7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 109-110-111-112 Cevapları 1. Kitap

Siz de karşılaştığınız benzer durumlarda kalp atışınıza odaklanarak vücudunuzdaki dolaşım sistemini oluşturan yapı ve organların işlevlerini düşününüz.

Cevap: Yüzme yarışında çıkış düdüğünü beklerken kalbimin hızlandığını hissediyorum. O anda kalbim daha sık kasılıyor, kan damarlarımda daha hızlı dolaşıyor; kaslarıma ve beynime daha çok oksijen ile besin ulaşıyor. Yarış bitip dinlenince kalp atışım yavaş yavaş eski hâline dönüyor. (Örnek cevaptır.)

• “Türk Kızılay” hakkında neler biliyorsunuz?

Cevap: Türk Kızılay, afetlerde ve zor zamanlarda insanlara yardım ulaştıran bir kuruluştur. Gönüllülerden kan toplar; bu kanı test eder, saklar ve hastanelere ulaştırır. Simgesi beyaz zemin üzerindeki kırmızı hilaldir.

• Kan bağışı konusunda insanların dikkatini çekip harekete geçmesini sağlamada afişlerin nasıl bir etkisi olabilir?

Cevap: Afiş, önünden geçen herkesin gözüne çarpar. Kısa bir söz ile güçlü bir resim akılda kalır ve insana “Ben de kan verebilirim.” diye düşündürür. Bağışın dört kolay adımda bittiğini gösteren bir afiş, çekinenleri de cesaretlendirir.

• Kan bağışı konusunda insanların dikkatini daha fazla çekebilmek için afiş hazırlamak dışında neler yapılabilir?

Cevap: Okulda veliler için bilgilendirme toplantısı yapılabilir, kan bağışı aracı okul bahçesine çağrılabilir. Kısa videolar çekilebilir, düzenli kan veren biri sınıfa konuk edilebilir, yerel radyoda duyuru yapılabilir.

• Kan bağışının toplumsal dayanışma üzerindeki etkisi nedir?

Cevap: Kan veren kişi, hiç tanımadığı birinin iyileşmesine yardım eder. Bu, insanlar arasındaki güveni ve “birbirimize sahip çıkıyoruz” duygusunu büyütür; toplum daha sıkı kenetlenir.

• Düzenli kan bağışında bulunmak ülkemizin sağlık sistemine nasıl bir katkıda bulunur?

Cevap: Düzenli bağış olursa hastanelerde ameliyatlar, kazalar ve kan hastalıkları için her an hazır kan bulunur. Hasta yakınları kan aramak zorunda kalmaz, tedaviler gecikmez.

Amaç: Kan bağışının toplumsal dayanışma açısından önemini tartışma
Kan bağışının toplumsal dayanışma açısından önemini altı şapkalı düşünme tekniği ile uygulama basamaklarını takip ederek tartışınız. Konu hakkındaki farklı görüşleri değerlendiriniz.
Altı şapkalı düşünme tekniği, bir problem ya da konuyu her şapkanın başka bir bakış açısıyla irdelediği; öğrencilerin eleştirel, yaratıcı ve mantıklı düşünme becerilerini geliştiren bir yaklaşımdır. Şapkaların temsil ettiği bakış açılarını inceleyiniz. Ulaştığınız bilgilerden hareketle değerlendirme sorularını cevaplayınız. Etkinliğiniz “Grup Değerlendirme Formu” ile değerlendirilecektir.
Malzemeler
• her bir grup için birer adet siyah, beyaz, kırmızı, yeşil, mavi ve sarı fon kartonu
• 1 adet yapıştırıcı
• 1 adet makas
Uygulama Basamakları
1. Altı grup oluşturunuz.
2. Her gruba beyaz, kırmızı, siyah, sarı, yeşil ve mavi kartonlardan birini veriniz. Gruplardan yapıştırıcı ve makas yardımıyla fon kartonlarından huni şeklinde birer şapka yapmalarını isteyiniz.
3. Etkinlik sırasında arkadaşlarınızla olumlu iletişim kurmaya ve birbirinize karşı saygılı davranmaya özen gösteriniz.
4. Seçtiğiniz şapkaya uygun bakış açısıyla oluşturduğunuz görüşler ile ortaya atılan diğer görüşleri mantıksal ve eleştirel bir bakış açısıyla değerlendiriniz.
5. “Kan bağışının düzenli yapılmadığı toplumlarda ne gibi sorunlar ortaya çıkabilir?”, “Kan bağışı konusunda toplumsal bilinç oluşturmak için neler yapılabilir?”, “Düzenli kan bağışı hangi sosyal sorunların çözümüne katkıda bulunabilir?” gibi sorular üzerinden tartışmanızı yürütünüz.
6. Tüm gruplar tartışmalarını tamamladıktan sonra ortaya atılan görüşlerdeki çelişkileri belirleyerek eleştirel bir bakış açısıyla genel bir değerlendirme yapınız.
7. Bu süreçte açık fikirli olmaya, fikirlerinizi araştırmacı ve sorgulayıcı bakış açısıyla savunmaya özen gösteriniz.
8. Tartışma sürecinde Türkçe dersindeki konuşma becerilerinden faydalanabilirsiniz.

Cevap: Her şapkanın söyleyebileceği görüşler aşağıda (örnek cevaptır; grubunuz kendi görüşünü üretir):

• Beyaz şapka: 18-65 yaş arasında, 50 kg’ın üzerindeki sağlıklı kişiler kan verebilir. Kadınlar dört ayda, erkekler üç ayda bir bağış yapabilir.
• Kırmızı şapka: Verdiğim kanın bir hastaya ulaştığını bilmek insanı çok mutlu eder; iğneden çekinsem de buna değer.
• Siyah şapka: Bağış düzenli olmazsa stoklar azalır, ameliyatlar gecikebilir, hasta yakınları telaşla kan arar.
• Sarı şapka: Bağış sayesinde hastalar sağlığına kavuşur; insanlar arasında güven ve yardımlaşma artar.
• Yeşil şapka: Her okulda yılda bir “veli kan bağışı günü” düzenlenebilir, mahallelerde gönüllü listeleri tutulabilir.
• Mavi şapka: Görüşleri toparlarsak: Kan bağışı güvenli ve gerekli bir iştir; yaygınlaşması için doğru bilgi ve kolay ulaşım gerekir.

1. Kan bağışının toplumsal dayanışma açısından önemine ilişkin oluşturduğunuz geçerli fikirleri yazınız.

Cevap: Kan yalnızca insandan sağlanır. Bağış yapan, tanımadığı birine yardım eder; bu da toplumda güveni ve birliği artırır.

2. Toplumsal dayanışma açısından kan bağışını artırmak için neler yapılmalıdır?

Cevap: Kan bağışı araçları mahallelere ve okul bahçelerine gelmeli, uzmanlar korkuları giderecek bilgiler vermeli.

Kan ve organ bağışını öğrendiniz. Bu bağışlar toplumda nasıl bir yere sahiptir? Bu bağışların sosyal dayanışma açısından önemi ve anlamı nedir? Tartışınız.

Cevap: İkisi de parayla alınamayan, yalnızca gönüllü insanların verebildiği yardımlardır; bu yüzden toplumda çok değerlidir. Bağışçı, karşılık beklemeden bir başkasının yaşamasına ya da daha rahat yaşamasına destek olur. Bağışlanan organlar hiçbir ayrım yapılmadan ihtiyacı olana verilir; bu da dayanışmanın en açık örneğidir.

Amaç: Kan ve organ bağışı konusunda farkındalık oluşturma
Bu performans görevinde kan ve organ bağışının toplumsal dayanışma açısından önemini anlatan bir afiş tasarlamanız beklenmektedir. Afişiniz “Kontrol Listesi” ve “Grup Değerlendirme Formu” ile değerlendirilecektir. Afiş tasarlama sürecinde yandaki uygulama adımlarını takip ediniz.
Adımlar
• 3-4 kişilik gruplar oluşturunuz.
• Afişinizi grup olarak hazırlarken bir plan yapınız ve bu plan doğrultusunda çalışınız.
• Afişinizde kan ve organ bağışı konusunda toplumu bilinçlendirmeye yönelik dikkat çekici sloganlara yer vermeye özen gösteriniz.
• Bilimsel kaynaklardan yaptığınız araştırmalar doğrultusunda çalışmanızı geliştiriniz. Eğer varsa çalışmanızın hatalı kısımlarını düzeltiniz. Bu süreçte adaletli ve güvenilir davranmaya özen gösteriniz.
• Afişinizin taslağını yandaki alana çiziniz.
• Süreç sonunda kan ve organ bağışı konusunda yapılması gerekenleri listeleyiniz.
• Hazırladığınız afişi arkadaşlarınıza sununuz.
• Sunumunuz sırasında arkadaşlarınızın önerilerine saygı duymaya ve olumlu iletişim dili kullanmaya özen gösteriniz.
• Sunduğunuz afişi arkadaşlarınızın hazırladığı afişlerle karşılaştırınız.

Cevap: Afiş taslağımızın ortasında kırmızı bir kan damlası ile bir kalp duruyor; üstünde “Bağışla, Yaşat!” sloganı, altında “Kan ver, organ bağışla.” çağrısı var. (Örnek tasarımdır; siz kendi afişinizi çizersiniz.)

Kan ve organ bağışı konusunda yapılması gerekenler:

• Kan bağışı için Türk Kızılaya ya da hastanelerin ilgili birimlerine başvurmak
• 18-65 yaş arasındaki, 50 kg’ın üzerindeki sağlıklı yakınlarımıza düzenli kan bağışını hatırlatmak
• On sekiz yaşından büyük aile bireyleriyle organ bağışı kararını konuşmak
• Kan ve organ bağışıyla ilgili doğru bilgileri çevremizle paylaşmak