6. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 172-173-174-175-176-177 Cevapları 1. Kitap

Haçlı Saldırıları’nın sebep ve sonuçları ile ilgili verilen tabloları doldurunuz.

Cevap:

• Haçlı Saldırıları’nın Sebepleri
  • Ekonomik: İpek ve baharat yollarını ele geçirme isteği
  • Dinî: Kudüs’ü Müslümanların elinden alma hedefi
  • Siyasi: Doğu Roma’nın Türklere karşı yardım istemesi
• Haçlı Saldırıları’nın Sonuçları
  • Ekonomik: Akdeniz limanları önem kazandı, tüccar sınıfı doğdu.
  • Dinî: Haçlılar aldıkları yerlerde Hristiyanlığı tanıttı.
  • Kültürel: Avrupa şekeri, portakalı, ipek halıyı tanıdı.
  • Siyasi: Türk fetihleri yavaşladı, Doğu Roma’nın ömrü uzadı.
  • Teknik: Pusula, barut, kağıt ve matbaa Avrupa’ya ulaştı.

Aşağıdaki kutularda Anadolu’nun Türkleşme ve İslamlaşma sürecini etkileyen bazı önemli olaylar hakkında açıklamalar verilmiştir.
Bu olayları açıklamalardan yararlanarak doğru sırayla tarih şeridine yerleştiriniz.
A. Doğu Roma imparatorları Türklerin durdurulamayan yayılmalarına ve genişlemelerine karşı Papa’dan devamlı askerî yardım istiyordu. Bunun sonucunda ilk Haçlı ordusu 1096’da İstanbul’a ulaştı.
B. Türkiye Selçuklu Devleti ile Doğu Roma İmparatorluğu arasında 1176’da gerçekleşen Miryokefalon Savaşı, kurulan yeni vatanı koruyarak Türklerin Anadolu’da kalıcı olmalarını sağlamıştır.
C. Büyük Selçuklu Devleti ile Doğu Roma İmparatorluğu arasında 1071’de gerçekleşen Malazgirt Savaşı sonucunda Anadolu, yeni bir vatan olarak Türk iskânına açılmıştır.
Ç. Musul-Halep Atabeyi İmâdeddîn Zengî, topraklarını ikiye bölen Urfa Haçlı Kontluğu’nu ortadan kaldırmıştır. Bunun üzerine 1147’de II. Haçlı Saldırısı düzenlenmiştir.
D. Selâhaddin Eyyubi, Kudüs Haçlı Krallığı’na son vermiştir. Bu durum, Batı dünyasını yeni bir Haçlı Saldırısı için tekrar harekete geçirmiş ve 1189’da III. Haçlı Saldırısı düzenlenmiştir.
E. Büyük Selçuklu Devleti ile Doğu Roma İmparatorluğu arasında 1048’de gerçekleşen Pasinler Savaşı, iki tarafın düzenli ordularının karşı karşıya geldikleri ilk savaştır.

Cevap: Şeritteki sıra soldan sağa E – C – A – Ç – B – D olur.

1. E → 1048 (Pasinler Savaşı)
2. C → 1071 (Malazgirt Savaşı)
3. A → 1096 (I. Haçlı Saldırısı)
4. Ç → 1147 (II. Haçlı Saldırısı)
5. B → 1176 (Miryokefalon Savaşı)
6. D → 1189 (III. Haçlı Saldırısı)

Milletimiz vatanımızı savunmak ve millî kimliğimizi korumak için hangi mücadeleleri vermiştir? Tarihimizden ve günümüzden örnekler vererek düşüncelerinizi söyleyiniz.

Cevap: (Örnek cevaptır; başka örnekler de verilebilir.)

• Haçlı Saldırıları’nda Türkiye Selçuklu Devleti yüz binlerce kişilik ordulara karşı Anadolu’yu savundu.
• Çanakkale’de 1915’te düşman donanması ve ordusu geçirilmedi.
• Kurtuluş Savaşı’nda kadın erkek bütün millet cepheye koştu ve 1922’de işgal sona erdi.
• 15 Temmuz 2016 gecesi halk sokağa çıkarak darbe girişimini durdurdu.

Bu örneklerin hepsinde millet, bağımsızlığını ve kimliğini her şeyin üstünde tuttu. Bugün de dilimizi, bayrağımızı ve geleneklerimizi yaşatarak aynı görevi sürdürüyoruz.

Kazanılan askerî zaferlerin Anadolu’nun imar ve iskân çalışmalarında ne gibi etkileri olabilir? Tartışınız.

Cevap: Zaferler önce güven getirdi. Savaş tehlikesi azalınca Türkistan ve Horasan’dan gelen Türkmenler şehirlere ve köylere rahatça yerleşti. Devlet de gücünü savunmaya değil yapılara harcayabildi: ulu camiler, medreseler, hastaneler, yollar boyunca kervansaraylar yapıldı. Ticaret yolları korununca tüccarlar çoğaldı, şehirler büyüdü. Kısacası kılıçla alınan topraklar bu eserlerle kalıcı yurt oldu.

İncelediğiniz kaynaklardan yararlanarak XI-XIII. yüzyıllar arasında Anadolu’nun Türkleşmesi ve İslamlaşmasına etkide bulunan askerî ve siyasi faaliyetleri belirleyiniz. Kavram ağını örnekte verildiği gibi uygun kelimelerle doldurunuz.

Cevap:

• Anadolu’nun Türk yurdu olmasında ve Türk yurdu olarak kalmasında etkili olan savaşlar: Haçlı Saldırıları (kitapta örnek olarak yazılı), Pasinler Savaşı, Malazgirt Savaşı, Miryokefalon Savaşı
• Anadolu’nun Türkleşmesi ve İslamlaşmasına katkıda bulunan devletler ve beylikler: Çaka Beyliği (kitapta örnek olarak yazılı), Büyük Selçuklu Devleti, Türkiye Selçuklu Devleti, Saltuklular, Danişmentliler, Mengücekliler, Artuklular

PERFORMANS GÖREVİ
Adı: Anadolu’nun Türkleşme ve İslamlaşma Süreci
Amacı: XI-XIII. yüzyıllar arasında meydana gelen askerî ve siyasi faaliyetlerin, Anadolu’nun Türkleşmesi ve İslamlaşması sürecine etkilerini belirleyebilme
Beceri: Özetleme
Süre: 1 ders saati
Yönerge:
– XI-XIII. yüzyıllar arasında meydana gelen askerî ve siyasi faaliyetlerin Anadolu’nun Türkleşmesi ve İslamlaşmasına etkilerine ilişkin yorumlarınızı içeren bir metin hazırlayınız.
– Yazınızda Türkçeyi doğru, güzel ve etkili kullanmaya özen gösteriniz.
– Hazırladığınız metinde dönemin mimari eserlerine ait görsellere de yer vererek afiş veya poster hazırlayınız.
– Hazırladığınız ürününüzü sınıf arkadaşlarınızla paylaşınız.
– Ürünleriniz bütüncül dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilecektir.

Cevap: Anadolu’nun Türk yurdu olması tek bir savaşla değil, iki yüzyıl süren bir çabayla gerçekleşti. 1048’deki Pasinler Savaşı Selçuklulara güven verdi. 1071’de Malazgirt Zaferi Anadolu’yu Türk iskanına açtı; Türkmenler aileleri ve sürüleriyle gelip yerleşti. Saltuklular, Danişmentliler, Mengücekliler, Artuklular ve Çaka Beyliği aldıkları yerlerde cami, medrese ve köprüler yaptı. Türkiye Selçuklu Devleti Haçlı Saldırıları’na karşı vatanı savundu. 1176’daki Miryokefalon Zaferi ile Türklerin Anadolu’dan atılamayacağı anlaşıldı. Bence asıl kalıcı olan, zaferlerin ardından yapılan işlerdir. Ulu camiler, medreseler, kervansaraylar ve darüşşifalar şehirleri Türk-İslam kültürüyle donattı. Müslüman olmayan halka inanç özgürlüğü tanınması da Türk yönetimini sevdirdi. Böylece Anadolu hem Türkleşti hem İslamlaştı. (Örnek metindir; herkes kendi yorumunu yazar.)

Örnek afiş planı:

• Başlık: “Zaferden İmara: Anadolu Yurt Oluyor”
• Ortada: Yukarıdaki metnin kısaltılmış hali ve 1048, 1071, 1176 yıllarını gösteren küçük bir tarih şeridi
• Görseller ve altlarına yazılacak notlar: Kayseri Ulu Cami (Danişmentliler), Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası (Mengücekliler), Malabadi Köprüsü (Artuklular), Gevher Nesibe Darüşşifası ve Tıp Medresesi (Kayseri), Karatay Hanı Kervansarayı (Kayseri), Döner Kümbet (Kayseri)
• Sunum: Afişi sınıf panosuna asar, her eserin hangi ihtiyacı karşıladığını arkadaşlarıma anlatırım.

Şemadaki ifadelerden bazıları doğru, bazıları yanlıştır. En üstteki ifadeden başlayıp, verdiğiniz cevapları takip ederek doğru çıkışa ulaşınız.

Cevap: Yol D → D → Y biçiminde ilerler ve 2. ÇIKIŞ’a ulaşılır.

1. Pasinler Savaşı, Selçukluların Doğu Roma’ya karşı kazandıkları ilk büyük zaferdir. → D
2. Malazgirt Zaferi, Türkler için “devlet ve vatan kuran zafer” olarak adlandırılır. → D
3. UNESCO Dünya Miras Listesi’nde yer alan Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası Saltuklular tarafından inşa edilmiştir. → Y (Doğrusu: Mengücekliler yaptırmıştır.)

Yolun dışında kalan ifadeler:

• Anadolu’nun Türkleşmesi ve İslamlaşmasında askerî başarılar ile birlikte imar ve iskân faaliyetleri de önemlidir. → D
• Miryokefalon Savaşı Haçlı Saldırıları’na sebep olmuştur. → Y (Miryokefalon 1176’da, ilk iki Haçlı Saldırısı’ndan sonra yapıldı.)
• Pusula, usturlap gibi teknik aletler Batı’ya Haçlı Saldırıları vasıtasıyla ulaşmıştır. → D
• I. Haçlı Saldırısı sonucunda Türkiye Selçuklu Devleti’nin başkenti Kayseri’ye taşınmıştır. → Y (Doğrusu: İznik kaybedilince başkent Konya oldu.)