7. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 86-87-90-91 Cevapları 1. Kitap

Haritaları inceleyerek Malazgirt Savaşı’nın Anadolu’nun siyasi yapısında meydana getirdiği değişiklikleri açıklayınız.

Cevap: Savaştan önce Anadolu’nun büyük bölümü Doğu Roma’nın, doğusu ise Büyük Selçuklu Devleti’nin hakimiyetindeydi. Savaştan sonra Doğu Roma toprakları küçüldü. Anadolu’da Türkiye Selçuklu Devleti, Danişmentliler, Mengücekliler, Saltuklular, Artuklular ve Çaka Beyliği gibi Türk yönetimleri ortaya çıktı.

Harita 3.2’de gösterilen Türk beyliklerinin Anadolu’nun Türkleşmesi ve İslamlaşması sürecine nasıl katkıda bulunduğunu örneklerle açıklayınız.

Cevap: Beylikler kurdukları bölgelere Türkmen boylarını yerleştirdi, şehirlerde cami ve medrese yaptırdı. Örneğin Danişmentliler Sivas ve Kayseri çevresinde, Artuklular Diyarbakır ve Mardin çevresinde yönetimi kurarak buralardaki Türk nüfusun ve İslam kültürünün yerleşmesini sağladı.

XIII. yüzyılda Anadolu’da kurulan Türk beylikleri ile ilgili verilenleri inceleyiniz ve uygulama adımlarını takip ederek etkinliği yapınız.
Etkinlik: Osmanlı Beyliği GZFT Formu
Amacı: Osmanlı Beyliği’nin kurulduğu yerin güçlü ve zayıf yönlerini, fırsatlarını ve tehditlerini belirlemek.
Yönerge:
– XIII. yüzyıl sonlarında Türkiye Selçuklu Devleti’nin zayıflamasıyla Anadolu’da kurulan Türk beyliklerinin sınırlarını gösteren haritayı inceleyiniz.
– Osmanlı Beyliği’nin kurulduğu yerin konumunu dikkate alarak GZFT (Güçlü Yönler, Zayıf Yönler, Fırsatlar, Tehditler) formunu doldurunuz.
Güçlü Yönler: XIII. yy.da Osmanlı Beyliği diğer beyliklerden avantajlı bir konumda mı? Neden?
Zayıf Yönler: XIII. yy.da Osmanlı Beyliği’ni zayıflatabilecek durumlar nelerdir?
Fırsatlar: XIII. yy.da Osmanlı Beyliği’nin yararlanabileceği olanaklar nelerdir?
Tehditler: XIII. yy.da Osmanlı Beyliği’ni tehdit edebilecek durumlar nelerdir?

Cevap:

• Güçlü Yönler: Evet, avantajlıdır. Bizans sınırında uç beyliği olduğu için gaza ile toprak kazanabilir.
• Zayıf Yönler: Küçük beylik olması, güçlü komşular (Karaman) ve az nüfus.
• Fırsatlar: Bizans’ın zayıflaması, sınırda gaza yapabilmesi, yeni topraklar kazanabilmesi.
• Tehditler: Moğol baskısı ve güçlü komşu beyliklerin saldırısı, Bizans’ın karşı saldırıları.

Osmanlı Devleti’nin kısa sürede sınırlarını bu kadar genişletebilmesini sağlayan etkenler neler olabilir?
Sizce Osmanlı Devleti’nin sınırlarının genişlemesi yalnızca askerî faaliyetler ve fetihlerin sonucu mudur? Yazınız.

Cevap: Coğrafi konumu, güçlü merkezi yönetimi, iskan ve istimalet politikaları ile komşularla kurduğu ilişkiler sınırlarını genişletmiştir. Genişleme yalnızca fetihlerin sonucu değildir; yönetim politikaları da etkili olmuştur.

Osmanlı Devleti’nin sınırlarını kısa sürede genişletmesi ve cihan devleti hâline gelmesini sağlayan politikalar ile ilgili merak ettiğiniz konuları aşağıdaki alana yazınız.

Cevap: (Örnek cevaptır; herkes merak ettiği konuları yazar.)

1. Osmanlı diğer beyliklerden neden daha hızlı büyüdü?
2. İskan politikası hangi bölgeleri değiştirdi?
3. İstimalet politikası halkı nasıl kazandı?
4. Cihan devleti olma fikri nereden doğdu?
5. Fethedilen yerlerde yönetim nasıl kuruldu?
6. Diplomasi savaştan daha mı etkiliydi?

Belirlediğiniz konulara yönelik sorular üretiniz ve bu soruları grup arkadaşlarınızla paylaşınız.
Ürettiğiniz soruları örnekteki gibi soru kartlarına yazınız.

Cevap: (Kitaptaki 1. kartta örnek soru hazır; diğer kartlara örnek sorular yazıldı. Herkes kendi sorularını hazırlar.)

1. Osmanlı Devleti’nin kısa sürede büyümesini sağlayan politikalar nelerdir? (kitapta hazır)
2. İskan politikası Rumeli’nin nüfusunu nasıl değiştirdi?
3. İstimalet politikası halkı Osmanlı’ya nasıl yakınlaştırdı?
4. İstanbul’un fethi Osmanlı’ya neler kazandırdı?
5. Mısır’ın fethi Osmanlı’nın konumunu nasıl değiştirdi?
6. Kanuni döneminde Osmanlı hangi bölgelere hakim oldu?

Hazırladığınız soru kartlarındaki sorulara cevap bulmak amacıyla; yazılı, görsel veya dijital kaynaklardan bilgi toplayınız.
Topladığınız bilgiler doğrultusunda bir araştırma raporu hazırlayınız. Sayfa 107’deki çalışma yaprağı etkinliğine hazırlık olması açısından araştırma raporunuzu yanınızda bulundurmayı unutmayınız.

Cevap: (Araştırma görevidir; örnek rapor taslağı verildi.)

• Konu: Osmanlı Devleti’nin cihan devleti olma yolundaki politikaları
• İskan: Türkmen boyları Rumeli’ye yerleştirildi; yeni kasaba ve şehirler kuruldu.
• İstimalet: Fethedilen yerlerde halkın can, mal ve inanç güvenliği korundu.
• Fetihler: İstanbul, Mısır ve Balkanlar’ın fethi devletin gücünü artırdı.
• Kaynaklar: Ders kitabı, tarih ansiklopedisi ve güvenilir bir müze sitesi