6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 119-120-121-123 Cevapları 1. Kitap

Çocukluktan ergenliğe geçişte ortaya çıkan değişimleri fark edeceğiniz aşağıdaki etkinliği yapınız.
Malzemeler
Defter, kalem
Etkinliğin Yapılışı
– Üçer veya dörder kişilik gruplar oluşturunuz.
– Çocukluktan ergenliğe geçişte karşılaşabileceğiniz sorunlarla ilgili öğretmeninizin rehberliğinde grup arkadaşlarınızla defterinize bir karikatür hazırlayınız.
– Karikatürünüze ortak karara vararak bir isim veriniz ve ardından karikatürünüzü sınıfa sununuz.
– Diğer grupların karikatürleriyle ilgili fikirlerinizi güler yüzle ve içtenlikle belirtiniz.
– Arkadaşlarınızın karikatürünüzle ilgili düşüncelerini saygıyla dinleyiniz.
– Karikatürleri 1’den 5’e kadar puanlayınız. Bir liderlik tablosu oluşturarak en fazla puan toplayan karikatürü belirleyiniz.

Cevap: Örnek karikatür: “Paçalar Kısaldı!”

Birinci karede bir çocuk yazın başında aldığı pantolonu giyiyor; paçalar bileğinin epey üstünde kalmış. Konuşma balonunda “Bu pantolon yıkanınca mı küçüldü?” yazıyor. İkinci karede annesi kapının kenarındaki boy çizgilerini gösteriyor: “Pantolon aynı, sen altı ayda yedi santim uzadın.” Karikatürle ergenlikte boyun hızla uzamasının doğal olduğunu anlattık. Sunumdan sonra öbür grupların karikatürlerine 1’den 5’e kadar puan verdik ve puanları tahtadaki liderlik tablosuna yazdık.

– Çocukluktan ergenliğe geçiş döneminde karşılaşabileceğiniz durumlarla ilgili aşağıda verilen soruları okuyunuz.
Sorular
1. Ergenlik dönemindeki bir kişinin aynaya baktığında yüzünde gördüğü değişimler neler olabilir?

Cevap: Cildi yağlanır, sivilceler çıkabilir. Erkeklerde dudağın üstünde ve çenede bıyık ile sakal belirmeye başlar.

2. Ergenlik döneminde yaşadığı fiziksel değişimlerden memnun olmayan bir kişi kendini nasıl hissedebilir ve bu durumda arkadaşları ona nasıl destek olabilir?

Cevap: Kendini herkesten farklı sanıp utanabilir, kalabalığa girmek istemeyebilir. Arkadaşları onunla alay etmez, görünüşü hakkında şaka yapmaz. Bu değişimlerin herkeste görüldüğünü söyler, onu oyunlara ve etkinliklere çağırır.

3. Ergenlik dönemindeki bir kişinin yaşadığı duygusal değişimler neler olabilir?

Cevap: Duygularını daha yoğun yaşar ve duyguları gün içinde çabuk değişir. Kolay utanır, çabuk sıkılır, heyecanlanır. Gelecekle ilgili kararsızlık ve kaygı duyabilir.

4. Ergenlik döneminde ailesiyle sağlıklı iletişim kurmak isteyen bir kişi neler yapabilir?

Cevap: Öfkeliyken değil, sakinleşince konuşur. Ne hissettiğini suçlamadan anlatır, ailesini de sözünü kesmeden dinler. Birlikte yemek yemek ya da yürüyüşe çıkmak gibi ortak zamanlar oluşturur; zorlandığında yardım istemekten çekinmez.

5. Ergenlik dönemindeki bir kişinin arkadaşlık ilişkilerine bu dönemin etkileri nelerdir?

Cevap: Arkadaşlar bu dönemde daha önemli hâle gelir; kişi bir gruba ait olmak ister. Empati kurma becerisi geliştiği için dostluklar derinleşir. Öte yandan çabuk alınma ve duygu dalgalanmaları küçük kırgınlıklara yol açabilir.

– Grubunuzla sorulardan birini seçiniz.
– Seçtiğiniz soruyu cevaplayınız ve öğretmeninizin rehberliğinde buna uygun bir oyun metnini defterinize yazınız.
– Oyun metnini yazarken elde ettiğiniz verileri de kullanabileceğinizi unutmayınız.
– Yazdığınız oyunu canlandırmak için ortak kararla rol paylaşımı yapınız.
– Grubunuzla oyunu canlandırınız. Oyunu canlandırırken neler hissettiniz? Arkadaşlarınızla paylaşınız.
– Diğer grupları dikkatle izleyiniz.

Cevap: Örnek: 4. soruyu seçtik ve “Önce Bir Nefes” adlı kısa oyunu yazdık.

• Roller: Defne (12 yaşında), annesi, dedesi, anlatıcı.
• 1. sahne: Defne okuldan yorgun gelir. Annesi odasının dağınıklığını söyleyince sesini yükseltir ve odasına gider.
• 2. sahne: Dedesi kapıyı çalar, “Ben de senin yaşındayken çabuk parlardım.” der. Defne derin bir nefes alır, sakinleşir.
• 3. sahne: Defne annesinin yanına gider: “Bugün çok gergindim, sana bağırdığım için üzgünüm. Odamı akşam toplasam olur mu?” Annesi onu dinler, birlikte çay içerler.
• Hissettiklerimiz: Defne’yi oynarken önce öfkeyi, sonra rahatlamayı hissettim. Anne rolündeki arkadaşım, dinlenilmenin insanı nasıl yumuşattığını fark ettiğini söyledi.

– Ergenliğe geçişte gerçekleşen değişimlere yönelik tahminlerde bulununuz ve tahminlerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.

Cevap: Örnek: Önümüzdeki birkaç yılda boyumun hızla uzayacağını, kıyafetlerimin çabuk küçüleceğini, daha çok terleyeceğimi ve kendi kararlarımı vermeyi daha çok isteyeceğimi tahmin ediyorum.

– Topladığınız bilgiler ve yaptığınız tahminler doğrultusunda ergenliğe geçişte kız ve erkek bireylerde gerçekleşebilecek değişimlerle ilgili aşağıdaki alanları doldurunuz.

Cevap:

• Ortak Özellikler: Boy uzar, kütle artar. Cilt yağlanır, ter artar.
• Ortak Olmayan Özellikler: Kızlarda âdet döngüsü, erkeklerde ses kalınlaşması.

Ergenliğe geçişte ortaya çıkan değişimlerle ilgili önermeler oluşturacağınız aşağıdaki etkinliği yapınız.
Malzemeler
kalem, A4 kâğıdı
Etkinliğin Yapılışı
– Üçer veya dörder kişilik gruplar oluşturunuz.
– Sınıfınızın önüne dört sıra yerleştiriniz.
– Sıralarda ergenliğe geçişte oluşan değişimlerle ilgili aşağıdaki istasyonları oluşturunuz.
1. İstasyon: Kızlarda gerçekleşen bedensel değişimler
2. İstasyon: Kızlarda gerçekleşen duygusal değişimler
3. İstasyon: Erkeklerde gerçekleşen bedensel değişimler
4. İstasyon: Erkeklerde gerçekleşen duygusal değişimler
– Her sıraya kalem ve A4 kâğıdı koyunuz. Her bir sıra için bir istasyon şefi seçiniz.
– Süreç boyunca arkadaşlarınızla güzel bir dille fikir alışverişinde bulunarak ve fikirlerinizi özgürce paylaşarak istasyonları geziniz.
– Her bir istasyonda beşer dakika bekleyiniz ve A4 kâğıtlarına diğer grupların yazdığı önermelere eklemeler yapınız.
– İç salgı bezleri gibi siz de çalışmalarınızı uyum içerisinde sürdürünüz.
– İstasyonlarda önermelere eklemeler yaparken kendinizi diğer grup arkadaşlarınızın yerine koyarak onları anlamaya çalışınız.
– Süreç boyunca dört istasyondan elde ettiğiniz verileri özetleyeceğiniz bir poster oluşturunuz.
– Posterinizi arkadaşlarınıza sununuz.

Cevap: İstasyonlardaki kâğıtlara yazılabilecek örnek önermeler:

• 1. İstasyon (kızlarda bedensel): Kalça kemikleri genişler. Âdet döngüsü başlar. Boy uzar, kütle artar. Cilt yağlanır, sivilce çıkabilir. Ter bezleri daha çok çalışır.
• 2. İstasyon (kızlarda duygusal): Duygular yoğunlaşır ve gün içinde çabuk değişir. Utanma ve çekingenlik artabilir. Gelecekle ilgili kararsızlık yaşanabilir.
• 3. İstasyon (erkeklerde bedensel): Ses kalınlaşmaya başlar. Yüzde bıyık ve sakal çıkar. Kaslar büyür ve güçlenir. Boy uzar, kütle artar. Koltuk altında kıllanma olur.
• 4. İstasyon (erkeklerde duygusal): Çabuk sıkılma, tedirginlik ve heyecanlanma görülebilir. Duygu dalgalanmaları olur. Gelecek kaygısı yaşanabilir.
• Poster: Kartonu ikiye böldük; bir yanına bedensel, öbür yanına duygusal değişimleri yazdık. Ortak olanları ortadaki kesişim alanına aldık ve posterin altına “Hepsi doğal, hepsi geçici.” cümlesini ekledik.

Ergenlik döneminin sağlıklı geçirilebilmesiyle ilgili fikir üreteceğiniz etkinliği yapınız.
Etkinliğin Yapılışı
– “Ergenlik döneminin sağlıklı geçirilebilmesi için neler yapılabilir?” sorusuna yönelik öğretmeninizin rehberliğinde araştırmalar yapınız.
– Elde ettiğiniz bilgilerin doğruluğundan emin olmak için “Neden?”, “Nasıl?” gibi sorular sorarak cevaplar arayınız.
– Doğruluğundan emin olduğunuz bilgileri kanıtlar sunarak açık fikirlilikle arkadaşlarınızla paylaşınız.
– Arkadaşlarınızın paylaşımlarını dikkatle izleyiniz. Sorularınızı ve söylemek istediklerinizi varsa arkadaşlarınıza yöneltiniz ve tartışınız.

Cevap: Araştırmamızda ulaştığımız ve “Neden?” diye sorguladığımız bilgiler:

• Öğünler atlanmamalı, yeterince uyunmalıdır. Neden? Vücut bu dönemde çok hızlı büyür; büyüme için besin ve dinlenme gerekir.
• Sık banyo yapılmalıdır. Neden? Ter bezleri daha çok çalıştığı için ter salgısı artar.
• Telefon, tablet ve bilgisayar başında geçen süre azaltılmalıdır. Neden? Uzun ekran süresi uykuyu, hareketi ve arkadaşlıkları olumsuz etkiler.
• Spor, müzik, resim gibi etkinliklere katılmak gerekir. Nasıl? Okul takımına ya da bir kursa yazılarak. Böylece kişi yeteneklerini keşfeder.
• Zorlanınca aileden, öğretmenden ya da rehber öğretmenden yardım istenmelidir.

Ergenlikle ilgili yanlış bilgilerinizin farkına varacağınız aşağıdaki etkinliği yapınız.
Etkinliğin Yapılışı
– “Ergenlik dönemi nedir, bu dönemde bireylerde görülen değişimler nelerdir, bu dönemin sağlıklı geçirilmesi için yapılması gerekenler nelerdir?” sorularına cevap veriniz.

Cevap: Ergenlik, çocukluktan erişkinliğe geçiştir. Beden ve duygular değişir; iyi beslenmek, uyumak ve temiz olmak gerekir.

– Cevaplarınızı arkadaşlarınızla paylaşınız ve tartışınız.
– Yanlış ve eksik bilgileriniz ile yeni öğrendiklerinizi aşağıdaki alanlara yazınız.

Cevap:

• Yanlış ve Eksik Bildiklerim: Ergenliğin herkeste aynı yaşta başladığını sanıyordum.
• Öğrendiklerim: Ergenliğe giriş yaşı kişiden kişiye değişir. Sivilce cildin yağlanmasındandır.

– Bundan sonraki süreçte ergenlik döneminde kişisel temizlik ve bakımla ilgili yapmanız gereken uygulamaları yazınız.

Cevap: Sık banyo yapacağım, yüzümü sabah akşam yıkayacağım. Dişlerimi günde iki kez fırçalayacak, çamaşırlarımı her gün değiştireceğim.

Hangi gelişim döneminde bulunmaktasınız? Bu dönemde duygularınızda ve bedeninizde meydana gelen değişimler nelerdir? Düşününüz.

Cevap: Örnek: 12 yaşındayım, ergenliğe geçiş dönemindeyim. Boyum hızla uzuyor, ayakkabı numaram bir yılda iki kez büyüdü, cildim eskisinden yağlı. Duygularım gün içinde çabuk değişebiliyor; bazen küçük bir şeye çok seviniyor, bazen çabuk alınıyorum. Kalabalıkta söz alırken eskisinden daha çok heyecanlanıyorum.