8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 172-174-176-177-180-182 Cevapları Hecce Yayıncılık

Ülkemizde kimya endüstrisi alanındaki bilim insanlarının ürettiği ürünlere örnekler veriniz (Görsel 4.59). Bu ürünlerin günlük yaşamdaki kullanımları nasıldır? Anlatınız.

Cevap:

• Sabun ve deterjan: el, çamaşır ve bulaşık yıkarken kullanırız.
• İlaç: hastalıkları tedavi etmek ve ağrıyı dindirmek için içeriz ya da süreriz.
• Boya: evlerin duvarlarını ve eşyaları renklendirip korur.
• Plastik ürünler: şişe, kutu ve oyuncak gibi pek çok eşya plastikten yapılır.
• Gübre ve tarım ilacı: bitkilerin daha iyi yetişmesini ve zararlılardan korunmasını sağlar.
• Kozmetik ürünler: şampuan ve diş macunu gibi kişisel bakım ürünleridir.

Geçmişten günümüze Türkiye’deki kimya endüstrisinin gelişimini araştırınız. Edindiğiniz bilgileri görsellerle destekleyerek sınıfta arkadaşlarınıza sununuz.

Cevap: Örnek sunum planım:

• Osmanlı Dönemi: Ülkede birkaç küçük tesis vardı; üretilen ürünler çoğunlukla sabun ve barut gibi basit maddelerdi.
• Cumhuriyet’in ilk yılları: Kimyasal ürün ihtiyacı arttı. Devlet Bor Sanayi Tesisleri, Gemlik Suni İpek Fabrikası ve Azot Sanayi gibi ilk kimya tesislerini kurdu.
• Sonraki gelişmeler: 1939’da Karabük Demir-Çelik Fabrikası üretime geçti; 1954’te Türkiye Petrolleri, 1963’te TÜBİTAK, 1965’te PETKİM, 1983’te Eti Maden İşletmeleri kuruldu.
• Bugün: Kimya endüstrisi tekstil, otomotiv, ilaç ve deterjan gibi pek çok sektöre ham madde sağlıyor. Sunumuma fabrika ve ürün fotoğrafları ekleyeceğim.

Ülkemizdeki kimya endüstrisinin gelişimine katkı sağlayan resmî / özel kurum ve sivil toplum kuruluşlarının yaptığı çalışmaları araştırınız. Edindiğiniz bilgileri sınıfta arkadaşlarınıza sununuz.

Cevap: Örnek araştırma notlarım:

• MKE: Ordunun silah, mühimmat ve araç gereçlerini üretir; 40’tan fazla ülkeye ihracat yapar.
• PETKİM: Petrokimya ürünleri üretir; ilaç, boya, deterjan ve plastik sanayinin ham maddelerini sağlar.
• TÜBİTAK: Bilimsel ve teknolojik araştırmaları destekler.
• Eti Maden İşletmeleri: Başta bor olmak üzere madenleri çıkarır ve işler.
• Türkiye Kimya Sanayicileri Derneği (TKSB): Sektörün gelişmesi ve dünyaya tanıtılması için çalışır.
• Kimya Mühendisleri Odası ve Kimyagerler Derneği: Meslek mensuplarının haklarını ve gelişimini destekler.

Tablo 4.4 ve Tablo 4.5’te 2024 yılında ülkemize en çok ithal edilen ve ülkemizden en çok ihraç edilen 10 ürün verilmiştir. Tabloyu inceleyerek Türkiye’de kimya endüstrisinin nasıl işlediği hakkında çıkarımlarda bulununuz.

Cevap:

• Türkiye, petrol ürünleri (mineral yakıtlar, mineral yağlar) ve organik kimyasallar gibi ham madde ile ara ürünleri en çok ithal eder.
• Bu ham maddeleri işleyip plastik, taşıt parçası, demir-çelik ürünleri ve giyim eşyası gibi hazır ürünlere dönüştürür ve ihraç eder.
• Mineral yakıtlar hem ithalat hem ihracat listesinde yer alır; yani ürünün bir kısmı işlenip yeniden satılır.
• Verilen on ürünün toplamında ithalat, ihracattan fazladır; ülke kimya endüstrisinde ham maddede dışa bağımlıdır.

Kimya endüstrisindeki meslek dallarını araştırınız. Gelecekte kimya endüstrisi içerisinde yer alacağını düşündüğünüz meslekler hakkındaki önerilerinizi sınıfta arkadaşlarınıza sununuz.

Cevap: Örnek sunum notlarım:

• Bugünün meslekleri: kimya mühendisi, kimya teknisyeni, kimyager, metalurji mühendisi, eczacı ve kimya öğretmeni.
• Gelecekte önem kazanacağını düşündüğüm meslekler: geri dönüşüm ve atık kimyası uzmanı, temiz enerji (hidrojen, pil) teknolojileri mühendisi ve yeni ilaç geliştiren araştırmacı.
• Düşüncem: İklim ve çevre sorunları arttıkça çevreye zarar vermeyen üretim yapan meslekler daha çok aranacak.

A. Aşağıdaki ifadelerden doğru olanların yanına “D”, yanlış olanların yanına “Y” yazınız.
1. Kimya endüstrisinden pek çok alanda yararlanılmaktadır.
2. Kimya sektöründe sadece küçük ve orta ölçekli işletmeler faaliyet göstermektedir.
3. Dünya petrol rezervlerinin büyük çoğunluğu Türkiye’dedir.
4. PETKİM, kimya endüstrisine katkıda bulunan bir kurumdur.
5. Kimya endüstrisi alanındaki ilk işletme 1950’de açılmıştır.
6. Kimya endüstrisiyle ilgili tek meslek kimyagerliktir.

Cevap:

• 1. D
• 2. Y. Doğrusu: Kimya sektöründe küçük ve orta ölçekli işletmelerin yanında büyük kuruluşlar da vardır.
• 3. Y. Doğrusu: Türkiye’nin kendi petrol rezervleri azdır, petrolün çoğu ithal edilir.
• 4. D
• 5. Y. Doğrusu: İlk kimya tesisleri Cumhuriyet’in ilanından sonra kurulmuştur.
• 6. Y. Doğrusu: Kimya mühendisliği, kimya teknisyenliği, eczacılık ve metalurji mühendisliği gibi başka meslekler de vardır.

B. Aşağıdaki soruların doğru cevaplarını işaretleyiniz.
1. Ülkemizdeki kimya endüstrisi ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Birçok sektörün ham madde ihtiyacını karşılar.
B) Günlük yaşamda kullanılan elektronik malzemelerin üretilmesine katkısı vardır.
C) Çalışma alanı madencilik ile sınırlıdır.
D) Çevre sorunlarının çözümünde rol oynar.

Cevap: C

2. Aşağıda kimya endüstrisindeki bazı meslek dallarının çalışma alanları verilmiştir.
• Farklı sanayi dallarındaki kimyasal maddelerin en ekonomik biçimde üretilmesini sağlar.
• Maddelerin kimyasal analizleri konusunda laboratuvar çalışmaları yapar.
• İlaçların fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerini inceler.
Buna göre çalışma alanı verilmeyen meslek aşağıdakilerden hangisidir?
A) Eczacı
B) Kimyager
C) Kimya mühendisi
D) Kimya öğretmeni

Cevap: D

3. Aşağıdakilerden hangisi kimya alanında faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşlarından biri değildir?
A) Türkiye Kimya Sanayicileri Derneği
B) Geri Kazanım Sanayicileri Derneği
C) Kimya Mühendisleri Odası
D) Kimyagerler Derneği

Cevap: B