8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 264-265-266 Cevapları Hecce Yayıncılık

A. Aşağıdaki soruların cevaplarını defterinize yazınız.
1. Bir besin zinciri oluşturarak bu zincirdeki üretici, tüketici ve ayrıştırıcıları açıklayınız.

Cevap: Zincir: buğday → fare → yılan → kartal.

• Üretici: Buğday, fotosentezle kendi besinini yapar.
• Tüketiciler: Fare (birincil), yılan (ikincil), kartal (üçüncül); hazır besinle beslenirler.
• Ayrıştırıcılar: Bakteri ve mantarlar, ölü canlıları ve atıkları parçalar.

2. Fotosentezin nasıl gerçekleştiğini açıklayınız.

Cevap: Bitki yaprağındaki kloroplastta klorofil ışığı yakalar. Kökten alınan su ile yapraktan alınan karbondioksit ışık enerjisiyle birleşir; glikoz ve oksijen oluşur.

3. Canlılarda solunumun önemini ve nasıl gerçekleştiğini açıklayınız.

Cevap: Solunum, besindeki enerjiyi hücrelerde kullanılabilir hâle getirir; hareket, büyüme ve ısınma bu enerjiyle olur. Oksijenli solunumda besin oksijenle mitokondride yıkılır, su ve karbondioksit çıkar. Oksijensiz solunumda oksijen kullanılmaz ve daha az enerji elde edilir.

4. Su döngüsünün canlılar için önemini açıklayınız.

Cevap: Su buharlaşıp yağış olarak yeryüzüne döndüğü için tatlı su kaynakları sürekli yenilenir. Bu döngü iklimi dengeler ve bitkilerin, hayvanların su bulmasını sağlar.

5. Karbon döngüsünün önemini şekil çizerek açıklayınız.

Cevap: Çizimde atmosferdeki CO₂’den bitkiye bir ok (fotosentez), bitkiden hayvana bir ok (beslenme), bitki, hayvan ve ayrıştırıcılardan atmosfere oklar (solunum), fabrika ve araç bacasından atmosfere bir ok (yanma) çizerim. Karbon bu yolla sürekli dolaşır; canlılar karbonlu besinini bulur, havadaki karbondioksit dengede kalır.

6. Madde döngülerinin önemini yaşam açısından açıklayınız.

Cevap: Döngüler sayesinde su, karbon, oksijen ve azot tükenmeden yeniden kullanılır. Canlılar ihtiyaç duyduğu maddeyi bulur, doğal denge ve yaşam sürer.

7. Ozon tabakasının önemini açıklayınız.

Cevap: Ozon tabakası Güneş’ten gelen zararlı mor ötesi ışınların büyük kısmını tutar. Böylece canlıları cilt kanseri, göz hastalıkları ve gen bozulmalarından korur.

8. Sürdürülebilir yaşamın önemini açıklayınız.

Cevap: Bugünkü ihtiyaçlarımızı karşılarken gelecek kuşakların hakkını da korumamızı sağlar. Kaynaklar tükenmediği için çocuklarımız da temiz su, toprak ve enerji bulur.

9. Kaynakları tasarruflu kullanmanın önemini açıklayınız.

Cevap: Tasarruf israfı önler, kaynakların daha uzun süre yetmesini sağlar. Aile ve ülke giderlerini azaltır, doğaya verilen zararı küçültür.

10. Katı atıkların yerinde ayrıştırılmasının yararları nelerdir?

Cevap: Atıklar kirlenmeden toplandığı için geri dönüşüm kolay ve ucuz olur. Çöp miktarı azalır, çevre temiz kalır; hammadde ve enerji kazanılır.

11. Biyoteknolojik uygulamaların yararları nelerdir?

Cevap: Daha verimli ve dayanıklı bitkiler yetiştirilir. Aşı, insülin gibi ilaçlar üretilir, hastalıklar daha kolay teşhis edilip tedavi edilir. Gıda ve sanayide yeni ürünler geliştirilir.

12. Biyoteknolojik uygulamaların ne gibi sakıncaları vardır?

Cevap:

• Genleri değiştirilmiş canlılar doğal dengeyi bozabilir.
• Yeni gıdaların sağlığa uzun vadeli etkisi tam bilinmeyebilir.
• Doğal türlerin çeşitliliği azalabilir.

13. Biyoteknolojik uygulamaların tarihsel gelişimine örnekler veriniz.

Cevap: Eskiden yoğurt, peynir, sirke ve ekmek mayalamayla ürün elde edilirdi. Bugün aşı ve insülin üretimi, gen aktarımı ve DNA parmak izi çalışmaları yapılıyor.

14. Hangi meslek grupları biyoteknolojik uygulamalarla ilgilidir?

Cevap:

• Biyologlar ve tıp doktorları
• Genetik, ziraat ve gıda mühendisleri
• Çevre mühendisleri, eczacılar ve veteriner hekimler

15. Çevre temizliği için ne gibi önlemler alabileceğinizi açıklayınız.

Cevap:

• Çöplerimi yere atmam, ayırarak toplarım.
• Kıyı ve park temizliği etkinliklerine katılırım.
• Kısa mesafelerde yürürüm, uzakta toplu taşıma kullanırım.
• Su ve elektriği israf etmem, fidan dikerim.

B. Aşağıdaki ifadelerden doğru olanların yanına “D”, yanlış olanların yanına “Y” yazınız.
1. Ekoloji piramidinin ilk halkasını böcekler oluşturur.
2. Ekoloji piramidinde enerji akışı vardır.
3. Ekoloji piramidinde enerji akışı, azalmadan devam eder.
4. Enerji piramidinde yukarı doğru gidildikçe birey sayısı azalır.
5. Enerji piramidinde yukarı doğru gidildikçe vücutta biriken atık madde oranı azalır.
6. Enerji piramidinin en alt basamağında enerji en fazladır.
7. Su döngüsü kirlilikten etkilenmez.
8. Doğadaki madde döngüsüne en büyük katkıyı ayrıştırıcılar sağlar.
9. Kaynakların tasarruflu kullanılmaması israfa neden olur.
10. Var olan kaynakların etkin kullanılmaya çalışılması sürdürülebilir yaşamı destekler.
11. Ekolojik ayak izi sadece bireyler için hesaplanır.

Cevap:

• 1. Y. Doğrusu: İlk halkayı üreticiler oluşturur.
• 2. D
• 3. Y. Doğrusu: Enerji basamak basamak azalarak akar.
• 4. D
• 5. Y. Doğrusu: Biriken atık madde oranı artar.
• 6. D
• 7. Y. Doğrusu: Su döngüsü kirlilikten etkilenir.
• 8. D
• 9. D
• 10. D
• 11. Y. Doğrusu: Ekolojik ayak izi ülkeler için de hesaplanır.

C. Aşağıdaki soruları yanıtlayınız.
1. Yukarıdaki enerji piramidinde kaç tane basamak bulunduğunu yazınız.

Cevap: Dört basamak vardır.

2. Yukarıdaki enerji piramidindeki üçüncül tüketiciyi yazınız.

Cevap: Üçüncül tüketici kartaldır.

3. Yukarıdaki enerji piramidinde enerji aktarımının hangi canlılardan hangi canlılara doğru gerçekleştiğini yazınız.

Cevap: Buğdaydan fareye, yılana, oradan kartala geçer.

4. Yukarıdaki enerji piramidinde birincil tüketiciler ile ikincil tüketicilerin vücut büyüklüğünü karşılaştırınız. Hangi basamaktaki canlıların vücut büyüklükleri daha fazladır? Neden?

Cevap: İkincil tüketiciler olan yılanlar, birincil tüketiciler olan farelerden büyüktür. Piramitte yukarı çıkıldıkça canlıların vücut büyüklüğü artar, sayıları azalır. Çünkü avcılar kendinden küçük canlıları avlayarak beslenir.

5. Yukarıdaki enerji piramidinde birey sayısı en fazla olan canlılar hangileridir? Neden?

Cevap: Birey sayısı en fazla olan canlı buğdaydır. Tabandaki üreticiler bütün tüketicilerin besinidir; her basamak, üstündekini besleyecek kadar çok olmalıdır. Yukarı çıkıldıkça enerji azaldığı için birey sayısı da azalır.

6. Yukarıdaki besin zincirinde bitkilerin yaşadığı toprağa atılan kimyasal ilaçtan (bitkileri öldürmeyecek miktarda) en fazla hangi canlı olumsuz yönde etkilenir? Nedenini yazınız.

Cevap: Kartal en çok etkilenir. Kimyasal madde bitkide, bitkiyi yiyen farede, fareyi yiyen yılanda birikerek artar. Zincirin son basamağındaki kartala en yoğun hâlde ulaşır (biyolojik birikim).

7. Geri dönüşümün ülke ekonomisine katkılarının neler olduğunu yazınız.

Cevap: Hammadde ithalatı azalır, ülkenin parası dışarı gitmez. Üretimde enerji ve maliyet düşer. Geri dönüşüm tesislerinde yeni iş alanları açılır. Çöp toplama ve depolama giderleri azalır.

8. Doğal kaynakların tasarruflu kullanımı konusunda neler yaptığınızı ve sorumluluklarınızı yazınız.

Cevap: Diş fırçalarken ve bulaşık yıkarken musluğu kapatırım. Odadan çıkarken ışığı söndürürüm. Kâğıt, cam ve plastiği ayırırım. Gereksiz yere yeni eşya almam. Çevremdekileri de uyarmak benim sorumluluğumdur.