7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 118-119-120-122 Cevapları 1. Kitap

Doğru nefes alma yöntemi nasıldır? Tartışınız.

Cevap: Nefes burundan alınır ve göğüs değil karın şişirilir; yani diyafram çalıştırılır. Alınan nefes 3-4 saniye tutulur. Sonra karın yavaş yavaş içeri çekilerek nefes, alındığından daha uzun sürede verilir.

Nefes alıp vermenize odaklanınız. Nefes alıp verirken hangi yapı ve organlarınızı kullandınız? Kullandığınız bu yapı ve organların niteliklerini arkadaşlarınızla tartışarak tanımlayınız.

Cevap: Burnumu, boğazımı, soluk borumu ve akciğerlerimi kullandım. Burnun içi kıllı ve nemlidir, havayı süzer. Soluk borusu sert halkalı bir borudur. Akciğerler süngere benzer, hava dolunca genişler.

Amaç: Solunum sistemini oluşturan yapı ve organları model, maket, poster vb. üzerinde gözlemleme
Uygulama basamaklarını takip ederek solunum sistemini oluşturan yapı ve organları incelemek için etkinliği yapınız. Ardından değerlendirme sorularını cevaplayınız.
Malzemeler
• solunum sistemini gösteren maket, model, poster, dijital içerik vb.
• her grup için bir adet A4 kâğıdı
Uygulama Basamakları
1. 4-5 kişilik gruplar oluşturunuz.
2. Grup olarak bir adet A4 kâğıdı alınız.
3. Solunum sistemini oluşturan yapı ve organları maket, poster vb. üzerinde inceleyiniz. Bu aşamada yukarıda verilen posterden ve yan sayfadaki karekodu kullanarak dijital içeriklerden faydalanınız.
4. Solunum sistemini oluşturan yapı ve organlarına ait gözlemlerinizi A4 kâğıdına not ediniz.
5. Kaydettiğiniz bilgileri grup arkadaşlarınızla tartışarak bilimsel bir bakış açısıyla değerlendiriniz. Ulaştığınız sonuçları diğer arkadaşlarınıza sununuz.

Cevap: Örnek gözlem notlarımız (her grup kendi gözlemini yazar):

• Posterde hava yolu yukarıdan aşağıya tek hat hâlinde iniyor: burun, yutak, gırtlak, soluk borusu.
• Soluk borusu göğsün ortasında bitiyor ve iki akciğere ulaşıyor.
• Akciğerler göğüs kafesinin içinde, sağlı sollu iki parça hâlinde duruyor.
• Yutak hem burunla hem ağızla bağlantılı; bu yüzden ağzımızdan da nefes alabiliyoruz.

1. Solunum sistemini oluşturan yapı ve organları sırasıyla yazınız.

Cevap: Burun, yutak, gırtlak, soluk borusu, akciğerler

2. Solunum sistemini oluşturan yapı ve organlar ile ilgili elde ettiğiniz bilgileri özetleyerek açıklayınız.

Cevap: Burun havayı ısıtır, nemlendirir ve süzer. Yutak havayı gırtlağa geçirir. Gırtlakta ses telleri vardır. Soluk borusu havayı akciğerlere indirir. Akciğerlerde oksijen kana, karbon dioksit havaya geçer.

Amaç: Solunum sistemini oluşturan yapı ve organların görevlerini analoji kurarak açıklama
Uygulama basamaklarını takip ederek solunum sistemini oluşturan yapı ve organların görevlerini günlük hayatla ilişkilendirip analoji kurmanız ve kurduğunuz analojiyi sınıfta sunmanız beklenmektedir. Sunum sonunda değerlendirme sorusunu cevaplayınız.
Uygulama Basamakları
1. 4-5 kişilik gruplar oluşturunuz.
2. Öğrendiğiniz bilgilerden yola çıkarak solunum sistemini oluşturan yapı ve organların görevlerini özetleyiniz.
3. Solunum sistemini oluşturan yapı ve organların her biri için grup olarak analojiler oluşturunuz.
4. Oluşturduğunuz analojilerden her yapı ve organın görevi için en uygun olanları grup olarak belirleyiniz.
5. Belirlediğiniz analojileri grup olarak sınıf arkadaşlarınıza sununuz.

Cevap: Örnek çalışma: Grubumuz solunum sistemini bir evin havalandırma düzenine benzetti. Önce her organın görevini birer cümleyle yazdık, sonra her biri için evden bir karşılık aradık. En çok beğenilen benzetmeleri oylamayla seçip sınıfa sunduk. (Benzetmeler aşağıdaki değerlendirme sorusunda yazılı.)

Oluşturduğunuz analojilerden en uygun olduğunu düşündüğünüz örnekleri yazınız.

Cevap: Örnek benzetmelerimiz:

• Burun, klimanın filtresi gibidir: havayı süzer, ısıtır.
• Yutak, iki yolun birleştiği kavşak gibidir.
• Gırtlak, telleri titreyince ses veren bir saz gibidir.
• Soluk borusu, süpürgenin halkalı hortumu gibidir.
• Akciğerler, hava dolunca şişen iki balon gibidir.
• Diyafram, şırınganın pistonu gibidir: çekilince içeri hava dolar.

Solunum Sistemi Maketi Yapalım
Amaç: Solunum sistemini oluşturan yapı ve organları gözlemleme
Bu performans görevinde solunum sistemi maketi tasarlamanız beklenmektedir. Maketiniz “Analitik Dereceli Puanlama Anahtarı” ile değerlendirilecektir. Maketinizi tasarlama sürecinde yandaki uygulama adımlarını takip ediniz.
Adımlar
• Maketinizi bireysel ya da grup olarak yapabilirsiniz.
• Maketinizi tasarlarken solunum sistemini oluşturan yapı ve organların bilimsel olarak doğru temsil edilmesine dikkat ediniz.
• Maketinizi hazırlarken yeniden kullanılabilir malzemeleri tercih etmeye özen gösteriniz.
• Maketinizin özgün tasarımını yandaki alana çiziniz.
• Tasarımınıza uygun hazırladığınız maketi arkadaşlarınıza sununuz.
• Sunumunuz sırasında arkadaşlarınızın önerilerine saygı duymaya ve onlarla yardımlaşmaya özen gösteriniz.
• Maketinizi arkadaşlarınızın hazırladığı maketlerle karşılaştırarak geliştiriniz.
• Süreci daha verimli yürütmek için bir plan yaparak bu plan doğrultusunda çalışınız.

Cevap: Örnek maket tasarımı (herkes kendi tasarımını çizer): Eski bir koli kartonunu zemin yaptık ve üzerine parçaları yukarıdan aşağıya yapıştırdık.

• Burun: kâğıt bardak
• Yutak ve gırtlak: tuvalet kâğıdı rulosu
• Soluk borusu: körüklü pipet
• Bronşlar: ikiye ayrılan iki pipet
• Akciğerler: iki pembe bulaşık süngeri
• Alveoller: süngerlerin ucuna yapıştırılan pamuk topları
• Diyafram: altta gerili duran lastik bant

Sunumdan sonra bir arkadaşımızın önerisiyle sağ süngeri soldakinden biraz büyük kestik; çünkü sağ akciğer sol akciğerden büyüktür.

Solunum sistemini oluşturan yapı ve organların görevlerini öğrendiniz. Soluk alıp verişinizi düşününüz. Heyecan, korku, spor yapma vb. durumlarda hücrelerin oksijen ihtiyacı arttığı için soluk alıp verme hızınız da artar. Vücudunuza odaklanarak soluk alıp verirken vücudunuzdaki hangi yapı ve organların sırasıyla etkin olduğunu belirleyiniz.

Cevap:

• Soluk alırken: Önce diyafram ve kaburgaların arasındaki kaslar kasılır, göğüs boşluğu genişler. Hava sırasıyla burun, yutak, gırtlak, soluk borusu, bronşlar ve bronşçuklardan geçip alveollere dolar.
• Soluk verirken: Diyafram ve kaburga arası kaslar gevşer, göğüs boşluğu daralır. Hava alveollerden çıkıp bronşçuklar, bronşlar, soluk borusu, gırtlak, yutak ve burun yoluyla dışarı atılır.