6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 114-116-117-118 Cevapları 1. Kitap

İç salgı bezleri ile ilgilli karikatür aşağıda verilmiştir.
– İç salgı bezleri, denetleyici ve düzenleyici sistemin bir bölümüdür.
– İç salgı bezlerine tiroit bezi, hipofiz bezi ve pankreası örnek olarak verebiliriz.
– Evet, doğru. Eşeysel bezleri unuttun. Erkek ve dişilerde aynı eşeysel bezler bulunur.
– Eşeysel bezler, iç salgı bezidir. Fakat erkek ve dişi bireylerin üreme yapı ve organları farklı olduğu için eşeysel bezleri de farklıdır.
– Unuttuğunuz bir iç salgı bezi daha var. O da böbrek üstü bezi.
– İç salgı bezleri, farklı görevleri yerine getiriyor olsa da uyumlu bir şekilde çalışır.
– Karikatürde bahsedilen iç salgı bezleriyle ilgili merak ettiğiniz soruları yazınız ve arkadaşlarınızla paylaşınız.
– Arkadaşlarınızın sorularını dinleyiniz. Merak ettiğiniz soruları öğretmeninize yöneltiniz.

Cevap: Hipofiz bezi vücudumuzun neresindedir? Korktuğumuzda kalbimiz neden hızlı atar? Pankreas çalışmazsa ne olur? Bu bezler birbirleriyle nasıl haberleşir?

İç salgı bezlerine ait bir posteri inceleyip yorumlayacağınız aşağıdaki etkinliği yapınız.
Etkinliğin Yapılışı
– Üçer veya dörder kişilik gruplar oluşturunuz.
– Arkadaşlarınızla aşağıda verilen posteri inceleyiniz.
– Posterde verilen salgı bezlerinin çalışmadığını düşününüz. Bu durumda hangi sonuçlar ortaya çıkardı? Tahminlerinizi nedenleriyle aşağıya yazınız.
– Yazdıklarınızı arkadaşlarınızla paylaşınız ve tartışınız.
– Öğretmeninizin geri bildirimi doğrultusunda gerekli düzeltmeleri yapınız.

Cevap:

1. Hipofiz Bezi: Büyüme hormonu salgılanmaz, boy uzamazdı. Öbür bezlerin uyumu da bozulurdu.
2. Tiroit Bezi: Tiroksin olmaz; vücuttaki kimyasal olaylar aksar, büyüme ve gelişme yavaşlardı.
3. Pankreas: İnsülin ve glukagon olmaz; kandaki şeker oranı dengede tutulamazdı.
4. Böbrek Üstü Bezi: Adrenalin salgılanmaz; korku ve stres anında vücut hızlı tepki veremezdi.
5. Eşeysel Bezler: Ergenlikte dişiye ve erkeğe özgü özellikler ortaya çıkmazdı.

İç salgı bezlerini günlük hayattan bir örneğe benzeteceğiniz aşağıdaki etkinliği yapınız.
Etkinliğin Yapılışı
– Üçer veya dörder kişilik gruplar oluşturunuz.
– Arkadaşlarınızla aşağıdaki örnekten yola çıkarak iç salgı bezleri ile aile bireyleri arasında benzerlik kurunuz.
İç Salgı Bezi: Böbrek Üstü Bezi
Benzetme Yapılan Örnek: Baba
Açıklama: Stresli durumlarda müdahelelerde bulunarak ailenin ihtiyaç duyduğu desteği sağlar. Aileyi koruma ve güçlendirme rolünü üstlenir.
– Yaptığınız benzetmeleri arkadaşlarınızla paylaşınız. Arkadaşlarınızla ortak karar vererek aşağıdaki tabloyu doldurunuz.

Cevap:

• Hipofiz Bezi: Dede. Herkese yol gösterir, evdeki işlerin uyum içinde yürümesini sağlar. Torunların büyümesiyle ilgilenir.
• Tiroit Bezi: Abla. Evdeki günlük işlerin hızını ayarlar. Kardeşlerinin gelişmesine destek olur.
• Pankreas: Anne. Mutfak bütçesini dengeler: harcama artınca kısar, azalınca artırır.

– “Aile bireyleri, görev ve sorumlulukları paylaşarak uyumlu bir bütün oluşturur.” cümlesi ile iç salgı bezlerinin çalışma sistemi arasında benzerlik kurarak çıkarımda bulununuz ve aşağıya yazınız.
– Yazdıklarınızı arkadaşlarınızla paylaşınız.

Cevap: İç salgı bezleri de bir aile gibidir. Her bezin ayrı bir görevi vardır ama hepsi hipofizin denetiminde birlikte çalışır. Biri görevini aksatırsa vücudun dengesi bozulur.

Aşağıdaki soruları cevaplayınız.
1. Hormon nedir?

Cevap: İç salgı bezlerinin ürettiği, kan yoluyla taşınan ve vücut üzerinde etkili olan salgıdır.

2. Vücudunuzdaki hormonlar ve bunların görevleri nelerdir?

Cevap: Büyüme hormonu büyümeyi düzenler. Tiroksin kimyasal olayları düzenler. Adrenalin korku ve stres anında kalp atışını hızlandırır. İnsülin kan şekerini azaltır, glukagon artırır. Eşeysel hormonlar ergenlik özelliklerini oluşturur.

3. Vücudunuzdaki iç salgı bezleri ve bunların salgıladıkları hormonlar nelerdir?

Cevap: Hipofiz: büyüme hormonu. Tiroit: tiroksin. Böbrek üstü bezi: adrenalin. Pankreas: insülin ve glukagon. Eşeysel bezler: testosteron ve östrojen.

Çocukluktan ergenliğe geçişte ortaya çıkan değişimler ile ilgili güvenilir kaynaklardan araştırmalar yapınız. Araştırmalar sonucunda elde ettiğiniz bilgileri “Etkinlik İstasyonu 23”te kullanınız.

Cevap: Örnek: Okulumuzun rehberlik servisindeki broşürlere ve Sağlık Bakanlığının gençlere yönelik yayınlarına baktım. Aldığım notlar:

• Ergenlikte boy ve kütle hızla artar.
• Deri yağlanır, sivilceler çıkabilir, ter kokusu artar; vücudun bazı bölgelerinde kıllar çıkar.
• Erkeklerde ses kalınlaşır, omuzlar genişler, sakal ve bıyık çıkmaya başlar.
• Kızlarda göğüsler büyür, kalça genişler ve âdet döngüsü başlar.
• Duygular çabuk değişebilir; bu değişimlerin hepsi büyümenin doğal bir parçasıdır.