7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 45-46-47-48-49 Cevapları 1. Kitap

Yıldızların oluşumunu, yaşam süreçlerini ve özelliklerini öğrendiniz. Peki, galaksi ve evren deyince aklınıza ne geliyor? Yıldız, galaksi ve evren kavramları nelerdir? Bu kavramlar arasında nasıl bir ilişki vardır? Tartışınız.

Cevap: Galaksi deyince aklıma sarmal biçimli dev bir yıldız topluluğu, evren deyince ucu bucağı görünmeyen bir boşluk geliyor. Yıldız, ısı ve ışık yayan gök cismidir. Galaksi; yıldız, gezegen, bulutsu ve gök taşı gibi gök cisimlerinden oluşan yapıdır. Evren ise bunların hepsini içine alır. İlişki küçükten büyüğe doğrudur: yıldız galaksinin, galaksi de evrenin parçasıdır.

Amaç: Yıldız, galaksi ve evren kavramlarını açıklayarak yapılandırma
Yıldız, galaksi ve evren birbiriyle ilişkili ve birbirini kapsayan kavramlardır. Yıldız, galaksi ve evren kavramlarıyla ilgili dijital, yazılı, görsel vb. kaynaklardan bilgiler toplayınız. Bu aşamada konuyla ilgili dijital içeriğe sayfa 47’deki karekodla ulaşabilirsiniz. Topladığınız bilgilerden yola çıkıp, uygulama basamaklarını takip ederek çalışmanızı yürütünüz. Etkinlik sonunda “Akran Değerlendirme Formu” ile arkadaşlarınızı değerlendiriniz.
Malzemeler
• 2 adet A4 kâğıdı
• 1 adet fon kartonu
• boya kalemleri
Uygulama Basamakları
1. Sınıfta üç grup oluşturunuz.
2. Yıldız, galaksi, evren kavramlarıyla ilgili metin yazma, afiş hazırlama ve şiir yazma olmak üzere üç farklı çalışma istasyonu belirleyiniz. Gruplar ile istasyonları eşleştiriniz.
3. Bu süreci daha verimli yürütmek için bir çalışma planı yapınız ve bu plan doğrultusunda çalışınız.
4. Bu süreçte arkadaşlarınızın fikirlerine saygılı olmaya ve onlara karşı nezaketli davranmaya özen gösteriniz.
5. Bir grubun başlattığı çalışmayı öğretmeninizin belirlediği süre sonunda diğer istasyondaki gruba devrediniz. Bu süreçte siz de diğer istasyondaki çalışmayı alarak onların kaldığı yerden devam ettiriniz.
6. Başladığınız istasyona geldiğinizde yapılan işleri toparlayınız ve sınıf arkadaşlarınıza sununuz.

Cevap: Üç istasyonda ortaya çıkan örnek çalışmalar:

• Metin yazma istasyonu: Geceleri gördüğümüz her parlak nokta bir yıldızdır; Güneş de onlardan biridir. Güneş sistemi, Samanyolu adlı galaksinin Avcı kolunda yer alır. Samanyolu’nun en yakın komşusu Andromeda’dır. Bunlar gibi sayısız galaksinin tamamı evrenin içindedir.
• Afiş hazırlama istasyonu: Fon kartonuna “Evrendeki Adresimiz” başlığını yazdık. Soldan sağa doğru büyüyen üç resim çizdik: sarı bir yıldız, sarmal bir galaksi ve içinde birçok galaksi bulunan koyu mavi evren. Resimlerin arasına “içinde yer alır” yazan oklar koyduk.
• Şiir yazma istasyonu:
  Bir yıldızım, yanarım,
  Geceyi aydınlatırım.
  Yalnız sanma sen beni,
  Galaksidir benim evim.

  Evim döner sarmal sarmal,
  Komşuları var uzakta.
  Hepimizi saran evren
  Yer açar bize kucakta.

1. Yıldız, galaksi ve evren kavramları arasındaki ilişkileri açıklayınız.

Cevap: Bu kavramlar birbirini kapsar: yıldızlar galaksiyi oluşturur, evren de bütün galaksileri içine alır.

2. En çok hangi istasyonda çalışırken zorlandınız? Neden?

Cevap: Afiş hazırlama istasyonunda zorlandım. Önceki grubun başladığı çizimi anlamak ve aynı düzende sürdürmek zaman aldı.

1. Evren, galaksi, sistem ve yıldız kavramlarının arasındaki ilişkiyi kavram haritası oluşturarak gösteriniz.Kavram haritası oluştururken en temel kavramı belirleyip ilişkili kavramları bu kavrama oklarla bağlamaya ve bu okların üzerine kavramların birbiriyle olan ilişkilerini yazmaya dikkat ediniz.

Cevap: En temel kavram, hepsini içine alan evrendir. Harita yukarıdan aşağıya şöyle kurulur:

• Evren → (galaksilerden oluşur) → Galaksi
• Galaksi → (sistemleri içinde bulundurur) → Sistem
• Sistem → (merkezinde yer alır) → Yıldız
• Örnekler: galaksi için Samanyolu, sistem için Güneş sistemi, yıldız için Güneş

2. Dünya’nın evrendeki konumu ile evinizin Türkiye’deki konumu arasında nasıl bir benzeşim kurabilirsiniz?

Cevap: Evim bir sokakta, sokak bir mahallede, mahalle bir ilde, il de Türkiye’de. Dünya da öyle: Dünya Güneş sisteminde, Güneş sistemi Samanyolu’nda, Samanyolu da evrende.

3. Edindiğiniz bilgilerden yola çıkarak evrenin bütünlüğü hakkında neler söyleyebilirsiniz?

Cevap: Evren parçalardan oluşan tek bir bütündür. Gezegenler sistemlerin, sistemler galaksilerin, galaksiler evrenin içindedir. Hiçbir gök cismi evrenin dışında değildir; hepsi aynı yapının parçasıdır.

Aşağıda verilen görselleri inceleyerek görsellerdeki kavramların adlarını noktalı yerlere yazınız.

Cevap: Soldan sağa:

• 1. görsel: Evren
• 2. görsel: Galaksi (Samanyolu)
• 3. görsel: Sistem (Güneş sistemi)
• 4. görsel: Gezegen (Dünya)

A. Aşağıda bazı kavramlar ve bu kavramları açıklayan ifadeler karışık olarak verilmiştir. Kavramların numaralarını o kavramı açıklayan uygun ifadenin önündeki boş kutuya yazınız.
Kavramlar: 1. Evren, 2. Galaksi, 3. Bulutsu, 4. Takımyıldız, 5. Kara delik, 6. Süpernova
İfadeler:
Yıldızların bir araya gelerek oluşturdukları yıldız kümeleridir.
Yıldızların oluşum bölgeleridir.
Büyük kütleli yıldızların yaşamlarına son veren patlamadır.
Tüm gök cisimlerini içine alan boşluktur.

Cevap:

• Yıldızların bir araya gelerek oluşturdukları yıldız kümeleridir. → 4 (Takımyıldız)
• Yıldızların oluşum bölgeleridir. → 3 (Bulutsu)
• Büyük kütleli yıldızların yaşamlarına son veren patlamadır. → 6 (Süpernova)
• Tüm gök cisimlerini içine alan boşluktur. → 1 (Evren)

B. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri, verilen sözcük veya sözcük gruplarıyla uygun şekilde doldurunuz.
beyaz cüce, kırmızı, uzay, mavi, uzunluk, evren, kırmızı süperdev
1. Işık yılı bir ………………….. ölçüsü birimidir.
2. Küçük kütleli yıldız yaşam sürecini ……………………… ile sonlandırır.
3. Genç yada büyük kütleli yıldızlar genellikle ………………………….. renktedir.
4. Büyük kütleli yıldız yaşam sürecinde süpernovadan önce …………………………. hâlini alır.
5. İçerisinde Dünya ve diğer tüm gök cisimlerinin bulunduğu yapıya ……………….. denir.

Cevap:

• 1. Işık yılı bir uzunluk ölçüsü birimidir.
• 2. Küçük kütleli yıldız yaşam sürecini beyaz cüce ile sonlandırır.
• 3. Genç yada büyük kütleli yıldızlar genellikle mavi renktedir.
• 4. Büyük kütleli yıldız yaşam sürecinde süpernovadan önce kırmızı süperdev hâlini alır.
• 5. İçerisinde Dünya ve diğer tüm gök cisimlerinin bulunduğu yapıya evren denir.

C. Yıldızların da doğumdan ölüme kadar geçirdikleri bir süreç vardır. Yıldızların yaşam süreçlerinin verildiği aşağıdaki şemada boş bırakılan yerleri doldurunuz.

Cevap:

• Üst sıra: Bulutsu → Küçük Kütleli Yıldız → Kırmızı Dev → Gezegenimsi Bulutsu → Beyaz Cüce
• Alt sıra: Bulutsu → Büyük Kütleli Yıldız → Kırmızı Süperdev → Süpernova → Nötron Yıldızı (üstteki kutu) ya da Kara Delik (alttaki kutu)