7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 64-65-66-67-68-69-70 Cevapları 1. Kitap
11 dk okuma 0 yorum
7. sınıf Fen Bilimleri ders kitabının “Kuvvet ve Enerjiyi Keşfedelim” ünitesindeki ilk konu “Kuvvet, İş ve Enerji İlişkisi”, iki yazıya ayrıldı. Bu ikinci bölümde konunun “Enerji ve Enerji Çeşitleri” alt başlığı yer alıyor: 64-65-66-67-68-69-70. sayfalardaki etkinliklerin, Kontrol Noktası sorularının ve konu sonundaki “Neler Öğrendik?” bölümünün cevapları aşağıda. Bu aralıkta sorusuz sayfa yok. 7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 64-65-66-67-68-69-70 Cevapları 1. Kitap yazısında bilgi sorularının altındaki sarı “Neden?” notuna dokunarak açıklamayı görebilirsiniz. Örnek istenen sorulardaki cevaplar kişiseldir; siz kendi örneğinizi yazabilirsiniz.
Kuvvet, İş ve Enerji İlişkisi Konusu Cevapları
Enerji, iş yapabilme yeteneğidir ve birimi iş gibi joule’dür. Hareket eden her cismin kinetik enerjisi vardır; bu enerji cismin kütlesi ve hızı büyüdükçe artar. Potansiyel enerji ise depolanan enerjidir: yüksekte duran cisimde çekim potansiyel enerjisi (ağırlığa ve yüksekliğe bağlı), gerilen ya da sıkışan esnek cisimde esneklik potansiyel enerjisi bulunur.
Sayfa 64 Cevapları
Bu sayfada: “Enerji ve Enerji Çeşitleri” alt başlığına başlıyoruz. Tahta bloklarla oynayan çocuk ile el arabasıyla çiçek taşıyan adamın harcadığı enerjiyi düşünüyor, günlük yaşamdan enerji çeşitlerine örnek veriyoruz.
Tahta bloklarla oynayan çocuk ile çiçekleri el arabasında taşıyan adamın fiziksel anlamda yaptıkları işleri düşündüğünüzde harcadıkları enerji hakkında ne söyleyebilirsiniz?
Cevap: İkisi de enerji harcar; daha çok iş yapan adam daha fazla harcar.
Neden?
İş yapabilmek için enerji gerekir. Çocuk hafif blokları kısa bir yol boyunca kaldırır. Adam ise dolu el arabasını hem yukarı kaldırır hem ileri iter; uyguladığı kuvvet de aldığı yol da daha büyüktür.
Bir futbol maçında seyirciler mi yoksa futbolcular mı daha fazla enerji harcar? Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.
Cevap: Futbolcular daha fazla enerji harcar. Doksan dakika boyunca koşar, zıplar ve topa vururlar; yani sürekli iş yaparlar. Seyirciler çoğunlukla oturur, yalnızca alkışlarken ya da ayağa kalkarken biraz enerji harcar.
Günlük yaşamda karşınıza çıkan enerji çeşitlerine örnekler veriniz.
Cevap: Ütüde ısı, fenerde ışık, hoparlörde ses, prizde elektrik enerjisi.
Uçan bir kuşun, potaya giden basketbol topunun, denizde yüzen balığın hangi tür enerjiye sahip olduğunu arkadaşlarınızla tartışınız.
Cevap: Üçü de hareket ettiği için kinetik enerjiye sahiptir. Kuş ile top ayrıca yerden yüksekte bulunduğu için çekim potansiyel enerjisi de taşır.
Sayfa 65 Cevapları
Bu sayfada: Etkinlik Noktası-3’te dört görseli inceliyor, benzer örnekler buluyor ve her örnekteki enerjinin hareketten mi, konumdan mı, esneklikten mi kaynaklandığını tabloda işaretliyoruz.
Etkinlik Noktası-3
Amaç: Kinetik ve potansiyel enerjiyi karşılaştırma
Uygulama basamaklarını takip ederek etkinliği yapınız. Ardından değerlendirme sorusunu cevaplayınız.
Uygulama Basamakları
1. Kinetik ve potansiyel enerji ile ilgili günlük hayattan örneklerin verildiği görselleri inceleyiniz. Ardından günlük hayattan benzer örnekler belirleyerek arkadaşlarınızla paylaşınız.
I. Topa doğru koşan çocuklar
II. Yarış pistinde virajı dönen araba
III. Barajda biriken su
IV. Motosikletin ağırlığı ile sıkışan çelik yay
Cevap: Her görsele benzeyen birer örnek (siz başka örnekler bulabilirsiniz):
- I’e benzer: havuzda kulaç atan yüzücü.
- II’ye benzer: raylarda ilerleyen tramvay.
- III’e benzer: balkon korkuluğunda duran saksı.
- IV’e benzer: üstüne oturulunca sıkışan koltuk yayı.
2. Enerjiyi hareket, konum ya da esneklikten kaynaklanma durumuna göre sınıflandırarak aşağıdaki tabloyu doldurunuz.
Cevap:
- I. Topa doğru koşan çocuklar → Hareketinden
- II. Yarış pistinde virajı dönen araba → Hareketinden
- III. Barajda biriken su → Konumundan
- IV. Motosikletin ağırlığı ile sıkışan çelik yay → Esnekliğinden
Neden?
Çocuklar ve araba hareket hâlindedir; enerjileri hareketten gelir. Barajdaki su durur ama yüksekte tutulur; enerjisi bulunduğu konumdan gelir. Çelik yay ise sıkışınca şekil değiştirir ve eski hâline dönmek ister; enerjisi esnekliğinden gelir.
Sayfa 66 Cevapları
Bu sayfada: Etkinlik Noktası-3’ün devamında örnekleri kinetik ve potansiyel enerji olarak adlandırıyor, iki enerjinin benzerlik ve farklılıklarını tabloya yazıyoruz. Sayfanın sonunda bisiklet süren çocuk ile denizde ilerleyen teknenin kinetik enerjisini karşılaştırıyoruz.
Etkinlik Noktası-3
3. Görsellerdeki örnekleri kinetik veya potansiyel enerjiye sahip olma durumlarına göre belirleyerek yazınız.
I.
II.
III.
IV.
Cevap:
- I. Kinetik enerji
- II. Kinetik enerji
- III. Potansiyel enerji
- IV. Potansiyel enerji
Neden?
Cismin hareketinden dolayı sahip olduğu enerji kinetik enerjidir; koşan çocuklar ve viraj dönen araba böyledir. Cisimlerin durumlarından dolayı depoladıkları enerji potansiyel enerjidir: barajdaki suda çekim, sıkışan yayda esneklik potansiyel enerjisi vardır.
4. Sahip oldukları enerji durumlarına göre sınıflandırdığınız örneklerin kinetik ve potansiyel enerji kavramlarına ilişkin özellikleri nelerdir? Yazınız.
Cevap: Kinetik enerjisi olanlar hareket hâlindedir. Potansiyel enerjisi olanlar enerjiyi yüksekte durarak ya da sıkışarak depolar.
5. Kinetik ve potansiyel enerji türlerinin benzerlik ve farklılıklarını aşağıdaki tabloya yazınız.
Cevap:
- Benzerlikleri: İkisi de enerji çeşididir. İkisinin de birimi joule’dür. İkisiyle de iş yapılabilir.
- Farklılıkları: Kinetik enerji hareketten doğar; kütleye ve hıza bağlıdır. Potansiyel enerji konumdan ya da esneklikten doğar; duran cisimde de bulunur.
6. Konuyla ilgili neleri merak ediyorsunuz? Düşüncelerinizi yazınız.
Cevap: Yüksekten bırakılan topun enerjisi yere değince nereye gidiyor? Hızı iki katına çıkan arabanın enerjisi kaç kat artar?
Değerlendirme
Kinetik ve potansiyel enerjiyi etkileyen etmenler nelerdir? Yazınız.
Cevap: Kinetik enerji: kütle ve hız. Çekim potansiyel enerjisi: ağırlık ve yükseklik. Esneklik potansiyel enerjisi: gerilme ya da sıkışma miktarı.
Neden?
Kütlesi ve hızı artan cismin kinetik enerjisi artar. Cisim ağırlaştıkça ya da yükseğe çıktıkça çekim potansiyel enerjisi büyür. Yay ya da lastik ne kadar çok gerilir veya sıkışırsa o kadar çok enerji depolar.
Görsellerdeki hareketli cisimlerden hangisinin kinetik enerjisi daha fazla olabilir? Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.
Cevap: Denizde ilerleyen teknenin kinetik enerjisi daha fazla olabilir. Teknenin kütlesi, bisiklet ile çocuğun toplam kütlesinden kat kat büyüktür; üstelik tekne çoğu zaman bisikletten hızlı gider.
Neden?
Kinetik enerji iki etkene bağlıdır: kütle ve hız. İkisi de büyük olan cismin kinetik enerjisi daha büyüktür.
Sayfa 67 Cevapları
Bu sayfada: Sayfanın başında kinetik enerjinin kütle ve hızla doğru orantılı olduğu anlatılıyor. Kontrol Noktası’nda bu bilgiyi iki olaya uyguluyoruz: lunaparktaki yarış araçları ve yedikule oyununda atılan toplar.
Kontrol Noktası
1. Kütleleri aynı olan Erdem ve Fatih lunaparkta yarış yapmak için özdeş araçlar seçmişlerdir. Yarışı hızı fazla olan Erdem kazanmıştır. Bitiş çizgisini geçip frene bastıklarında Erdem’in aracının durma mesafesi daha uzun olmuştur.
Yarışı birinci bitiren aracın durma mesafesinin daha uzun olmasının nedenini açıklayınız.
Cevap: Kütleler eşit olduğuna göre farkı hız yaratır. Erdem’in aracı daha hızlı gittiği için kinetik enerjisi daha fazladır. Frenler bu fazla enerjiyi tüketene kadar araç daha uzun yol alır.
Neden?
Kinetik enerji kütle ve hızla doğru orantılıdır. Araçlar özdeş, sürücülerin kütlesi de aynı olduğundan kütle sabittir; hızı büyük olanın kinetik enerjisi büyük olur. Fren yapan aracın kinetik enerjisi sürtünme kuvvetinin etkisiyle ısıya dönüşür; enerji ne kadar çoksa bu o kadar uzun yolda biter.
2. Okul bahçesinde yedikule oyunu oynamak isteyen öğrenciler yassı taşları üst üste dizdiler. Oyunda kullanmak için basketbol topu ve plastik top getirdiler. Topların hacimleri, hızları ve izledikleri yol aynı olmak koşuluyla
• basketbol topu atıldı ve altı taş devrildi.
• taşlar tekrar dizildikten sonra plastik top atıldı ve iki taş devrildi.
Basketbol topunun plastik topa göre daha fazla taş devirmesinin nedenini açıklayınız.
Cevap: Hızlar aynı olduğuna göre fark kütleden gelir. Basketbol topunun kütlesi plastik toptan büyüktür; bu yüzden kinetik enerjisi de fazladır. Enerjisi fazla olan top daha çok taş devirir.
Neden?
Hacim, hız ve izlenen yol iki atışta da aynı tutulmuş; değişen tek şey topun kütlesi. Kütlesi artan cismin kinetik enerjisi artar. Taşlara çarpan top, sahip olduğu enerji kadar iş yapabilir; altı taş devirmek iki taş devirmekten daha çok enerji ister.
Sayfa 68 Cevapları
Bu sayfada: Potansiyel enerjinin iki çeşidini tanıyoruz. Gerilmiş paket lastiği, sarmal yay ve ağaç dalındaki elma görsellerinde hangi potansiyel enerjinin bulunduğunu söylüyor, Kontrol Noktası’nda çekim ve esneklik potansiyel enerjisine günlük yaşamdan örnekler yazıyoruz.
Görselleri verilen örneklerde cisimler ne tür potansiyel enerjiye sahiptir? Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.
Cevap:
- Gerilmiş paket lastiği → esneklik potansiyel enerjisi
- Sarmal yay → sıkıştırıldığında ya da gerildiğinde esneklik potansiyel enerjisi
- Ağaç dalında duran elma → çekim potansiyel enerjisi
Neden?
Paket lastiği ve sarmal yay esnek cisimlerdir; kuvvet uygulanınca şekil değiştirir ve eski hâllerine dönebilmek için enerji depolarlar. Elma ise yerden yüksekte durur; yer çekimi kuvvetinin etkisiyle bulunduğu yükseklikten dolayı enerji taşır.
Kontrol Noktası
1. Yaz aylarında havuza atladığınız yükseklik arttıkça havuzdan sıçrayan su miktarı da artar. Aynı yükseklikten, aynı şekilde sizden daha ağır birinin atlaması durumunda ağırlığı fazla olanın sıçrattığı su miktarı daha fazla olur. Çekim potansiyel enerjisinin bağlı olduğu etkenleri benzer örneklerde görebilirsiniz.
Çekim potansiyel enerjisine günlük yaşamdan örnekler bularak aşağıya yazınız.
Cevap: Kaydırağın tepesinde bekleyen çocuk, uçurumun kenarındaki kaya, vinçle kaldırılan yük, dolabın üstündeki bavul.
2. Aşağıdaki görselleri inceleyiniz.
Paket lastiği gerildiğinde, sarmal yay sıkıştırıldığında veya gerildiğinde depolanan enerji esneklik potansiyel enerjisi olarak tanımlanır.
Esneklik potansiyel enerjisine sahip araçlara ve bu araçların kullanıldığı yerlere günlük hayattan örnekler vererek aşağıya yazınız.
Cevap: Okçunun yayı (ok atmada), sapan (taş fırlatmada), mandal (çamaşır asmada), kurmalı saatin zembereği (saati çalıştırmada).
Sayfa 69 Cevapları
Bu sayfada: Etkinlik Noktası-4’te fon kartonuna kinetik ve potansiyel enerjiyi karşılaştıran bir poster hazırlıyor, ardından iki değerlendirme sorusunu cevaplıyoruz. Sayfadaki karekod “Kinetik ve Potansiyel Enerji” adlı etkileşimli içeriğe götürür.
Etkinlik Noktası-4
Amaç: Enerji çeşitlerinden kinetik ve potansiyel enerjiyi karşılaştırma
Uygulama basamaklarını takip ederek etkinliği yapınız. Ardından değerlendirme sorularını cevaplayınız.
Malzemeler
• fon kartonu
• renkli keçeli kalemler
Uygulama Basamakları
1. 3-4 kişilik gruplar oluşturunuz.
2. Fon kartonunu iki bölüme ayırınız.
3. “Benzerlikler” ve “Farklılıklar” başlıklarını ayırdığınız iki bölüme yazınız.
4. Grup olarak kinetik ve potansiyel enerjiye ait benzerlikleri ve farklılıkları belirleyerek ilgili bölümlere yazınız.
5. Belirlediğiniz özelliklere ait günlük hayattan örnekleri çizerek posterinizi daha ilgi çekici hâle getirebilirsiniz.
6. Hazırladığınız posteri arkadaşlarınıza sununuz.
7. Etkinlik sürecinde arkadaşlarınıza karşı nezaketli davranmaya ve farklı fikirlere saygı göstermeye dikkat ediniz.
Cevap: Örnek bir posterde iki bölüme şunlar yazılabilir (her grup kendi posterini hazırlar):
- Benzerlikler: İkisi de enerjidir, ikisi de joule ile ölçülür, ikisi de cisme iş yaptırabilir, ikisi de cismin kütlesi büyüdükçe artar.
- Farklılıklar: Kinetik enerji yalnızca hareket eden cisimde bulunur ve hız arttıkça büyür. Potansiyel enerji duran cisimde de bulunur; yüksekliğe ya da esnek cismin gerilme, sıkışma miktarına bağlıdır.
- Çizimler: Kinetik enerji için yokuş aşağı inen kızak ve dönen rüzgâr gülü; potansiyel enerji için tramplenin ucunda bekleyen yüzücü ve gerilmiş sapan.
Değerlendirme
1. Posterinizi hazırlama ve sunum sürecinde hangi aşamalarda kinetik enerji, hangi aşamalarda potansiyel enerji kullandınız?
Cevap: Kalemle yazıp çizerken ve posteri tahtaya götürürken hareket vardı; kinetik enerji kullandık. Posteri yukarı kaldırıp duvara astığımızda poster çekim potansiyel enerjisi kazandı.
2. Günlük hayattan kinetik ve potansiyel enerjiye örnekler veriniz.
Cevap: Kinetik enerji: kayan kayakçı, dönen pervane, akan dere. Potansiyel enerji: raftaki kavanoz, daldaki armut, kurulmuş oyuncak araba.
Sayfa 70 Cevapları
Bu sayfada: Konuyu “Neler Öğrendik?” ile bitiriyoruz: iş ve enerji kavram haritasını dolduruyor, beş ifadeye doğru-yanlış diyor ve beş cümlenin boşluğunu verilen sözcüklerle tamamlıyoruz.
Neler Öğrendik?
A. Aşağıdaki kavram haritasında boş bırakılan yerleri uygun ifadelerle doldurunuz.
Cevap:
- Market arabasını ileri doğru hareket ettiren çocuk → (yapmıştır.) → İş
- İş → (doğru orantılıdır.) → Kuvvet ve Yol
- Yol → (birimidir.) → Metre
- İş → (yapabilme yeteneğidir.) → Enerji
- İş ve Enerji → (birimidir.) → Joule
- Enerji → (çeşitleridir.) → hareketinden dolayı sahiptir: Kinetik enerji, konumundan dolayı sahiptir: Potansiyel enerji
Neden?
Çocuk arabaya kuvvet uyguluyor ve araba bu kuvvetin doğrultusunda ilerliyor; yani iş yapılıyor. İş, uygulanan net kuvvet ve cismin bu kuvvet doğrultusunda aldığı yol (yer değiştirme) ile doğru orantılıdır. Yol metreyle, iş ve enerji joule ile ölçülür. Enerji iş yapabilme yeteneğidir; cismin hareketinden gelen enerji kinetik, konumundan gelen enerji potansiyel enerjidir. Soldaki iki kutunun yeri değiştirilirse (üste yol, alta kuvvet) en alttaki kutuya newton yazılır.
B. İfadelerin başında boş bırakılan yerlere doğru ifadeler için “D”, yanlış ifadeler için “Y” yazınız. Yanlış olduğunu düşündüğünüz ifadelerin doğrusunu altındaki noktalı yerlere yazınız.
1. ( ) İş birimi joule olarak ifade edilir.
2. ( ) Bir cismin kinetik enerjisi sahip olduğu yüksekliğe bağlıdır.
3. ( ) Cisim, uygulanan kuvvet doğrultusunda yer değiştiriyorsa fiziksel anlamda iş yapılmıştır.
4. ( ) Halteri başının üstünde tutan sporcu iş yapmış sayılır.
5. ( ) Gerilen bir sarmal yayın esneklik potansiyel enerjisi vardır.
Cevap:
- 1. (D)
- 2. (Y) Doğrusu: Bir cismin kinetik enerjisi kütlesine ve hızına bağlıdır.
- 3. (D)
- 4. (Y) Doğrusu: Halter yer değiştirmediği için sporcu iş yapmış sayılmaz.
- 5. (D)
Neden?
Yüksekliğe bağlı olan enerji çekim potansiyel enerjisidir; kinetik enerji kütle ve hızla değişir. Halteri başının üstünde sabit tutan sporcu kuvvet uygular ama halter yol almaz; kuvvet doğrultusunda yer değiştirme olmadığından fiziksel anlamda iş yapılmaz.
C. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri, verilen sözcük veya sözcük gruplarıyla uygun şekilde doldurunuz.
esneklik potansiyel – iş – çekim potansiyel – gerilme – iş yapmış – kinetik
1. Fiziksel anlamda ……………… cisme uygulanan kuvvete ve cismin uygulanan kuvvet doğrultusunda aldığı yola bağlıdır.
2. Aynı kütleye sahip iki hareketliden hızı az olanın ……………… enerjisi de azdır.
3. Sırt çantasıyla merdivenlerden çıkan çocuk ……………… olur.
4. Salıncakta oturan çocuğun ……………… enerjisi vardır.
5. Paket lastiğinin depolayacağı enerjiyi arttırmak için ……………… miktarını arttırmak gerekir.
Cevap:
- 1. iş
- 2. kinetik
- 3. iş yapmış
- 4. çekim potansiyel
- 5. gerilme
Neden?
İş, kuvvete ve kuvvet doğrultusunda alınan yola bağlıdır. Kütle aynıyken hızı az olanın kinetik enerjisi azdır. Merdiven çıkan çocuk çantayı yukarı yönlü kuvvetle yukarı taşır; iş yapar. Salıncaktaki çocuk yerden yüksekte olduğu için çekim potansiyel enerjisi taşır. Lastik ne kadar çok gerilirse o kadar çok enerji depolar. “Esneklik potansiyel” sözcük grubu açıkta kalır.
Soru sor ya da yorum yaz