7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 102-103-108 Cevapları 1. Kitap

Vücudumuzdaki sistemlerden olan dolaşım sistemini oluşturan yapı ve organların niteliklerini tartışarak belirleyebilmek için aşağıdaki etkinliği yapınız.
Amaç: Dolaşım sistemini oluşturan yapı ve organların niteliklerini tanımlama
Uygulama basamaklarını takip ederek etkinliği yapınız. Ardından değerlendirme sorusunu cevaplayınız.
Uygulama Basamakları
1. İki kişilik gruplar oluşturunuz.
2. Öğretmeninizden kendi kalp ritminizi nasıl bulabileceğinizi göstermesini isteyiniz.
3. Öğretmeninizin yönlendirmelerine göre elinizi kalbinizin üzerine koyup odaklanarak kendi kalp ritminizi hissediniz.
4. Öğretmeninize kalp ritminizi başka hangi yollarla hissedebileceğinizi sorunuz.
5. Öğretmeninizin yönlendirmelerine uyarak el bileğinizden de kalp atış ritminizi hissediniz.
6. Öğretmeninizin gösterdiği şekilde arkadaşınızın nabzını da hissetmeye çalışınız.
7. El bileğinizin iç yüzündeki damarları inceleyiniz. Dolaşım sisteminizi oluşturan yapı ve organların özellikleri neler olabilir?
8. Hissettiğiniz kalp atışı ile nabızdan ve diğer yapı ve organlara ilişkin görüşlerle ilgili merak ettiklerinizden yola çıkarak dolaşım sistemini oluşturan yapı ve organların niteliklerini tartışınız.
9. Tartışma sürecinde arkadaşlarınızın fikirlerine saygılı olmaya ve onlara karşı nezaketli davranmaya özen gösteriniz.

Cevap: Elimi göğsümün soluna koyunca kalbimin düzenli vuruşlarını hissettim. Aynı vuruşları bileğimde, başparmağımın alt hizasında da buldum; bir dakikada 82 atım saydım. Arkadaşımın nabzı 76 çıktı. Bileğimin iç yüzünde mavi-yeşil görünen ince damarlar vardı. Bundan şunu çıkardık: Kalp bir pompa gibi çalışıyor, damarlar da kanı vücudun en uç noktalarına kadar götürüyor. (Örnek ölçümdür.)

Dolaşım sistemini oluşturan yapı ve organların niteliklerini tartışma sonuçlarınıza göre tanımlayınız.

Cevap: Dolaşım sistemi kalp, kan ve damarlardan oluşur. Kalp, göğsün solunda durmadan çalışan kas yapılı bir pompadır. Kan, damarların içinde akan kırmızı sıvıdır. Damarlar vücudun her yerine uzanan ince borular gibidir; bilekte gördüğümüz mavi çizgiler de damardır. Kalbin her atışı damarlarda nabız olarak hissedilir.

Amaç: Dolaşım sistemini oluşturan yapı ve organların görevlerini model, maket, poster vb. üzerinde gözlemleme
Uygulama basamaklarını takip ederek etkinliği yapınız. Ardından değerlendirme sorusunu cevaplayınız.
Malzemeler
• dolaşım sistemini gösteren maket, model, poster, dijital içerik vb.
• A4 kâğıdı
Uygulama Basamakları
1. 4-5 kişilik gruplar oluşturunuz.
2. Grup olarak birer A4 kâğıdı alınız.
3. Dolaşım sistemini oluşturan yapı ve organları maket, model, poster vb. üzerinden inceleyiniz. Bu aşamada yukarıda verilen posterden veya sayfadaki karekodu kullanarak dijital içeriklerden faydalanınız.
4. Belirlediğiniz özellikleri A4 kâğıdına kaydediniz.
5. İnceleme sonuçlarını grup içinde tartışınız. Tartışma sırasında olumlu iletişim dili kullanmaya ve farklı fikirlere saygı duymaya özen gösteriniz.
6. Tartışma sonuçlarına göre dolaşım sistemini oluşturan yapı ve organların görevlerini açıklayınız.
7. Ulaştığınız sonuçları sınıf arkadaşlarınızla paylaşınız. Eksik ya da farklı bilgileri tartışarak değerlendiriniz.

Cevap: Posterde kalbin göğsün ortasında, biraz sola yatık durduğunu gördük. Kalpten çıkan kalın damarlar dallanarak başa, kollara ve bacaklara uzanıyor; uçlara doğru gittikçe inceliyor. Kırmızı ve mavi çizilmiş damarlar yan yana ilerliyor. A4 kâğıdımıza “Damarların ulaşmadığı hiçbir yer yok.” notunu düştük. (Örnek gözlemdir.)

Dolaşım sistemini oluşturan yapı ve organlar ile ilgili elde ettiğiniz bilgileri özetleyerek açıklayınız.

Cevap: Kalp, kasılıp gevşeyerek kanı damarlara pompalar. Kan; besin, oksijen ve hormonları hücrelere götürür, atıkları alır. Atardamar kanı kalpten vücuda taşır, toplardamar kalbe geri getirir. Kılcal damarlar bu ikisini bağlar; kan ile hücre arasındaki alışveriş burada olur.

Amaç: Dolaşım sistemini oluşturan yapı ve organlar ile büyük ve küçük kan dolaşımını açıklama
Uygulama basamaklarını takip ederek dolaşım sistemini oluşturan yapı ve organlar ile büyük ve küçük kan dolaşımını rol oynama tekniğiyle arkadaşlarınıza sununuz. Ardından değerlendirme sorularını cevaplayınız.
Malzemeler
• renkli tebeşirler
• sınıf mevcudu kadar kırmızı ve mavi renkte not kâğıtları
Uygulama Basamakları
1. Yanda verilen görseli okulunuzun bahçesine veya sınıfınızın zeminine renkli tebeşirlerle üzerinde rahat hareket edebileceğiniz büyüklükte çiziniz.
2. Gönüllü olan iki arkadaşınızı belirleyiniz. Birinden zemine çizdiğiniz akciğerlerin, diğerinden kılcal damarların üzerinde durmasını isteyiniz.
3. Akciğerlerin üzerindeki arkadaşınıza kırmızı, kılcal damarların üzerindeki arkadaşınıza mavi not kâğıtlarını veriniz.
4. Sırayla elinize mavi not kâğıdını alarak kalpten başlayıp akciğerlere doğru kanın izlediği yolu takip ediniz.
5. Akciğerlere geldiğinizde burada bekleyen arkadaşınızla mavi not kâğıdını kırmızı not kâğıdı ile değiştiriniz. Sonra kanın izlediği yolu takip ediniz.
6. Kalbe tekrar döndükten sonra kırmızı not kâğıdınızla kılcal damarlara doğru kanın izlediği yolu takip ederek gidiniz.
7. Kılcal damarlara ulaştığınızda burada bulunan arkadaşınızla not kâğıtlarınızı değiştiriniz. Mavi not kâğıdınızla kalbe dönünüz. Böylece görevinizi tamamlamış olursunuz.
8. Oyuna tüm arkadaşlarınız görevini tamamlayana kadar devam ediniz.
9. Bu süreçte bulunduğunuz organlardaki görevlerinizi araştırmacı ve sorgulayıcı bakış açısıyla arkadaşlarınıza anlatınız.
10. Aynı rolü tekrarlayan diğer arkadaşlarınızı gözlemleyiniz.
11. Etkinlik sırasında arkadaşlarınızla olumlu iletişim kurmaya ve birbirinize saygılı davranmaya özen gösteriniz.
12. Oyun sürecinde beden eğitimi ve Türkçe dersinden faydalanabilirsiniz.

Cevap: Bahçeye tebeşirle kalbi, akciğerleri ve kılcal damarları çizdik. Herkes sırayla kalpten yola çıktı. Akciğerlere mavi kâğıtla gidip kırmızı kâğıtla döndük; sonra kılcal damarlara kırmızı kâğıtla gidip mavi kâğıtla döndük. Böylece kanın art arda iki ayrı tur attığını ve her turda kalbe uğradığını yürüyerek gördük. (Örnek uygulamadır.)

1. Oyunda kullandığınız kırmızı ve mavi not kâğıtları dolaşım sisteminde neleri temsil ediyor? Kısaca açıklayınız.

Cevap: Kırmızı kâğıt, oksijen oranı yüksek kanı; mavi kâğıt, oksijeni azalmış ve karbon dioksit oranı yüksek kanı temsil ediyor.

2. Etkinlikte küçük ve büyük kan dolaşımını nasıl gösterdiniz? İzlediğiniz yolu sırasıyla yazınız.

Cevap: Küçük dolaşımda kalbin sağından çıkıp akciğerlere gittik, kalbin soluna döndük. Büyük dolaşımda kalbin solundan çıkıp kılcal damarlara gittik, kalbin sağına döndük.