7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 29-30-31-32-33 Cevapları 1. Kitap

Uzay teknolojisi konusunda zamanla ne gibi gelişmeler olacağını düşünüyorsunuz?

Cevap: Ay’da üs kurulacak, Mars’a insanlı yolculuk yapılacak.

Uzay araçlarından hangisi daha çok ilginizi çekti?

Cevap: Uzay sondası; çünkü çok uzak gezegenlere tek başına gidiyor.

Siz bir uzay aracının üretim aşamasında görevli olsaydınız hangisinde olmak isterdiniz?

Cevap: Uzay roketinde; motorunu tasarlayan ekipte olmak isterdim.

Uzay teknolojileri alanında çalışma yapmak isteseniz neler yapardınız?

Cevap: Model roket yapıp TEKNOFEST roket yarışmasına katılırdım.

Uzay Gözlem Araçları Modeli
Amaç: Uzay gözlem araçları ile ilgili bilimsel model oluşturma
Bu performans görevinde öğrendiğiniz bilgilerden yararlanarak uygun malzemeler ile dürbün, teleskop, yapay uydu, Ay yüzeyinde inceleme yapması için gezici araç vb. bir model tasarlamanız beklenmektedir. Modeliniz “Analitik Dereceli Puanlama Anahtarı” ile değerlendirilecektir. Ayrıca “Öz Değerlendirme Formu” ile de kendinizi değerlendirmeniz beklenmektedir. Model hazırlama sürecinde yandaki uygulama adımlarını takip ediniz.
Adımlar
• 2-3 kişilik gruplar oluşturunuz.
• Modelleme için basit araç gereçler kullanınız.
• Modelleme aşamasında atık malzemelerden yararlanabilirsiniz.
• Modelinizi hazırlarken bir plan yapınız ve bu plan doğrultusunda çalışınız.
• Model tasarlama sürecinde planlarınızı ertelemeden, istikrarlı bir şekilde, zamanında ve eksiksiz yürütünüz.
• Süreç boyunca arkadaşlarınızla yardımlaşarak çalışınız.
• Modelinizin özgün olmasına dikkat ediniz.
• Model tasarım sürecinde görsel sanatlar ile teknoloji ve tasarım derslerinden öğrendiğiniz bilgilerden de yararlanabilirsiniz.
• Tasarımınızı yanda boş bırakılan alana çiziniz.
• Tasarımınızı çizdikten sonra gerekli malzemeleri kullanarak öğretmeninizin rehberliğinde tasarım modeli oluşturunuz.
• Modelinizi arkadaşlarınıza sununuz.
• Model sunumu yapan arkadaşlarınızı etkin şekilde dinlemeye özen gösteriniz.
• Modelinizi arkadaşlarınızın modelleriyle karşılaştırarak veya bilimsel kaynaklardan araştırmalar yaparak geliştiriniz.

Cevap: Örnek bir çalışma: atık malzemelerden gözlem uydusu modeli. Siz başka bir araç da seçebilirsiniz.

• Seçtiğimiz araç: Yeryüzünü görüntüleyen yapay uydu (gözlem uydusu)
• Malzemeler: boş pet şişe, alüminyum folyo, karton, mavi elişi kâğıdı, iki pipet, plastik kaşık, şişe kapağı, yapıştırıcı
• Planımız: Pet şişeyi folyoyla kaplayıp uydunun gövdesini yaptık. Kartondan kestiğimiz iki dikdörtgeni mavi kâğıtla kaplayıp pipetlerle gövdenin iki yanına taktık; bunlar güneş panelleri oldu. Kaşığın ucunu çanak anten, şişe kapağını kamera olarak yapıştırdık.
• Sunumda anlattıklarımız: Güneş panelleri güneş enerjisini elektrik enerjisine çevirir. Kamera yeryüzünün görüntüsünü alır, anten bu görüntüyü Dünya’ya gönderir. Uydu Dünya’dan kontrol edilir.
• Geliştirme: Arkadaşlarımızın modelini görünce panellerin açılıp kapanabilmesi için pipetleri katlanır yaptık.

Yukarıdaki görseli inceleyiniz. Bu görsel size neleri çağrıştırıyor? Yazınız.

Cevap: Dünya’nın etrafı hurda dolu bir çöplüğe benziyor. Kırık uydu parçaları ve metal levhalar her yöne saçılmış.

Okuduğunuz habere göre “uzay çöpü” olarak nitelendirilen bu parçalar, Dünya etrafında görev yapan uzay araçları ve insanlık için ne tür sorunlara yol açabilir?

Cevap: Parçalar çok hızlı döndüğü için küçük bir vida bile uyduyu delebilir. Uzay istasyonundaki astronotların hayatı tehlikeye girer. Uydular bozulursa televizyon yayını, navigasyon ve hava tahmini aksar. Yeni araç fırlatmak da zorlaşır.

Uzayda Neler Oluyor?
Amaç: Uzay araştırmalarının yol açabileceği problemlerin çözümüne yönelik rapor oluşturma
Bu performans görevinde sizden uzay araştırmalarının sebep olduğu problemleri belirlemeniz ve belirlediğiniz problemlerden birinin çözümüne yönelik rapor oluşturmanız beklenmektedir. Raporlarınız “Analitik Dereceli Puanlama Anahtarı” ile değerlendirilecektir. Ayrıca “Öz Değerlendirme Formu” ile kendinizi değerlendirmeniz beklenmektedir.
Problem çözme sürecinde “altı ayakkabı tekniği”ni kullanınız. Bu tekniğin açıklaması ve örnek bir probleme yönelik uygulama aşağıda verilmiştir.

Cevap: Örnek bir çalışma. Grubumuzun belirlediği problemler:

• Görevi biten uyduların ve roket parçalarının uzay çöpüne dönüşmesi
• Yapay uyduların gökyüzünde bıraktığı ışık izlerinin teleskopla gözlemi zorlaştırması
• Uzay çöplerinin çalışan uydulara ve uzay istasyonuna çarpma tehlikesi
• Seçtiğimiz problem: Yapay uyduların ışık izlerinin gökyüzü gözlemlerini bozması

Adımlar
• Altışar kişilik gruplar oluşturunuz.
• Uzay araştırmalarının yol açabileceği problemlerle ilgili güvenilir dijital, yazılı, görsel vb. kaynaklar kullanarak bilgi toplayınız. Topladığınız bilgilerden yararlanarak bu konudaki problemleri belirleyiniz. Bu aşamada aşağıdaki karekodda yer alan dijital içerikten faydalanabilirsiniz.
• Yapılandırdığınız problemleri rapor, sunum vb. şeklinde kendi ifadelerinizle özetleyiniz.
• Görüşlerinizi açık fikirlilikle, saygı çerçevesinde ve olumlu iletişim dili kullanarak ifade ediniz.
• Problemin çözümüne yönelik topladığınız verilere göre tahminlerde bulununuz.
• Grubun her bir bireyi için bir ayakkabı rengi belirleyiniz.
• Problemin çözümüne yönelik tahminleri etkin bir dinleme ortamı oluşturarak tartışınız.
• Toplanan bilgiler ve yapılan tahminler ışığında, seçtiğiniz ayakkabının rengine göre akıl yürütüp problemin çözümüne yönelik kendi ifadelerinizi yazınız.
• Bulduğunuz çözüm yollarını değerlendiriniz.
• Sürecin sonunda uzay araştırmalarında kullanılan araçların yol açabileceği problemlerin çözümüne yönelik rapor oluşturunuz.
• Oluşturduğunuz bu raporu sınıfta arkadaşlarınıza sununuz.

Cevap: Örnek rapor. Problem: Yapay uyduların gökyüzünde bıraktığı ışık izleri gözlemleri bozuyor.

• Lacivert Resmî Ayakkabı: Bütün ülkelerin uyacağı bir parlaklık sınırı kuralı konur. Her uydu fırlatılmadan önce bu kurala göre incelenir.
• Gri Spor Ayakkabısı: Gözlemevlerinden bilgi toplanır; hangi saatlerde, kaç fotoğrafta uydu izi çıktığı kayda geçirilir.
• Turuncu Lastik Çizme: Uyduların geçiş saatleri gözlemevlerine önceden bildirilir. Teleskoplar o dakikalarda çekime ara verir.
• Pembe Ev Terliği: Gökyüzü herkesin ortak değeridir. Gök bilimcilerin emeği ve yıldızları izlemek isteyen insanların duyguları göz önünde tutulur.
• Kahverengi Yürüyüş Ayakkabısı: Uyduların yüzeyi ışığı az yansıtan koyu ve mat malzemeyle kaplanır. Fotoğraflardaki izleri temizleyen yazılımlar kullanılır.
• Mor Binici Çizmesi: Uzay ajansları, kurala uymayan uyduların fırlatılmasına izin vermez.
• Sonuç: Uydulardan vazgeçemeyiz ama gökyüzünü de koruyabiliriz. Kural, tasarım ve denetim birlikte uygulanırsa hem haberleşme sürer hem gözlemler net kalır.

A. Aşağıda verilen ifadeler ile uzay aracı görsellerini, ifadelerin numaralarını görsellerin üzerindeki kutulara yazarak eşleştiriniz.
1. Astronotların düşük yer çekimi olan ortamda araştırma ve bilimsel deneyler yaptığı uzay aracıdır.
2. Tekrar kullanılabilir şekilde üretilerek Dünya’dan uzaya gönderilen, görevini tamamlayınca geri dönebilen uzay aracıdır.
3. Bir gök cismini incelemek üzere uzaya gönderilen ve uzaktan kontrol edilebilen robotik uzay aracıdır.
4. Gök cisimlerini daha yakından incelemek için yeryüzüne konumlandırılan uzay aracıdır.
5. Uzay araçlarının Dünya’dan uzaya taşınmasını sağlayan uzay aracıdır.
6. İletişim, gözlem, keşif vb. amaçlar için kullanılan, Dünya’nın çevresini belirli bir yörüngede dolanan uzay aracıdır.
7. Gök cisimlerini daha yakından inceleyebilmek için uzaya gönderilen, bu sayede Dünya’nın olumsuz koşullarından etkilenmeyen uzay aracıdır.

Cevap: Görseller soldan sağa, yukarıdan aşağıya sayılmıştır.

• 1. görsel (uzay istasyonu) → 1
• 2. görsel (uzay roketi) → 5
• 3. görsel (uzay mekiği) → 2
• 4. görsel (uzay teleskobu) → 7
• 5. görsel (uzay sondası) → 3
• 6. görsel (yapay uydu) → 6

B. Uzay kirliliğinin yol açabileceği problemler için alınabilecek önlemlerden üç tanesini belirleyerek yazınız.

Cevap:

• 1. Uzay çöpleri ağ, robot kol gibi sistemlerle toplanabilir.
• 2. Roketler yeniden kullanılabilir biçimde üretilebilir.
• 3. Ömrü biten uydular atmosfere indirilip yakılabilir.