7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 35-36-37-40 Cevapları 1. Kitap

Yıldızların Oluşumunu Araştıralım
Bulutsu, önyıldız, küçük kütleli yıldız, büyük kütleli yıldız, kırmızı süperdev, kırmızı dev, süpernova, nötron yıldızı, kara delik, gezegenimsi bulutsu, beyaz cüce kavramları ile ilgili kütüphane, genel ağ (edu veya gov uzantılı güvenilir genel ağ adresleri), gazete ya da dergilerden araştırma yapınız. Bu aşamada aşağıdaki karekodda yer alan dijital içerikten faydalanabilirsiniz. Araştırmanız sonucunda elde ettiğiniz bilgileri belirtilen alana kısaca yazınız. Topladığınız bilgileri arkadaşlarınızla paylaşınız. Araştırmanızı bitirdikten sonra soruları cevaplayınız.
Yararlandığınız Araçlar (ders kitabı, dergi, kaynak kitap, genel ağ vb.)
Ulaştığınız Bilgilerin Kaynakçası
Ulaştığınız Bilgiler
• Ulaştığınız bilgileri arkadaşlarınızla paylaşınız. Eksik ya da farklı olan bilgileri belirleyerek tartışınız.
• Tartışma sonucunda ulaştığınız ortak bilgileri öğretmeninizin de yardımıyla belirleyiniz.

Cevap: Örnek bir doldurma:

• Yararlandığınız Araçlar: Ders kitabı, kütüphane kitabı, genel ağ
• Ulaştığınız Bilgilerin Kaynakçası: 1. Fen Bilimleri 7 ders kitabı, sayfa 41-42. 2. tug.tubitak.gov.tr 3. Karekoddaki “Yıldızların Yaşam Süreci” videosu
• Ulaştığınız Bilgiler:
• Bulutsu: yıldızların doğduğu gaz-toz bulutu.
• Önyıldız: çöküp ısınan bulut.
• Küçük kütleli yıldız: uzun ömürlü (Güneş).
• Büyük kütleli yıldız: kısa ömürlü.
• Kırmızı dev: küçük yıldızın şişmiş hâli.
• Kırmızı süperdev: büyük yıldızın şişmiş hâli.
• Süpernova: yıldız patlaması.
• Nötron yıldızı: patlamadan kalan yoğun çekirdek.
• Kara delik: ışığı bile çeken cisim.
• Gezegenimsi bulutsu: kırmızı devin attığı gaz.
• Beyaz cüce: küçük yıldızın kalıntısı.

1. Sizce yıldızlar nasıl oluşmuştur?

Cevap: Bulutsudaki gaz ve toz, kütle çekimiyle bir noktada toplanır. Sıkışan bulut ısınır, önce önyıldız sonra yıldız olur.

2. Araştırdığınız kavramlardan ilginizi en çok çeken hangileridir? Yazınız.

Cevap: Nötron yıldızı ve gezegenimsi bulutsu. Koca bir yıldızdan geriye küçücük ama çok yoğun bir çekirdek kalması şaşırtıcı.

Amaç: Yıldızların yaşam sürecine ilişkin kavramlar arasındaki ilişkileri açıklama
Önceki bilgilerinizden yola çıkarak yıldızların yaşam sürecinde oluşturduğu yapıları (bulutsu, önyıldız, küçük kütleli yıldız, büyük kütleli yıldız, kırmızı süperdev, kırmızı dev, süpernova, nötron yıldızı, kara delik, gezegenimsi bulutsu, beyaz cüce) rol oynama tekniğiyle arkadaşlarınıza sununuz. Ardından değerlendirme sorularını cevaplayınız.
Uygulama Basamakları
1. 11 kişilik gruplar oluşturunuz.
2. Görev dağılımı yaparak kimin hangi kavramı canlandıracağını kararlaştırınız.
3. Kavramları grup içinde her öğrenci bir kavram alacak şekilde paylaşınız.
4. Her öğrencinin kendi kavramıyla ilgili senaryosunu belirlemesini sağlayınız.
5. Grup olarak her bir kavramı ve bu kavramlar arasındaki ilişkiyi sınıfta arkadaşlarınıza rol oynama tekniğiyle sununuz.
6. Sunum esnasında olumlu iletişim dili kullanınız.
7. Elde ettiğiniz bilgiler ile var olan bilgilerinizi bütünleştirerek küçük ve büyük kütleli yıldızların yaşam süreci ile ilgili ulaştığınız sonucu tahtaya çiziniz.

Cevap: Örnek bir canlandırma: Bulutsu rolündeki arkadaşımız kollarını açıp yavaşça döndü, sonra büzülerek önyıldızı çağırdı. Önyıldız “Isındım, artık parlayacağım!” deyince sahne ikiye ayrıldı. Bir yanda küçük kütleli yıldız, kırmızı dev, gezegenimsi bulutsu ve beyaz cüce sırayla el ele tutuştu. Öbür yanda büyük kütleli yıldız, kırmızı süperdev ve süpernova sıralandı; süpernova zıplayıp “Patladım!” diye bağırınca nötron yıldızı ile kara delik öne çıktı. Sonunda tahtaya bulutsudan çıkan iki kollu bir şema çizdik: bir kol beyaz cücede, öbür kol nötron yıldızı ya da kara delikte bitiyor.

1. Yıldızların yaşam sürecindeki kavramların arasındaki ilişkileri açıklayınız.

Cevap: Her yıldız bulutsuda doğar; bulutsu çökünce önyıldız, sonra yıldız oluşur. Yıldızın kütlesi sonraki yolu belirler. Küçük kütleli olan kırmızı deve, büyük kütleli olan kırmızı süperdeve dönüşür.

2. Hangi tür yıldızların yaşamları beyaz cüce olarak sona ermektedir?

Cevap: Küçük kütleli yıldızların. Başlangıç kütlesi Güneş’in kütlesinin yaklaşık sekiz katından az olan yıldızlar sonunda beyaz cüce olur.

3. Yaşam sürecinin bir döneminde kırmızı süperdeve dönüşen yıldızın yaşamı nasıl sona erer?

Cevap: Süpernova patlamasıyla sona erer. Patlamanın ardından geriye nötron yıldızı ya da kara delik kalır.

4. Yıldızlar ile ilgili öğrendiğiniz bilgilerden yola çıkarak küçük ve büyük kütleli yıldızların yaşam süreçlerini açıklayınız.

Cevap:

• Küçük kütleli: bulutsu → küçük kütleli yıldız → kırmızı dev → gezegenimsi bulutsu → beyaz cüce.
• Büyük kütleli: bulutsu → büyük kütleli yıldız → kırmızı süperdev → süpernova → nötron yıldızı ya da kara delik.

Yıldızların Yaşam Süreci Posterim
Amaç: Yıldızların yaşam süreci ve bu süreçteki kavramlar arasında ilişki kurma
Yıldızların yaşam sürecinde yer alan kavramlar ve özellikleri hakkında araştırma sonucunda elde ettiğiniz bilgiler ve öğrendiklerinizden yola çıkarak bir poster hazırlamanız beklenmektedir.
Bu performans görevindeki çalışmalarınız “Analitik Dereceli Puanlama Anahtarı” ile değerlendirilecektir. Ayrıca “Öz Değerlendirme Formu” ile kendinizi değerlendirmeniz beklenmektedir. Poster hazırlama sürecinde yandaki uygulama adımlarını takip ediniz.
Adımlar
• 4-5 kişilik gruplar oluşturunuz.
• Bu süreci daha verimli yürütmek için bir plan yapınız ve bu plan doğrultusunda çalışınız.
• Hazırlayacağınız performans görevi ile ilgili bilgileri grup arkadaşlarınızla tartışarak karşılaştırınız.
• Bu süreçte arkadaşlarınızın fikirlerine saygılı olmaya ve onlara karşı nezaketli davranmaya özen gösteriniz.
• Tartışmanız sonucunda karar verdiğiniz bilgileri yazınız.
• Posterinizin taslağını yandaki boş alana çiziniz.
• Yazdığınız bilgiler doğrultusunda posterinizi hazırlayınız.
• Hazırladığınız posteri arkadaşlarınıza sununuz.

Cevap: Örnek poster taslağı: En üste başlığı, onun altına bulutsuyu çizdik. Bulutsudan iki ok çıkardık; soldaki sütuna küçük kütleli yıldızın, sağdaki sütuna büyük kütleli yıldızın evrelerini yukarıdan aşağıya sıraladık. Postere yazmaya karar verdiğimiz bilgiler:

• Bütün yıldızların doğum yeri bulutsudur.
• Yıldızın ömrünü kütlesi belirler; kütle arttıkça ömür kısalır.
• Sol sütun: küçük kütleli yıldız, kırmızı dev, gezegenimsi bulutsu, beyaz cüce.
• Sağ sütun: büyük kütleli yıldız, kırmızı süperdev, süpernova, nötron yıldızı ya da kara delik.
• Güneş küçük kütleli bir yıldızdır; onun yolu sol sütundaki gibidir.

Haberdeki ışık yılı ifadesi hangi büyüklükleri ölçmek için kullanılan bir ölçü birimidir?

Cevap: Uzunluk, yani uzaklık ölçmek için kullanılır. Işık yılı, gök cisimleri arasındaki çok büyük mesafeleri anlatmaya yarar; adında “yıl” geçse de bir zaman birimi değildir.