6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 109-110-111-113 Cevapları 1. Kitap

Sinir sistemi ve yapılarını gözlemleyeceğiniz ve çözümleyeceğiniz aşağıdaki etkinliği yapınız.
Etkinliğin Yapılışı
– Öğretmeninizin sınıfa getirdiği sinir sistemi ve yapılarını gösteren model, poster gibi araçları inceleyiniz. Konuyla ilgili yukarıdaki dijital içeriği izleyiniz.
– İncelediğiniz araçlarda ve içeriklerde gözlemlediğiniz sinir sistemi yapı ve organlarını yazınız. Yazdıklarınızı arkadaşlarınızla paylaşınız.

Cevap: Beyin, beyincik, omurilik soğanı, omurilik ve vücuda dağılan sinirleri gözlemledim.

– Gözlemlediğiniz yapı ve organlarla ilgili neler dikkatinizi çekti, neden? Fikirlerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.

Cevap: Sinirlerin ağaç dalları gibi incelerek parmak uçlarına kadar uzanması dikkatimi çekti; çünkü böylece vücudun en uç noktasından bile beyne haber gidebiliyor. Beynin kıvrımlı yüzeyi ve omuriliğin omurganın içinde korunması da ilgimi çekti.

Sinir sisteminin özelliklerini belirleyeceğiniz aşağıdaki etkinliği yapınız.
Etkinliğin Yapılışı
– Bu etkinliği sayfa 109’da yer alan şema ve “Etkinlik İstasyonu 18”den yola çıkarak gerçekleştiriniz.
– Sinir sistemindeki yapı ve organlarla ilgili nitelikleri tanımlayınız ve arkadaşlarınızla paylaşınız.
– Sinir sistemi ile ilgili belirlediğiniz özellikleri aşağıdaki alana kaydediniz.
– Öğretmeninizin geri bildirimi doğrultusunda gerekli düzeltmeleri yapınız.

Cevap: Beyin ve omurilik merkezî sinir sistemini, vücuda yayılan sinirler çevresel sinir sistemini oluşturur. Beyin yönetir, sinirler haber taşır.

Merkezî ve çevresel sinir sistemi ile bu sistemdeki yapı ve organlarla ilgili merak ettiğiniz soruları yazınız ve arkadaşlarınızla paylaşınız.
Merak ettiğiniz soruları öğretmeninize yöneltiniz.

Cevap: Omurilik zarar görürse neden hareket edemeyiz? Uyurken beynimiz çalışmaya devam eder mi?

Merkezî ve çevresel sinir sisteminin görevlerini açıklayacağınız aşağıdaki etkinliği yapınız.
Malzemeler
A4 kâğıdı
Etkinliğin Yapılışı
– Bilimle ilgili haberler hazırlayan bir muhabir olduğunuzu düşününüz.
– Bir gazeteye merkezî ve çevresel sinir sistemi ile bu sistemlerin görevleri hakkında çığır açan bir haber hazırlayacağınızı düşününüz.
– Bu gazete haberini A4 kâğıdına yazınız.
– Gazete haberini arkadaşlarınızla paylaşınız.

Cevap: Örnek haber:

İÇİMİZDEKİ DEV HABERLEŞME AĞI

Okulumuzun bilim muhabiri bildiriyor: Vücudumuzda hiç durmadan çalışan bir haberleşme ağı var. Bu ağın merkezinde beyin ve omurilik bulunuyor. Beyin; öğrenmeyi, hafızayı, konuşmayı ve isteyerek yaptığımız hareketleri yönetiyor. Beyincik dengemizi sağlıyor, omurilik soğanı solunum ve dolaşım gibi olayları düzenliyor. Omurilik ise elimizi sıcak bir cisimden hemen çekmek gibi refleksleri yönetiyor.

Merkezin verdiği emirler vücuda nasıl ulaşıyor? Bu işi çevresel sinir sistemi yapıyor. İnce sinirler başımızdan ayak parmaklarımıza kadar uzanıyor, organlardan merkeze ve merkezden organlara haber taşıyor. Uzmanlar uyarıyor: Bu ağı korumak için yeterince uyumak, dengeli beslenmek ve başımızı darbelerden korumak gerekiyor.

– Üçer veya dörder kişilik gruplar oluşturunuz.
– Vücudunuzu bir fabrikaya benzetirseniz fabrikayı yöneten kişiyi beyne benzetebilirsiniz. Fabrikada çalışan elemanları hangi yapılara benzetebilirsiniz?

Cevap: Emirleri taşıyan görevlileri sinirlere, bölüm şefini omuriliğe, makinelerin başındaki işçileri kaslara ve organlara benzetebiliriz.

– Soruda verilen örnekteki gibi sinir sistemindeki yapı ve organlar ile günlük yaşantınız arasında benzerlik kurunuz.
– Kurduğunuz benzerlik doğrultusunda sinir sistemini özetleyen bir poster tasarlayınız.
– Posterinize “yaratıcılık”, “yenilik”, ”fikir üretme” vb. başlıklar ekleyiniz.
– Posterinizi tasarlarken yapay zeka destekli, sanal gerçeklik veya interaktif dijital panolar da kullanabileceğinizi unutmayınız.
– Bu süreçte arkadaşlarınızın ilham verici fikirlerini dinleyiniz ve önerilerini posterinize ekleyiniz.
– Sınıfınızın bir bölümünde yaratıcı molalar, sanat köşeleri vb. alanlar oluşturarak posterinizi sununuz.

Cevap: Örnek poster: “Vücudumuz Bir Okul”

• Benzetme: Beyin okul müdürüdür, kararları o verir. Omurilik müdür yardımcısıdır; acil durumlarda müdüre sormadan hemen harekete geçer (refleks). Sinirler koridorlarda haber taşıyan nöbetçi öğrencilerdir. Organlar ve kaslar ise sınıflardır.
• Fikir üretme: Grupça üç benzetme düşündük (şehir, bilgisayar, okul) ve oylamayla okulu seçtik.
• Yaratıcılık: Kartona okulun krokisini çizdik; müdür odasından sınıflara giden yolları sarı iplerle gösterdik.
• Yenilik: Bir arkadaşımın önerisiyle her odaya karekod yapıştırdık; okutunca o yapının görevini anlatan kısa ses kaydımız açılıyor.
• Sunum: Posteri sınıfın arka duvarındaki sanat köşesine astık ve teneffüste arkadaşlarımıza anlattık.

Sinir sisteminin bazı kısımları, görsel üzerinde numaralandırılarak gösterilmiştir. Buna göre aşağıdaki soruları cevaplandırınız.
1. Hangi numaralar, merkezî sinir sisteminin bölümlerini göstermektedir?

Cevap: I, II, III ve IV

2. Hangi numaralar, çevresel sinir sisteminin bölümlerini göstermektedir?

Cevap: V ve VI

3. I numaralı kısmın görevleri nelerdir? Bu görevlerden birini yazınız.

Cevap: Öğrenme ve hafıza merkezidir.

I numaralı kısım beyindir. Beyin ayrıca vücut sıcaklığını ve kan basıncını ayarlar, duyu organlarından gelen bilgileri değerlendirir, acıkma, susama, uyku ve uyanıklığı düzenler, konuşma gibi istemli kas hareketlerini sağlar.

4. Refleks davranışlarının yönetildiği kısım hangi numara ile gösterilmiştir?

Cevap: IV (omurilik)

5. Vücudun denge ve hareket merkezinin yönetildiği kısım hangi numara ile gösterilmiştir?

Cevap: III (beyincik)

6. II numaralı kısmın görevleri nelerdir? Bu görevlerden birini yazınız.

Cevap: Solunumu ve dolaşımı düzenler.

II numaralı kısım omurilik soğanıdır. Omurilik soğanı sindirim ve boşaltım sistemlerinin çalışmasını da düzenler; yutma, çiğneme, öksürme, hapşırma ve kusma gibi olayları yönetir.