7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 130-131-133-134 Cevapları 1. Kitap

Boşaltım sistemini oluşturan yapı ve organlara ilişkin neler biliyorsunuz? Yazınız.

Cevap: İki böbreğimiz olduğunu, bunların belimizin iki yanında durduğunu ve fasulyeye benzediğini biliyorum. İdrar böbreklerde oluşuyor, sonra bir kesede birikiyor. Çok su içince daha sık tuvalete gidiyoruz. (Örnek cevaptır.)

Boşaltım sistemini oluşturan yapı ve organlar ile ilgili merak ettiğiniz soruları yazınız.

Cevap: Tek böbreği olan insanlar nasıl sağlıklı yaşayabiliyor? İdrarın rengi neden bazen açık, bazen koyu oluyor? İdrar kesesi en çok ne kadar idrar alabilir? (Örnek cevaptır.)

Boşaltım sistemini oluşturan yapı ve organların nitelikleri neler olabilir? Yazınız.

Cevap:

• Böbrekler: Bir çift organdır, kanı süzebilecek bir yapıdadır.
• Üreter: Böbreklerden mesaneye inen iki ince borudur.
• Mesane: Kaslı ve esnek bir kesedir, doldukça genişler.
• Üretra: Mesanenin altından dışarı açılan kısa bir kanaldır.

Amaç: Boşaltım sistemini oluşturan yapı ve organları model üzerinde gözlemleme
Uygulama basamaklarını takip ederek boşaltım sistemini oluşturan yapı ve organları poster, maket, model vb. araçlarla inceleyiniz. Gözlem sonuçlarına göre kaydettiğiniz bilgileri arkadaşlarınıza sununuz. Ardından değerlendirme sorularını cevaplayınız.

Cevap: Etkinliği sonraki sayfadaki malzemeler ve uygulama basamaklarıyla yaptık. Gözlem notlarımız ve değerlendirme sorularının cevapları 131. sayfanın bölümünde yer alıyor.

Malzemeler
• boşaltım sistemini gösteren poster, maket, model, video, animasyon vb.
• A4 kâğıdı
Uygulama Basamakları
1. 4-5 kişilik gruplar oluşturunuz.
2. Grup olarak birer A4 kâğıdı alınız.
3. Grup arkadaşlarınızla daha önce niteliklerini belirlediğiniz boşaltım sistemini oluşturan yapı ve organları poster, maket, model, video, animasyon vb. araçlarla inceleyiniz. Boşaltım sisteminin hangi yapı ve organları içerdiğini listeleyiniz. Bu aşamada yukarıda verilen posterden veya sayfadaki karekodu kullanarak dijital içerikten faydalanabilirsiniz.
4. Tespit ettiğiniz özellikleri A4 kâğıdına kaydediniz.
5. İnceleme sonuçlarına göre boşaltım sistemini oluşturan yapı ve organların görevlerini grup içinde tartışınız. Tartışma sırasında görev bilinciyle hareket etmeye, arkadaşlarınızla olumlu iletişim kurmaya ve farklı fikirlere saygı duymaya özen gösteriniz.
6. Tartışma sonuçlarına göre boşaltım sistemini oluşturan yapı ve organlarla ilgili elde ettiğiniz bilgileri açıklayınız.
7. Ulaştığınız sonuçları sınıf arkadaşlarınızla paylaşınız. Eksik veya farklı bilgileri tartışarak değerlendiriniz.

Cevap: Örnek gözlem notlarımız (her grup kendi gözlemini yazar):

• Posterde en üstte, sağda ve solda birer böbrek var; ikisinin ortasından kırmızı ve mavi iki damar geçiyor.
• Her böbrekten aşağıya birer ince boru (idrar borusu) iniyor.
• İki boru altta tek bir kesede (idrar kesesi) birleşiyor.
• Kesenin altından kısa bir kanal (idrar kanalı) çıkıyor.

1. Boşaltım sistemini oluşturan yapı ve organlar nelerdir? Yazınız.

Cevap: Böbrekler, üreter (idrar borusu), mesane (idrar kesesi) ve üretra (idrar kanalı)

2. Elde ettiğiniz bilgilerden yola çıkarak boşaltım sistemini oluşturan yapı ve organların görevlerini yazınız.

Cevap: Kanı süzüp idrarı oluşturmak böbreklerin işidir. Üreterler bu idrarı mesaneye indirir. Mesane idrarı atılana kadar biriktirir; üretra da onu vücuttan dışarı çıkarır.

Boşaltım Sistemi Modeli Yapalım
Amaç: Boşaltım sistemini oluşturan yapı ve organların görevlerini açıklama
Bu performans görevinde boşaltım sistemini oluşturan yapı ve organlar ile ilgili elde ettiğiniz bilgiler ve öğrendiklerinizden yola çıkarak bir model tasarlamanız beklenmektedir. Performans görevinizdeki çalışmalarınız “Analitik Dereceli Puanlama Anahtarı” ile değerlendirilecektir. Ayrıca “Öz Değerlendirme Formu” ile kendinizi değerlendirebilirsiniz. Model tasarlama sürecinde yandaki uygulama adımlarını takip ediniz.
Adımlar
• 4-5 kişilik gruplar oluşturunuz.
• Süreçte atık malzemeleri kullanarak grup arkadaşlarınızla yaratıcı fikirler üretebilirsiniz.
• Hazırlayacağınız performans görevi ile ilgili bilgileri grup arkadaşlarınızla tartışarak karşılaştırınız.
• Bu süreçte arkadaşlarınızın fikirlerine saygılı olmaya ve onlara karşı nezaketli davranmaya özen gösteriniz.
• Karşılaştırdığınız bilgilerden ortak bir karara vardıklarınızı yazınız.
• Çalışmanızın taslağını yandaki alana çiziniz.
• Yazdığınız bilgiler doğrultusunda modelinizi hazırlarken teknoloji tasarım dersinde öğrendiklerinizden, sunumunuzu yaparken de Türkçe dersinde öğrendiklerinizden faydalanınız.
• Bu süreci daha verimli yürütmek için bir plan yapınız ve bu plan doğrultusunda çalışınız.

Cevap: Örnek model tasarımı (her grup kendi modelini tasarlar): Ortak kararımız, modelde süzme işinin gerçekten görülmesiydi. Bu yüzden böbrek olarak içine kahve filtresi yerleştirdiğimiz iki plastik bardak kullandık.

• Böbrekler: içinde kahve filtresi olan iki plastik bardak
• Üreterler: bardakların dibine takılan iki pipet
• Mesane: pipetlerin ucuna bağlanan balon
• Üretra: balonun ağzındaki kısa pipet ve mandal

Bardaklara kumlu su döktük. Kum filtrede kaldı, süzülen su pipetlerden balona indi ve balon şişti. Mandalı açınca su dışarı aktı. Böylece böbreğin süzmesini, üreterin taşımasını, mesanenin biriktirmesini ve üretranın dışarı atmasını gösterdik.

Aşağıda bazı yapı ve organlar ile bu yapı ve organların görevleri verilmiştir. Verilen yapı ve organların görevlerini “✓” ile işaretleyerek belirleyiniz.

Cevap:

• Kanın süzülmesini sağlar. → Böbrekler
• Terleme yoluyla su ve tuzun vücuttan atılmasını sağlar. → Deri
• İdrarın mesaneye iletilmesini sağlar. → İdrar Borusu
• Atık maddeleri vücuttan uzaklaştırır. → Böbrekler
• İdrarın vücut dışına atılmasını sağlar. → İdrar Kanalı
• Karbon dioksidin ve su buharının vücuttan atılmasını sağlar. → Akciğerler
• İdrar burada toplanır. → İdrar Torbası
• Sindirilmeyen besinlerin vücuttan uzaklaştırılmasını sağlar. → Kalın Bağırsak

Boşaltım sistemini oluşturan yapı ve organların görevlerini öğrendiniz. Gün içerisinde tükettiğiniz sıvı miktarına bağlı olarak tuvalete gitme ihtiyacınızın da değiştiği durumları düşününüz. Vücudunuza odaklanarak atık maddelerin vücudunuzdan uzaklaştırılması sırasında boşaltım sisteminizdeki hangi yapı ve organların sırasıyla etkin olduğunu belirleyiniz. Boşaltım sistemini oluşturan yapı ve organların vücudunuzda nasıl çalıştığını açıklayınız.

Cevap: Sıra şöyledir: böbrekler, üreterler, mesane, üretra.

• Böbreklerim kanımı süzer; yararlı maddeleri kana geri verir, atıkları ve fazla suyu idrar olarak ayırır.
• Üreterler idrarı damla damla mesaneye taşır.
• Mesanem doldukça gerilir; belli bir doluluğa gelince tuvalete gitme ihtiyacı duyarım.
• İdrar üretradan geçerek vücudumdan çıkar.

Çok sıvı içtiğim günlerde böbreklerim daha çok idrar oluşturur, mesanem çabuk dolar. Az içtiğimde ya da çok terlediğimde tuvalete daha seyrek giderim.