7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 123-124-125-126-127-128 Cevapları 1. Kitap

Amaç: Solunum sisteminin sağlığı konusunda farkındalık kazanma
Verilen örnek olayı inceleyerek uygulama basamaklarını takip ediniz. Ardından değerlendirme sorularını cevaplayınız.
Uygulama Basamakları
1. 3-4 kişilik gruplar oluşturunuz.
2. Verilen örnek olay üzerinden solunum sistemi sağlığı ve bu konuda neler yapılması ile ilgili düşüncelerinizi ifade ederek tartışınız.
3. Bu süreçte arkadaşlarınızın fikirlerine saygılı olmaya ve onlara karşı nezaketli davranmaya özen gösteriniz.
4. Değerlendirme sorularını dikkatle ve merak duygusuyla inceleyerek cevaplayınız.

Cevap: Örnek tartışma sonucumuz: Elif’i hasta eden şey soluduğu havanın kirli olmasıdır. Taşınmak bir çözümdür ama herkes taşınamaz; asıl çözüm havayı kirleten nedenleri azaltmaktır. Grupça hem ailenin hem de şehirde yaşayan herkesin yapabileceklerini listeledik.

1. Hava kirliliği Elif’in akciğerlerini nasıl etkilemiştir? Yazınız.

Cevap: Egzoz ve fabrika dumanındaki zararlı gazlar ile tozlar, soluduğu havayla Elif’in akciğerlerine kadar inmiştir. Bu maddeler hava yollarını tahriş etmiş, akciğerlerinin rahat çalışmasını engellemiştir. Elif bu yüzden öksürmeye başlamış, nefesi daralmıştır.

2. Elif ve ailesi başka bir yere taşınma dışında hangi çözüm yollarını deneyebilir?

Cevap: Evi, trafiğin azaldığı saatlerde havalandırabilirler. Hafta sonlarını ormanlık, temiz havalı yerlerde geçirebilirler. Okula ana cadde yerine ağaçlı ara sokaklardan gidebilirler. Elif’in doktor kontrollerini de aksatmamalıdırlar.

3. Elif’in yaşadığı sağlık sorunlarına neden olan çevresel olayların çözümü için bireysel ve toplumsal olarak alınabilecek önlemler nelerdir? Tartışınız.

Cevap:

• Bireysel önlemler: Yakın yerlere yürüyerek ya da bisikletle gitmek, uzak yerlere otobüs, metro gibi toplu taşıma araçlarıyla gitmek, evi gereğinden fazla ısıtmamak, fidan dikmek.
• Toplumsal önlemler: Fabrika bacalarına filtre taktırmak ve bunu denetlemek, ısınmada kömür yerine daha temiz yakıtları yaygınlaştırmak, şehir içinde park ve ağaçlık alanları çoğaltmak, toplu taşıma hatlarını artırmak.

Solunum Sisteminin Sağlığını Koruyalım
Amaç: Solunum sisteminin sağlığı için yapılması gerekenler konusunda bilgi toplama
Bu performans görevinde solunum sisteminin sağlığını korumak için alınması gereken önlemlerle ilgili güvenilir genel ağ, basılı kaynaklar, alan uzmanlarıyla görüşme vb. farklı kaynaklardan yararlanarak, bilgi toplayıp poster oluşturmanız beklenmektedir. Performans görevindeki çalışmalarınız “Analitik Dereceli Puanlama Anahtarı” ile değerlendirilecektir. Poster tasarlama sürecinde yandaki uygulama adımlarını takip ediniz.
Adımlar
• 3-4 kişilik gruplar oluşturunuz.
• Bilgiye ulaşmak için kullanacağınız araçları belirleyiniz.
• Bilgiye ulaşmak için güvenilir genel ağ adresleri, basılı kaynaklar, alan uzmanlarıyla görüşme vb. farklı yöntemlerden yararlanabilirsiniz. Bu aşamada öğretmeninizden destek alabilirsiniz.
• Gerçeği arama isteğiyle merak ettiğiniz soruları sorarak güvenilir araçları belirleyiniz.
• Belirlediğiniz araçları kullanarak solunum sisteminin sağlığı konusunda bilgi toplayınız.
• Ulaştığınız bilgileri grup arkadaşlarınızla tartışarak karşılaştırınız. Bu süreçte arkadaşlarınızın fikirlerine saygılı olmaya ve onlara karşı nezaketli davranmaya özen gösteriniz.
• Karşılaştırdığınız bilgilerin bilimselliğini ve doğruluğunu öğretmeninize, alan uzmanına danışarak ya da güvenilir kaynaklardan araştırarak sorgulayınız. Bu aşamada bilişim teknolojileri dersinden faydalanarak video, sunu, röportaj yapma vb. teknikler kullanabilirsiniz.
• Doğruluğunu kanıtladığınız bilgileri kaydediniz.
• Hazırlayacağınız posterin taslağını yandaki boş alana çiziniz. Ardından posterinizi hazırlayınız.
• Hazırladığınız posterinizi arkadaşlarınıza sununuz.
• Süreci daha verimli yürütebilmek için bir plan yaparak görev bilinciyle bu plan doğrultusunda çalışınız.

Cevap: Örnek poster taslağı (her grup kendi posterini tasarlar):

• Başlık: Ciğerlerine İyi Bak!
• Yap: Burnundan nefes al. Odanı sabah akşam havalandır. Temiz havada yürü. Tozlu yerde maske tak.
• Yapma: Tütün dumanının yanında durma. Keskin kokulu kimyasalları koklama.
• Kaynaklarımız: Ders kitabımız, okul kütüphanesindeki sağlık kitapları, Sağlık Bakanlığının genel ağ sayfası ve aile hekimimizle yaptığımız kısa görüşme.

Amaç: Solunum sisteminin sağlığı konusunda farkındalık kazanma
Uygulama basamaklarını takip ederek tartışınız. Ardından değerlendirme sorusunu cevaplayınız.
Uygulama Basamakları
1. 3-4 kişilik gruplar oluşturunuz.
2. Bu süreçte arkadaşlarınızın fikirlerine saygılı olmaya ve onlara karşı nezaketli davranmaya özen gösteriniz.
3. Solunum sisteminizin sağlığına yönelik günlük hayattaki davranışlarınızı defterinize listeleyiniz.
4. Listelediğiniz davranışları grup arkadaşlarınızla paylaşarak yanlış uygulamalarınızı belirleyiniz.
5. Bu yanlış uygulamalarınızı düzeltmek için neler yapmanız gerektiğine arkadaşlarınızla karar veriniz.
6. Belirlediğiniz doğru davranışları uygulamaya ve bu konuda hatalı davrananları uyarmaya özen gösteriniz.

Cevap: Örnek liste (herkes kendi davranışlarını yazar):

• Doğru davranışlarım: Haftada iki gün yüzmeye gidiyorum. Tütün dumanı olan yerlerden uzak duruyorum.
• Yanlış davranışlarım: Kışın odamın penceresini hiç açmıyorum. Boş zamanımın çoğunu tablet başında, kapalı odada geçiriyorum. Soğukta ağzımdan nefes alıyorum.

Solunum sistemi sağlığını olumsuz etkileyen davranışlarınızı düzeltmek için hayatınızda ne gibi değişiklikler yapmanız gerekmektedir?

Cevap: Odamı her sabah ve akşam havalandırmalıyım. Tablet başında geçirdiğim sürenin bir kısmında dışarı çıkıp bisiklete binmeliyim. Soğuk havada ağzımdan değil burnumdan nefes almalıyım. (Örnek cevaptır.)

Bağımlı bireylerin yaşadıkları fiziksel, ruhsal ve sosyal sorunlar sizce nelerdir? Tartışınız.

Cevap:

• Fiziksel sorunlar: Solunum ve dolaşım sistemi rahatsızlıkları, sık öksürme, çabuk yorulma, iştahsızlık.
• Ruhsal sorunlar: Maddeyi ya da alışkanlığı bulamayınca gerginlik ve huzursuzluk, bırakamadığı için suçluluk, hiçbir şeyden zevk alamama.
• Sosyal sorunlar: Aileyle tartışmalar, arkadaşlardan kopma, okulda ya da işte başarının düşmesi, para sıkıntısı.

Bağımlılığın etkilerini azaltmak ve farkındalık oluşturmak için bireysel veya toplumsal olarak yapabileceğiniz çalışmalar neler olabilir? Tartışınız.

Cevap:

• Bireysel: Boş zamanımı spor, müzik ve kitapla doldururum. Ekran süreme sınır koyarım. Zararlı bir şey teklif edildiğinde kararlı biçimde “hayır” derim.
• Toplumsal: 1-7 Mart Yeşilay Haftası’nda okulda pano ve kısa bir canlandırma hazırlayabiliriz. Yeşil Dedektör uygulamasını ve ALO 171 hattını ailemize, komşularımıza tanıtabiliriz. Yeşilay’ın etkinliklerine gönüllü olarak katılabiliriz.

Solunum Sisteminin Sağlığı İçin Neler Yapabiliriz?
Amaç: Solunum sisteminin sağlığını korumak için farkındalık oluşturma
Bu performans görevinde solunum sisteminin sağlığını korumada farkındalık oluşturabilmek için güvenilir genel ağ, basılı kaynaklar, alan uzmanlarıyla görüşme vb. farklı kaynaklardan yararlanarak bilgi toplayıp poster, broşür, konuşma metni vb. hazırlamanız beklenmektedir. Performans görevindeki çalışmalarınız “Analitik Dereceli Puanlama Anahtarı” ile değerlendirilecektir. Performans görevi sürecinde yandaki uygulama adımlarını takip ediniz.
Adımlar
• 3-4 kişilik gruplar oluşturunuz.
• Solunum sisteminin sağlığı konusunda farkındalık oluşturmak için kullanacağınız yöntemi belirleyiniz.
• Solunum sisteminin sağlığı ile ilgili derste öğrendiklerinizi grup arkadaşlarınızla tartışarak karşılaştırınız.
• Bu süreçte bilimsel bakış açısıyla fikirlerinizi belirtiniz. Arkadaşlarınızın fikirlerine saygılı olmaya ve onlara karşı nezaketli davranmaya özen gösteriniz.
• Karşılaştırdığınız bilgilerin bilimselliğini ve doğruluğunu öğretmeninize, alan uzmanına danışarak ya da güvenilir kaynaklardan araştırarak sorgulayınız. Bilişim teknolojileri ve yazılım dersinden faydalanarak video, sunu, röportaj yapma vb. teknikler kullanabilirsiniz.
• Doğruluğunu kanıtladığınız bilgileri defterinize yazınız.
• Doğruluğunu kanıtladığınız bilgiler doğrultusunda çalışmanızın taslağını yanda boş bırakılan alana çiziniz.
• Hazırladığınız çalışmayı sınıf ortamında arkadaşlarınıza sununuz.
• Öğretmeninizin rehberliğinde okulda ya da çevrenizde farkındalık yaratmak için çalışmanızı öz güven ve sorumluluk bilinciyle yürütünüz.
• Çalışmanız sürecinde çevrenizdeki insanların solunum sistemlerinin sağlığı ile ilgili günlük hayattaki yanlış uygulamalarını belirleyip doğru davranışlara yönelmeleri konusunda bilgilendirme yapınız.
• Süreci daha verimli yürütebilmek için bir plan yaparak görev bilinciyle bu plan doğrultusunda çalışınız.

Cevap: Örnek çalışma (her grup kendi yöntemini seçer): Yöntem olarak konuşma metnini seçtik. Metni pazartesi sabahı okul bahçesinde okuduk; taslağı şöyle:

• Başlık: Bir Dakika Nefes
• Giriş: Günde yaklaşık yirmi bin kez nefes alıyoruz. Peki ne soluduğumuza bakıyor muyuz?
• Gelişme: Sınıfı her teneffüs havalandıralım. Tütün dumanından uzak duralım. Her gün yarım saat açık havada hareket edelim.
• Kapanış: Temiz hava, sağlam ciğer!

Konuşmadan sonra sınıflarda pencere nöbeti başlattık: her teneffüs bir öğrenci camları açıyor.

A. Aşağıdaki ifadelerin doğru ya da yanlış olduğuna karar verip ilgili oklar yönünde ilerleyerek doğru çıkışa ulaşınız.

Cevap: 4. Çıkış

• “Akciğerler sağ ve sol olmak üzere iki parçadan oluşur.” → Doğru (D)
• “Tütün ürünleri sadece solunum sistemi sağlığına zarar verir.” → Yanlış (Y)
• “Kaburga kasları nefes alırken gevşer, nefes verirken kasılır.” → Yanlış (Y)

B. Aşağıda solunum sisteminin sağlığı konusu ile ilgili bazı ifadeler verilmiştir. Doğru ifadelerin başına “D”, yanlış ifadelerin başına “Y” yazınız. Yanlış olduğunu düşündüğünüz ifadelerin doğrusunu altındaki noktalı yerlere yazınız.
I. ( ) Tütün ürünlerinden uzak durmalıyız.
II. ( ) Güzel kokan kimyasal maddeleri rahatlıkla koklayabiliriz.
III. ( ) Ağızdan nefes alıp vermeliyiz.
IV. ( ) Açık ve temiz havada yürüyüş yaparak bol oksijen almalıyız.
V. ( ) Tozlu ortamlarda akciğerlerimizi korumak için maske kullanmalıyız.
VI. ( ) Uzun süre kaldığımız kapalı ortamları belirli aralıklarla havalandırmalıyız.

Cevap:

• I. (D)
• II. (Y) Doğrusu: Kimyasal maddeleri, güzel koksa bile koklamamalıyız.
• III. (Y) Doğrusu: Burundan nefes alıp vermeliyiz.
• IV. (D)
• V. (D)
• VI. (D)

C. Solunum sisteminizin sağlığını olumsuz etkileyen davranışlarınızı belirleyerek doğrularını yazınız.

Cevap: Kışın odamı hiç havalandırmıyordum; artık her sabah on dakika pencereyi açacağım. Koşarken ağzımdan soluyordum; burnumdan nefes almaya çalışacağım. Tahta silgisini çırpıp toz kaldırıyordum; tahtayı nemli bezle sileceğim. (Örnek cevaptır.)