8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 106-108-110-111 Cevapları Hecce Yayıncılık

Görsel 3.1’de ayakkabının altına takılmış parçanın kullanılmasının sebebi ne olabilir? Söyleyiniz.

Cevap: Takılan parça ayakkabının kara değen yüzeyini büyütür. Aynı ağırlık daha geniş bir alana dağıldığı için kardaki basınç azalır ve kişi kara batmadan yürüyebilir.

Buz patenlerinin alt kısımlarının ince bir hat şeklinde olmasının sebebi nedir (Görsel 3.2)?

Cevap: Patenin ince alt kısmı buza çok küçük bir alanla değer. Küçük alana düşen basınç büyük olur; bu yüzden kenar buza hafifçe batar, patenci kolay kayar ve dönüşlerde yönünü rahat değiştirir.

Görsel 3.3’te gördüğünüz çivi başlarının geniş, uçlarının sivri olmasının kullanım açısından ne gibi yararları vardır?

Cevap: Sivri uç tahtaya çok küçük bir alanla temas ettiği için aynı kuvvet büyük bir basınç doğurur ve çivi kolayca saplanır. Geniş baş ise çekiçle vurulan kuvveti büyük bir yüzeye yayar; vurması rahat olur, çivi başı da tahtanın içine gömülmez.

Kumda Oluşan İzler
Amaç: Katılarda yüzey alanının büyüklüğünün ve ağırlığın basınca etkisini gözlemlemek
Araç Gereç: Özdeş tuğla (3 adet), kum, mukavva kutu veya plastik leğen, cetvel.
Etkinliğin Yapılışı
➢ Kutu veya plastik leğene kum doldurunuz. Kumun yüzeyini elinizle düzgün hâle getiriniz.
➢ Kum üzerine tuğlalardan birini dikey, birini yatay konumda koyunuz.
➢ Bir süre sonra tuğlaları, kumun üzerinden kaldırınız.
➢ Her iki tuğlanın kum üzerinde bıraktığı izlerin derinliğini cetvel ile ölçüp defterinize not ediniz.
➢ Kumun yüzeyini elinizle düzgün hâle getiriniz.
➢ Kumun üzerine tuğlalardan birini yatay olarak yerleştiriniz. Diğer iki tuğlayı yatay olarak üst üste koyunuz ve kumun üzerine yerleştiriniz.
➢ Tuğlaların kum üzerinde bıraktığı izlerin derinliğini cetvel ile ölçüp defterinize not ediniz.

Cevap: Örnek ölçüm: Birinci düzenekte dikey tuğla kumda yaklaşık 3 cm, yatay tuğla yaklaşık 1 cm derinliğinde iz bıraktı. İkinci düzenekte tek yatay tuğlanın izi yaklaşık 1 cm, üst üste konan iki tuğlanın izi yaklaşık 2 cm oldu. Sonuç: Ağırlık aynıyken temas yüzeyi küçüldükçe iz derinleşir; yüzey aynıyken ağırlık arttıkça da iz derinleşir.

Etkinlik Sorusu
Kum üzerinde hangi konumdaki tuğlanın derinlik izinin daha fazla olduğunu açıklayınız.

Cevap: Dikey duran tuğlanın izi daha derindir, çünkü kuma değen yüzeyi daha küçüktür. İki tuğla üst üste konduğunda da iz tek tuğladan derin olur, çünkü ağırlık artmıştır.

Sıvıların Basıncı Nelere Bağlıdır?
Amaç: Derinliğin sıvı basıncına etkisini öğrenmek
Araç Gereç: Çivi, çekiç, 2 litrelik pet şişe, su, kalem, sakız ya da cam macunu, tepsi.
Etkinliğin Yapılışı
➢ Pet şişenin yan yüzeyine eşit uzaklıklarda yukarıdan aşağıya doğru aynı hizada çivi ile üç delik açınız.
➢ Deney düzeneğindeki gibi açtığınız delikleri sakız ya da cam macunu ile kapatıp şişeyi su ile doldurunuz.
➢ Pet şişeyi tepsinin içerisine koyup delikleri açınız.
➢ Her bir delikten akan suyun tepsiye döküldüğü nokta ile pet şişe arasındaki uzaklığı kalemle işaretleyiniz.

Cevap: Örnek gözlem: Üstteki delikten çıkan su şişeden yaklaşık 6 cm, ortadaki delikten çıkan su yaklaşık 11 cm, en alttaki delikten çıkan su yaklaşık 16 cm uzağa düştü. Sonuç: Delik aşağıya indikçe su daha uzağa fışkırır.

Etkinlik Soruları
Pet şişenin yan yüzeyindeki deliklerden akan sular aynı noktaya mı döküldüler? Gözlemlerinizi söyleyiniz. Bu durumun sebebini nasıl açıklarsınız?

Cevap: Hayır, sular aynı noktaya düşmedi. Üstteki delikten gelen su şişeye yakın, en alttaki delikten gelen su en uzağa düştü. Derinlik arttıkça sıvı basıncı da arttığı için alttaki delikten su daha güçlü fışkırır.

Yoğunluk ve Sıvı Basıncı
Amaç: Farklı yoğunluklardaki sıvıların basınçlarını karşılaştırmak
Araç Gereç: 0,5 ml’lik pet şişe (2 adet), tepsi, su, ayçiçeği yağı, iğne veya çivi, kalem.
Etkinliğin Yapılışı
➢ Pet şişelerden birine su diğerine ayçiçeği yağı koyunuz (Her iki şişedeki sıvıların yükseklikleri aynı olmalıdır.).
➢ Şişeleri yan yana olacak şekilde tepsiye koyunuz.
➢ Deney düzeneğindeki gibi her iki şişeye aynı hizada olacak şekilde birer delik açınız.
➢ Sıvıların tepsiye döküldükleri noktaları kalem ile işaretleyiniz.

Cevap: Gözlem: Su, yağdan daha uzağa düştü. Ayçiçeği yağı tepsiye şişeye daha yakın bir noktada indi. Kalemle iki düşme noktasını işaretledik. Sonuç: Aynı derinlikte yoğunluğu büyük olan su daha büyük basınç yaptı.

Etkinlik Soruları
1. Sıvı yoğunluğunun sıvı basıncına etkisi ile ilgili olarak ne söylersiniz?

Cevap: Yoğunluk büyüdükçe aynı derinlikteki sıvı basıncı da büyür. Yoğunluğu fazla olan su, yağdan daha uzağa fışkırarak bunu gösterdi.

2. Sıvıların şişelere derinlikleri aynı olacak şekilde konulmasının sebebini söyleyiniz.

Cevap: Derinlik de sıvı basıncını etkilediği için sabit tutulur. Böylece iki şişedeki farkın yalnızca sıvıların yoğunluğundan kaynaklandığı anlaşılır.