8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 183-184-185-186-187 Cevapları Hecce Yayıncılık

A. Aşağıda asit ve bazlarla ilgili verilen kavram haritasında boş bırakılan yerleri uygun sözcüklerle tamamlayınız.

Cevap:

• Maddenin pH: 0 ile pH: 7 arasında ise asittir. Sulu çözeltisine H⁺ (hidrojen) iyonu verir; tatları ekşidir; turnusol kâğıdını kırmızıya dönüştürür; örnektir: limon.
• Maddenin pH: 7 ise nötrdür; örnektir: saf su.
• Maddenin pH: 7 ile pH: 14 arasında ise bazdır. Sulu çözeltisine OH⁻ (hidroksit) iyonu verir; tatları acıdır; turnusol kâğıdını maviye dönüştürür; örnektir: sabun.

B. Aşağıdaki ifadelerden doğru olanların yanına “D”, yanlış olanların yanına “Y” yazınız.
1. Elementler, periyodik sistemde artan atom numaralarına göre sıralanır.
2. Periyodik sistemde aynı grupta olan elementler genellikle benzer fiziksel ve kimyasal özelliklere sahiptir.
3. Metaller periyodik sistemin sağ tarafında bulunur.
4. Hâl değişimi sadece maddenin ısı alması ile gerçekleşir.
5. Maddelerin dış görünüşü ile ilgili olan özelliklerine fiziksel özellikler denir.
6. Kimya mühendisi; farklı sanayi dallarında kimyasal maddenin en ekonomik biçimde üretilmesi, geliştirilmesi, tesislerin tasarlanması, kurulması ve işletilmesi alanlarında çalışan kişidir.
7. Bir karbon atomu iki oksijen atomu ile birleşerek bir karbon dioksit molekülünü oluşturur.
8. Maddenin sulu çözeltisinde H⁺ iyonu bulunuyorsa madde baz, OH⁻ iyonu bulunuyorsa madde asittir.
9. Asitlerin sulu çözeltileri elektrik akımını iletir.
10. Sabunun, yumurta akının ve deniz suyunun kayganlıkları yapılarındaki bazlardan kaynaklanır.
11. Mavi renkli turnusol kâğıdına azar azar HCl damlatıldığında, mavi rengin kırmızıya dönüştüğü görülür.
12. Bir maddenin kuvvetli asit mi yoksa kuvvetli baz mı olduğunu belirlemek için pH kâğıdı ve çizelgesinden yararlanılır.
13. Asit yağmurları yeryüzündeki bütün maddelere yarar sağlar.
14. Sıcaklık alınan ya da verilen ısıya bağlı olarak değişir.
15. Bir maddenin ısısı, maddeyi oluşturan moleküllerin toplam hareket enerjisi ile ilişkilidir.
16. Katı maddenin ısı alarak sıvı hâle geçmesine buharlaşma denir.
17. Kimya endüstrisi çeşitli sanayi alanlarında üretilen malzemeler için kaynak sağlayan bir sektördür.
18. Ülkemize en çok ithal edilen kimyasal mineral bordur.

Cevap:

• 1. D
• 2. D
• 3. Y. Doğrusu: Metaller periyodik sistemin sol ve orta kısmında bulunur.
• 4. Y. Doğrusu: Hâl değişimi madde ısı alarak ya da ısı vererek gerçekleşir.
• 5. D
• 6. D
• 7. D
• 8. Y. Doğrusu: Sulu çözeltisinde H⁺ iyonu bulunan madde asit, OH⁻ iyonu bulunan madde bazdır.
• 9. D
• 10. D
• 11. D
• 12. D
• 13. Y. Doğrusu: Asit yağmurları canlılara, toprağa, suya ve tarihî yapılara zarar verir.
• 14. D
• 15. D
• 16. Y. Doğrusu: Katı maddenin ısı alarak sıvı hâle geçmesine erime denir.
• 17. D
• 18. Y. Doğrusu: Ülkemizin ihraç ettiği önemli madenlerden biri bordur; en çok ithal edilenler mineral yakıtlar gibi ürünlerdir.

C. Aşağıdaki soruların cevaplarını defterinize yazınız.
1. Periyodik sistemde grup ve periyotlar nasıl oluşturulmuştur? Açıklayınız.

Cevap: Elementler atom numaralarına göre sıralanır. Yatay sıralara periyot, düşey sütunlara grup denir. Periyodik sistemde 7 periyot ve 18 grup vardır; aynı gruptaki elementlerin özellikleri benzerdir.

2. Periyodik sistem üzerinde metal, ametal, soygaz ve yarı metaller neye göre sınıflandırılmıştır? Açıklayınız.

Cevap: Elementler fiziksel ve kimyasal özelliklerine göre sınıflandırılmıştır. Parlaklık, ısı ve elektrik iletkenliği, işlenebilme ve tepkimelere girme biçimi gibi özellikler bu sınıflandırmada ölçüt olur.

3. Fiziksel ve kimyasal değişim arasındaki farkları yazınız.

Cevap: Fiziksel değişimde maddenin yalnızca dış görünüşü değişir, kimliği aynı kalır ve değişim genellikle geri döner. Kimyasal değişimde maddenin kimliği değişir, yeni maddeler oluşur ve eski hâle kolay dönülmez.

4. Kütlenin korunumu kanununu açıklayınız.

Cevap: Kimyasal tepkimede girenlerin toplam kütlesi, oluşan ürünlerin toplam kütlesine eşittir. Atomlar yok olmaz, yalnızca yeni düzenlerle birleşir.

5. Asit ve bazların genel özellikleri nelerdir? Sayınız.

Cevap:

• Asitler: tatları ekşidir, sulu çözeltilerinde H⁺ iyonu verir, mavi turnusolu kırmızıya çevirir, bazı metallerle tepkimeye girip hidrojen gazı çıkarır, elektriği iletir.
• Bazlar: tatları acıdır, ele kayganlık hissi verir, sulu çözeltilerinde OH⁻ iyonu verir, kırmızı turnusolu maviye çevirir, elektriği iletir.

6. Bir maddenin asit mi yoksa baz mı olduğunu nasıl anlarsınız?

Cevap: Turnusol kâğıdı, kırmızı lahana suyu gibi ayıraçlar ya da pH çizelgesi kullanırım. Mavi turnusolu kırmızıya çeviren asit, kırmızı turnusolu maviye çeviren bazdır.

7. Asit ve bazların, maddeler üzerine etkilerine örnekler veriniz.

Cevap: Asitler bazı metalleri ve mermeri aşındırır. Asit ve bazlar kumaşı, kâğıdı ve deriyi bozar ya da yakar. Çamaşır suyu ve lavabo açıcı gibi bazlar da cildi tahriş eder.

8. Asit ve bazları kullanırken nelere dikkat etmek gerektiğini yazınız.

Cevap: Eldiven, önlük, gözlük ve maske gibi koruyucu kıyafetler giyilir. Tadına bakılmaz. Temizlik maddeleri birbirine karıştırılmaz. Sıçrarsa bol suyla yıkanır. Etiketteki kullanım talimatı okunur.

9. Asit yağmurlarının nasıl oluştuğunu açıklayınız.

Cevap: Fosil yakıtlar yanınca kükürtdioksit ve azotdioksit gibi gazlar atmosfere karışır. Bu gazlar su buharıyla tepkimeye girip sülfürik ve nitrik asit gibi asitleri oluşturur. Asit damlaları yağmur, kar ve çiyle yere düşer.

10. Asit yağmurlarını önlemek için neler yapılabilir?

Cevap: Fosil yakıt yerine güneş ve rüzgâr gibi yenilenebilir enerji kullanılır, toplu taşıma tercih edilir, bacalara filtre takılır, ağaç dikilir ve orman yangınları önlenir.

11. Bağımlı, bağımsız ve kontrol edilen değişken ne demektir? Örneklerle açıklayınız.

Cevap: Bağımsız değişken, deneyde bilerek değiştirdiğimiz değişkendir. Bağımlı değişken, ona bağlı olarak değişen sonuçtur. Kontrol edilen değişken, deney boyunca sabit tuttuğumuz değişkendir. Örnek: Suyu farklı süre ısıtırsak ısıtma süresi bağımsız, sıcaklık artışı bağımlı; su miktarı ve ısıtıcı kontrol edilen değişkendir.

12. Maddelerin kütlesi ve cinsi ile hâl değiştirme arasında nasıl bir ilişki vardır? Örnek veriniz.

Cevap: Madde miktarı arttıkça hâl değiştirmesi için gereken ısı artar. Hâl değişimi maddenin cinsine de bağlıdır. Örnek: 200 g buz, 100 g buzdan geç erir; mum ile buz da aynı kütlede olsa farklı sürelerde erir.

13. Ülkemizde kimya endüstrisinin gelişimine katkı sunan resmî ve özel kuruluşların yaptığı çalışmalara örnek veriniz.

Cevap: TÜBİTAK bilimsel araştırmaları destekler. PETKİM petrokimya ürünleri üretir. Eti Maden bor ve diğer madenleri işler. MKE savunma ve kimya ürünleri üretir. Türkiye Kimya Sanayicileri Derneği sektörü tanıtır ve geliştirir.

14. Ülkemize en çok ithal edilen kimyasal ürünler nelerdir? Söyleyiniz.

Cevap: Mineral yakıtlar ve mineral yağlar (petrol ürünleri), plastikler, organik kimyasal ürünler ve eczacılık ürünleri en çok ithal edilenler arasındadır.

15. Ülkemizden en çok ihraç edilen kimyasal ürünler nelerdir? Örnek veriniz.

Cevap: Plastikler ve mamulleri, mineral yakıtlar ve mineral yağlar, kauçuk ve kauçuktan eşya, bitkilerden elde edilen ilaçlar ihraç edilen ürünlere örnektir.

16. Kimya endüstrisindeki meslek dallarını yazınız.

Cevap: Kimya mühendisi, kimya teknisyeni, kimyager, metalurji mühendisi, eczacı ve kimya öğretmeni.

Ç. Aşağıdaki ifadelerde noktalı yerleri uygun kavramlarla doldurunuz.
kırağılaşma, sıcaklık, titreşim, yoğuşma, bazik, hidrojen, erime, öz ısısı, asidik, kayacak, ayıraç, OH⁻ iyonu, tanecikli, asit yağmuru, donma, buharlaşma, TÜBİTAK, H⁺ iyonu, kimyasal değişim, bağımlı değişken, fiziksel değişim
1. Maddelerin sadece dış görünümünde meydana gelen değişimlere …… denir.
2. Maddenin iç yapısında meydana gelen değişmelere …… denir.
3. Maddenin sulu çözeltisinde …… bulunuyorsa madde asidik, …… bulunuyorsa madde bazik özelliktedir.
4. Asitler; bazı metallerle tepkimeye girerek …… gazı açığa çıkarırlar.
5. Bir maddeyi başka bir maddeden ayırt etmemizi sağlayan maddelere …… denir.
6. Kırmızı turnusol kâğıdını mavi renge dönüştüren maddeler …… özellik gösterir.
7. Atmosferdeki asit özelliği taşıyan maddeler, yağışlarla birlikte yeryüzüne …… olarak düşer.
8. Maddeler …… yapılardan oluşur.
9. Maddeyi oluşturan atom veya moleküller devamlı …… hâlindedir.
10. Sıvı molekülleri, birbiri üzerinden …… şekilde hareket ederler.
11. Bir gram maddenin sıcaklığını 1 °C değiştirmek için gereken ısı miktarına o maddenin …… denir.
12. Aynı maddenin farklı kütlelerine aynı miktarda ısı verilirse kütlesi fazla olan maddede …… artışı daha az olur.
13. Bağımsız değişkene bağlı olarak değişen değişkene …… denir.
14. Katı maddenin ısı alarak sıvı hâle geçmesine …… denir.
15. Sıvı maddenin ısı alarak gaz hâline geçmesine ise …… denir.
16. Gaz maddenin ısı vererek sıvı hâle geçmesine …… denir.
17. Sıvı maddenin ısı vererek katı hâle geçmesine …… denir.
18. ……; akademik ve endüstriyel araştırma geliştirme çalışmalarını ve yenilikleri desteklemek, toplumumuzun yaşam kalitesini artırmak için çalışmalar yapmaktadır.

Cevap:

• 1. fiziksel değişim
• 2. kimyasal değişim
• 3. H⁺ iyonu; OH⁻ iyonu
• 4. hidrojen
• 5. ayıraç
• 6. bazik
• 7. asit yağmuru
• 8. tanecikli
• 9. titreşim
• 10. kayacak
• 11. öz ısısı
• 12. sıcaklık
• 13. bağımlı değişken
• 14. erime
• 15. buharlaşma
• 16. yoğuşma
• 17. donma
• 18. TÜBİTAK

D. Aşağıdaki soruları verilen periyodik sisteme göre cevaplayınız.
1. Aynı periyotta yer alan elementler hangileridir?

Cevap: H ile He; K ile Kr aynı periyottadır.

2. Hangi elementler soygazdır?

Cevap: He ve Kr soygazdır.

3. Aynı grupta yer alan elementler hangileridir?

Cevap: H ile K; He ile Kr aynı gruptadır.

E. Aşağıda verilen özelliklerden hangileri kimyasal tepkimede değişmez? İşaretleyiniz.
Kimyasal özellikler, Atom çeşidi, Toplam kütle, Fiziksel özellikler, Toplam atom sayısı, Maddenin iç yapısı

Cevap: Atom çeşidi, toplam kütle ve toplam atom sayısı değişmez.