zıt yönlülerde büyükten küçük çıkarılır; bileşke, büyük kuvvetin yönündedir.
Neden?
2. durumda iki kişi aynı yöne itince masa tek kişinin ittiği duruma göre daha kolay gitti: kuvvetler toplandı. 6. durumda karşıdan iten kişi etkiyi azalttı: kuvvetler çıkarıldı. 3. durumda ise masa hiç kıpırdamadı: bileşke sıfırdı.
Sayfa 52 Cevapları
Bu sayfada: Altı cisme etki eden kuvvetlerin bileşkesini hesaplayıp büyüklüğünü ve yönünü yazıyoruz. Köprü İstasyonu’nda yolda kalan arabayı birlikte iten insanlar örneği anlatılıyor (sorusu yok). Sayfadaki karekod “Bileşke Kuvveti Bulalım” adlı etkileşimli içeriğe götürür.
Pekiştirme İstasyonu-3
Aşağıda cisimlere etki eden kuvvetler verilmiştir. Bu cisimlere etki eden bileşke kuvvetin büyüklüğünü ve yönünü yazınız.
Cevap:
- Sırt çantası: Büyüklüğü: 6 N, Yönü: Kuzey
- Sandalye: Büyüklüğü: 9 N, Yönü: Batı
- Masa: Büyüklüğü: 2 N, Yönü: Batı
- Sepet: Büyüklüğü: 3 N, Yönü: Kuzey
- Vazo: Büyüklüğü: 1 N, Yönü: Batı
- Koli: Büyüklüğü: 3 N, Yönü: Batı
Neden?
Sırt çantası: üç ok da kuzeye bakar, 3 + 1 + 2 = 6 N. Sandalye: iki ok da batıya bakar, 4 + 5 = 9 N. Masa: 4 N batıya, 2 N doğuya; 4 − 2 = 2 N batı. Sepet: 2 + 2 = 4 N kuzeye, 1 N güneye; 4 − 1 = 3 N kuzey. Vazo: 2 + 4 = 6 N batıya, 5 N doğuya; 6 − 5 = 1 N batı. Koli: 4 + 1 = 5 N batıya, 2 N doğuya; 5 − 2 = 3 N batı.
Sayfa 53 Cevapları
Bu sayfada: Kareli zemindeki altı cisim için bileşke kuvvetin yönünü, doğrultusunu ve büyüklüğünü yazıyor, bileşke kuvveti kareleri sayarak çiziyoruz.
Pekiştirme İstasyonu-4
Aşağıda bir cisme etki eden farklı kuvvetler verilmiştir. Bu cisimlere etki eden bileşke kuvvetlerin özelliklerini belirleyip yazınız. Bileşke kuvvetleri çiziniz (Her bir kare kenarı 1 N’ı göstermektedir.).
Cevap: Sırayla, yukarıdan aşağıya:
- 1. cisim (F1 = 1 N, F2 = 2 N): Yön: Doğu, Doğrultu: Doğu-Batı, Büyüklük: 3 N. Cisimden doğuya doğru 3 karelik ok çizilir.
- 2. cisim (F1 = 3 N, F2 = 2 N): Yön: Batı, Doğrultu: Doğu-Batı, Büyüklük: 1 N. Batıya doğru 1 karelik ok çizilir.
- 3. cisim (F1 = 1 N, F2 = 2 N): Yön: Güney, Doğrultu: Kuzey-Güney, Büyüklük: 1 N. Güneye doğru 1 karelik ok çizilir.
- 4. cisim (F1 = 3 N, F2 = 4 N): Yön: Batı, Doğrultu: Doğu-Batı, Büyüklük: 1 N. Batıya doğru 1 karelik ok çizilir.
- 5. cisim (F1 = 2 N, F2 = 2 N): Yön: Doğu, Doğrultu: Doğu-Batı, Büyüklük: 4 N. Doğuya doğru 4 karelik ok çizilir.
- 6. cisim (F1 = 1 N, F2 = 1 N): Yön: Kuzey, Doğrultu: Kuzey-Güney, Büyüklük: 2 N. Kuzeye doğru 2 karelik ok çizilir.
Neden?
1. cisimde iki ok da doğuya bakar: 1 + 2 = 3 N. 2. cisimde 3 N batıya, 2 N doğuya: 3 − 2 = 1 N batı. 3. cisimde 2 N güneye, 1 N kuzeye: 2 − 1 = 1 N güney. 4. cisimde 4 N batıya, 3 N doğuya: 4 − 3 = 1 N batı. 5. cisimde iki ok da doğuya bakar: 2 + 2 = 4 N. 6. cisimde iki ok da kuzeye bakar: 1 + 1 = 2 N.
Soru sor ya da yorum yaz