7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 135-136-138-139 Cevapları 1. Kitap

Amaç: Boşaltım sisteminin sağlığı konusunda farkındalık kazanma
Verilen örnek olayı inceleyerek uygulama basamaklarını takip ediniz. Ardından değerlendirme sorularını cevaplayınız.
Uygulama Basamakları
1. 3-4 kişilik gruplar oluşturunuz.
2. Verilen örnek olay üzerinden boşaltım sistemi sağlığı ve bu konuda neler yapılması ile ilgili düşüncelerinizi ifade ederek tartışınız.
3. Bu süreçte arkadaşlarınızın fikirlerine saygılı olmaya ve onlara karşı nezaketli davranmaya özen gösteriniz.
4. Değerlendirme sorularını merak duygusuyla inceleyerek cevaplayınız.

Cevap: Örnek tartışma sonucumuz: Doktorun ilk önerisi su içmek olduğuna göre Uygar Bey büyük olasılıkla az su içiyordu. Ağrı başlayınca doktora gitmesi doğru bir davranıştı. Grupça, hastalanmadan önce alınacak önlemlerin tedaviden daha kolay olduğu sonucuna vardık.

1. Boşaltım sistemi rahatsızlıklarını engellemek için Uygar Bey’in nasıl beslenmesi gerekir?

Cevap: Yeterli ve dengeli beslenmelidir. Yemeklerine az tuz atmalı, et gibi protein ağırlıklı besinleri gereğinden fazla yememelidir. Gün boyunca yeterince su içmelidir.

2. Yetersiz su içmenin boşaltım sistemi üzerindeki etkileri nelerdir?

Cevap: Az su içen kişide böbrek taşı ve idrar yolu enfeksiyonu riski artar. Vücudun sıvı dengesi bozulur, ödem görülebilir. Zararlı maddelerin vücuttan atılması da zorlaşır.

3. Boşaltım sistemindeki herhangi bir rahatsızlık vücuttaki diğer sistemleri nasıl etkileyebilir? Örneklerle açıklayınız.

Cevap: Böbrekler kanı iyi süzemezse atıklar kanda birikir ve kanla bütün vücuda taşınır; dolaşım sistemi etkilenir. Fazla su atılamazsa vücut su tutar, kalp yorulur. Kişinin iştahı kesilir, yani sindirim de etkilenir.

4. Boşaltım sistemi rahatsızlıkları ile ilgili neleri merak ediyorsunuz? Yazınız.

Cevap: Diyaliz makinesi böbreğin işini nasıl yapıyor? Böbrek taşları ameliyatsız düşürülebilir mi? İnsan tek böbrekle nasıl yaşayabiliyor? (Örnek cevaptır.)

Boşaltım Sisteminin Sağlığını Koruyalım
Amaç: Boşaltım sisteminin sağlığı için yapılması gerekenler konusunda bilgi toplama
Bu performans görevinde boşaltım sisteminin sağlığını korumak için alınması gereken önlemlerle ilgili güvenilir genel ağ, basılı kaynaklar, alan uzmanlarıyla görüşme vb. farklı kaynaklardan bilgi toplayıp rapor yazmanız beklenmektedir. Performans görevindeki çalışmalarınız “Analitik Dereceli Puanlama Anahtarı” ile değerlendirilecektir. Performans görevi sürecinde yandaki uygulama adımlarını takip ediniz.
Adımlar
• 3-4 kişilik gruplar oluşturunuz.
• Bilgiye ulaşmak için gerçeği arama isteğiyle merak ettiğiniz soruları defterinize yazınız.
• Bu aşamada öğretmeninizden de destek alarak kullanabileceğiniz güvenilir araçları belirleyiniz.
• Belirlediğiniz araçlardan yararlanarak boşaltım sisteminin sağlığı konusunda bilgi toplayınız.
• Ulaştığınız bilgileri kaydediniz.
• Kaydettiğiniz bilgileri grup arkadaşlarınızla tartışarak karşılaştırınız. Bu süreçte arkadaşlarınızın fikirlerine saygılı olmaya ve onlara karşı nezaketli davranmaya özen gösteriniz.
• Karşılaştırdığınız bilgilerin bilimselliğini ve doğruluğunu öğretmeninize, alan uzmanına danışarak, güvenilir kaynaklardan araştırarak ya da arkadaşlarınızla tartışarak sorgulayınız. Bilişim teknolojileri ve yazılım dersinden yararlanarak video, sunu, röportaj yapma vb. teknikler kullanabilirsiniz.
• Doğruluğu kanıtlanan bilgileri özetleyerek yandaki alana yazınız.
• Yazdığınız bilgiler doğrultusunda raporunuzu hazırlayınız ve arkadaşlarınıza sununuz.
• Süreci daha verimli yürütebilmek için bir plan yaparak görev bilinciyle bu plan doğrultusunda çalışınız.

Cevap: Örnek özet (her grup kendi araştırmasını yazar):

• Rapor başlığı: Böbreklerimizi Nasıl Koruruz?
• 1. Su: Gün içinde yeterince su içmek böbrek taşı ve idrar yolu enfeksiyonu riskini azaltır.
• 2. Beslenme: Fazla tuz ve protein böbrekleri yorar. Dengeli beslenmeliyiz.
• 3. Hareket: Düzenli egzersiz kan dolaşımını hızlandırır, böbrekler daha iyi çalışır.
• 4. Ekran: Saatlerce hareketsiz oturmak ve tuvaleti ertelemek zararlıdır.
• 5. Temizlik: Kişisel hijyen idrar yolu rahatsızlıklarından korur.

Bilgileri ders kitabımızdan, okul kütüphanesindeki bir sağlık ansiklopedisinden ve aile hekimimize sorduğumuz sorulardan derledik.

Amaç: Boşaltım sisteminin sağlığı konusunda farkındalık kazanma
Uygulama basamaklarını takip ederek tartışınız. Ardından değerlendirme sorusunu cevaplayınız.
Uygulama Basamakları
1. 3-4 kişilik gruplar oluşturunuz.
2. Bu süreçte arkadaşlarınızın fikirlerine saygılı olmaya ve onlara karşı nezaketli davranmaya özen gösteriniz.
3. Boşaltım sisteminin sağlığına yönelik günlük hayattaki davranışlarınızı defterinize listeleyiniz.
4. Listenizi grup arkadaşlarınızla paylaşarak yanlış uygulamalarınızı belirleyiniz.
5. Yanlış uygulamalarınızı düzeltmek için neler yapmanız gerektiğine arkadaşlarınızla karar veriniz.
6. Belirlediğiniz doğru davranışları uygulamaya ve bu konuda hatalı davrananları uyarmaya özen gösteriniz.

Cevap: Örnek liste (herkes kendi davranışlarını yazar):

• Doğru davranışlarım: Her gün duş alıyorum. Haftada üç gün basketbol antrenmanına gidiyorum.
• Yanlış davranışlarım: Okulda neredeyse hiç su içmiyorum. Oyun oynarken tuvaletimi erteliyorum. Cips gibi tuzlu atıştırmalıkları çok yiyorum.

Boşaltım sistemi sağlığını olumsuz etkileyen davranışlarınızı düzenlemek için hayatınızda ne gibi değişiklikler yapmanız gerekmektedir?

Cevap: Okula su matarası götürüp her teneffüs birkaç yudum içmeliyim. Oyun oynarken tuvaletimi ertelememeliyim. Cips gibi tuzlu yiyecekleri azaltmalıyım. Ekran başında uzun süre oturmadan kalkıp hareket etmeliyim. (Örnek cevaptır.)

Aşağıda boşaltım sistemi sağlığını etkileyebilecek bazı davranışlar ile ilgili ifadeler verilmiştir. Bu davranışlar ile ilgili doğru ifadeler için “D”, yanlış ifadeler için “Y” yazınız. Yanlış olduğunu düşündüğünüz ifadelerin doğrusunu altındaki noktalı yerlere yazınız.
a. ( ) Böbrek sağlığınız için gereksiz ilaç kullanımından kaçınmalısınız.
b. ( ) Büyüme ve gelişiminiz için bol bol tuzlu gıdalar yemelisiniz.
c. ( ) İdrar yolu rahatsızlıkları yaşamamak için kişisel hijyeninize dikkat etmelisiniz.
ç. ( ) Aşırı protein alımından uzak durmalısınız.
d. ( ) Susamadığınız sürece su içmemelisiniz.

Cevap:

• a. (D)
• b. (Y) Doğrusu: Tuzlu gıdaları az tüketmeli, yeterli ve dengeli beslenmelisiniz.
• c. (D)
• ç. (D)
• d. (Y) Doğrusu: Susamayı beklemeden gün içinde yeterince su içmelisiniz.

A. Aşağıdaki ifadelerin doğru ya da yanlış olduğuna karar verip ilgili oklar yönünde ilerleyerek doğru çıkışa ulaşınız.

Cevap: 2. Çıkış

• “Vücudun sağlıklı kalabilmesi için düzenli ve yeterli miktarda su içilmesi gerekir.” → Doğru (D)
• “Deri, boşaltıma yardımcı bir organdır.” → Doğru (D)
• “İdrar kesesi, kandaki atık maddeleri süzerek idrar oluşturur.” → Yanlış (Y)

B. Meltem, böbrek nakli olan Mehmet’in yaşadıklarının anlatıldığı aşağıdaki yazıyı okumuş ve bu yazıdan çok etkilenmişti.
Bu haber ile ilgili Meltem’in aklına gelen soruları cevaplayınız.
1. Sağlıklı bir böbreğe kavuşmak Mehmet’in yaşamında neleri değiştirmiş olabilir?

Cevap: Artık haftada üç gün diyalize bağlanmaz. İstediği yere yolculuk eder, suyunu kısıtlamadan içer; günlük hayatına döner.

2. Örnek olaydan yola çıkarak kendinizi organ bağışı bekleyen bir hastanın yerine koyunuz. Böyle bir durumda nasıl hissederdiniz?

Cevap: Telefon her çaldığında “Acaba sıra bana mı geldi?” diye heyecanlanırdım. Beklemek beni yorardı ama umudumu kaybetmemeye çalışırdım. Organını bağışlayan insanlara içimden teşekkür ederdim. (Örnek cevaptır.)