8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 99-100-101-102 Cevapları Hecce Yayıncılık
10 dk okuma 0 yorum
8. sınıf Fen Bilimleri ders kitabının “DNA ve Genetik Kod” ünitesindeki 2. Ünite Değerlendirme Çalışmaları’nın son bölümü 99. sayfada sürüyor. Bu yazı 99-100-101-102. sayfaları kapsıyor ve İ bölümünün 18-34. test sorularını çözüyor. 102. sayfanın altındaki “Ek Değerlendirme” karekodu için ayrıca bir soru yazmadık. 8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 99-100-101-102 Cevapları Hecce Yayıncılık yazısında cevapların altındaki sarı “Neden?” notuna dokunarak gerekçeyi okuyabilirsiniz.
2. Ünite Değerlendirme Çalışmaları Cevapları (DNA ve Genetik Kod)
Bu bölümdeki testler yapı taşlarının sıralanmasından alel türlerine, DNA’nın eşlenme basamaklarından cinsiyetin belirlenmesine ve biyoteknolojinin uygulamalarına uzanıyor. Çaprazlama oranlarını hesaplıyor, akraba evliliği ile kromozom sayılarını yorumluyor ve kavram haritasını tamamlıyoruz.
Sayfa 99 Cevapları
Bu sayfada: 18-22. test sorularını çözüyoruz: yapı birimlerinin basitten karmaşığa sıralanması, alel türleri, kalıtsal özellik ile modifikasyon ayrımı, cinsiyeti belirleyen çaprazlama ve bezelye çaprazlaması.
18. • DNA’nın yapısı (daire) adı verilen birimlerden oluşur.
• Kromatin ipliği kısalıp kalınlaşarak (kare) hâlini alır.
• (Beşgen), DNA’nın görev birimidir.
• Canlıların kalıtım maddesi (üçgen) dır.
Yukarıda sembollerle gösterilen yerlere uygun ifadeler yazıldığında basitten karmaşığa doğru sıralama nasıl olur?
A) beşgen – üçgen – daire – kare
B) daire – beşgen – kare – üçgen
C) daire – beşgen – üçgen – kare
D) kare – üçgen – daire – beşgen
Cevap: C. Daire nükleotid, beşgen gen, üçgen DNA, kare kromozomdur. Basitten karmaşığa sıra: nükleotid, gen, DNA, kromozom.
Neden?
Nükleotidler DNA’yı kurar, gen DNA’nın görev yapan bir parçasıdır. DNA, kromatin ipliği olarak sarılıp kısalarak kromozoma dönüşür. Bu yüzden en büyük yapı kromozomdur.
19. Aşağıda bazı karakterlerin alel yapısına dair özellikler yazılmıştır.
P → Baskın
R → Heterozigot
S → Homozigot
T → Çekinik
Verilenlere göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) P’nin fenotipte etkisini gösterebilmesi için homozigot genotipte olması gerekir.
B) S’de sadece baskın aleller vardır.
C) T, heterozigot durumdayken fenotipte etkisini gösterir.
D) R’de hem baskın hem çekinik aleller bulunur.
Cevap: D. Heterozigot bir karakterde bir baskın, bir çekinik alel bulunur.
Neden?
Baskın alel tek başına da fenotipte görünür, bu yüzden homozigot olması gerekmez (A yanlış). Homozigotta iki alel aynıdır; ikisi de çekinik olabilir (B yanlış). Çekinik alel heterozigotken baskın aleli tarafından gizlenir (C yanlış).
20. Aşağıda verilen durumlardan hangisi diğerlerinden farklıdır?
A) Van kedisinin göz renklerinin birbirinden farklı olması
B) Alyuvarların orak şeklinde olması
C) İnsanda altı parmaklılık
D) Çuha çiçeğinin renginin ortam sıcaklığına göre değişmesi
Cevap: D. Diğer üçü kalıtsal özelliklerdir; çuha çiçeğinin sıcaklıkla renk değiştirmesi ise modifikasyondur.
Neden?
Orak şeklindeki alyuvar ve altı parmaklılık gen değişimi sonucu oluşan, yavrulara geçebilen durumlardır. Van kedisindeki göz rengi farkı da genlere bağlıdır. Çuha çiçeğinde ise değişimin kaynağı çevredir.
21. Aşağıda insanda cinsiyetin belirlenmesini gösteren çaprazlama verilmiştir.
Buna göre
I. Cinsiyeti belirleyen babadan alınan kromozomun çeşididir.
II. Erkek çocukları X kromozomunu anneden alır.
III. Yumurtada Y kromozomu bulunmaz.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
A) I ve II
B) I ve III
C) II ve III
D) I, II ve III
Cevap: D. Çaprazlama XX (anne) ile XY (baba) arasındadır. Anne hep X verir; çocuğun kız (XX) ya da erkek (XY) olması babanın verdiği X ya da Y kromozomuna bağlıdır. Yumurtada yalnızca X bulunur.
Neden?
Çocuk annesinden X’i, babasından X ya da Y’yi alır. Y gelirse çocuk erkektir ve erkeğin tek X’i anneden gelmiştir. Y kromozomu yalnızca babada bulunduğundan yumurtada olmaz.
22. Genotipi bilinmeyen iki bezelye çaprazlanıyor. Çaprazlama sonucu oluşan bezelyelerin yaklaşık %25’i buruşuk, %75’i düzgün tohumlu oluyor.
Bu ihtimal, aşağıdaki çaprazlamalardan hangisi sonucu oluşabilir?
(D=Düzgün, d=Buruşuk)
A) Dd x dd
B) dd x DD
C) Dd x DD
D) Dd x Dd
Cevap: D. Dd x Dd çaprazlamasından 1 DD, 2 Dd, 1 dd çıkar. Üç düzgün, bir buruşuk yani %75 düzgün, %25 buruşuk olur.
Neden?
Dd x dd yarı yarıya, dd x DD ve Dd x DD ise hepsi düzgün yavru verir. Yalnızca iki melez bireyin çaprazlanması 3 düzgün : 1 buruşuk oranını doğurur.
Sayfa 100 Cevapları
Bu sayfada: 23-28. test sorularını çözüyoruz: DNA’nın yapısı, homozigot baskın oranı, kalıtsal yapılarla ilgili açıklamalar ve DNA’nın eşlenmesi.
23. DNA molekülü ile ilgili verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Karşılıklı DNA zincirlerinde nükleotidin çeşidine göre zayıf bağ sayısı değişir.
B) Karşılıklı zincirler birbirlerine fosfat kısımlarından bağlanır.
C) Nükleotid sayısı kadar deoksiriboz şekeri vardır.
D) Nükleotidler; organik baz, şeker ve fosfatın bağlanmasıyla oluşur.
Cevap: B. İki zincir birbirine fosfatlarıyla değil, bazları arasındaki zayıf bağlarla tutunur.
Neden?
Adenin ile timin arasında iki, guanin ile sitozin arasında üç zayıf bağ vardır (A doğru). Her nükleotid bir şeker içerdiğinden şeker sayısı nükleotid sayısına eşittir (C doğru).
24. Aşağıdaki çaprazlamalardan hangisinde %25 oranında homozigot baskın genotipte yavru bireyler oluşur?
A) Aa x aa
B) Aa x Aa
C) AA x aa
D) aa x aa
Cevap: B. Aa x Aa çaprazlamasında yavruların dörtte biri AA, ikide biri Aa, dörtte biri aa olur.
Neden?
Aa x aa yavruları yalnızca Aa ve aa, AA x aa yavruları hep Aa, aa x aa yavruları hep aa’dır. Bunların hiçbirinde AA oluşmaz.
25. Aşağıda kalıtsal yapılarla ilgili açıklamalar verilmiştir.
I. Aynı türe ait canlılarda organik baz çeşidi birbirinden farklıdır.
II. Bir DNA molekülündeki toplam deoksiriboz şekeri sayısı, toplam fosfat sayısına eşittir.
III. Nükleotidler yapısında bulunan azotlu organik baz çeşidine göre adlandırılır.
Buna göre yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
A) Yalnız II
B) I ve III
C) II ve III
D) I, II ve III
Cevap: C. II ve III doğrudur. Aynı türdeki canlılarda da DNA’yı oluşturan organik baz çeşitleri aynıdır, bu yüzden I yanlıştır.
Neden?
Bütün canlılarda DNA’yı dört baz (A, T, G, C) kurar; farklı olan, bazların dizilişidir. Her nükleotid bir fosfat ve bir şeker taşıdığı için ikisinin sayısı eşittir.
26. I. Her DNA zincirinin karşısına uygun nükleotidler gelerek ikinci zincir oluşturulur.
II. İlk ve oluşan yeni zincirler arasında yeni bağlar kurulur.
III. DNA’nın eşlenmesiyle aynı kalıtsal özellikte iki yeni DNA oluşur.
IV. DNA’nın iki zinciri fermuar gibi açılır.
DNA’nın eşlenmesi sırasında gerçekleşen olayların doğru sıralaması aşağıdakilerden hangisidir?
A) IV – I – II – III
B) I – IV – II – III
C) IV – II – III – I
D) II – IV – III – I
Cevap: A. Önce zincirler açılır (IV), karşılarına nükleotidler gelir (I), yeni bağlar kurulur (II) ve iki yeni DNA ortaya çıkar (III).
Neden?
Zincirler ayrılmadan karşılarına nükleotid gelemez; bağlar da nükleotidler yerine oturduktan sonra kurulur. İki DNA’nın oluşması ise sürecin son adımıdır.
27. I. DNA, tüm canlılarda çekirdek içerisinde bulunur.
II. Hücre bölünmesinin gerçekleşmesi için DNA kendini eşler.
III. DNA’nın yapısında üç çeşit nükleotid bulunur.
IV. DNA eşlemesi ile kalıtsal özelliklerin bir sonraki nesile geçmesi sağlanır.
DNA ile ilgili olarak yukarıda verilen ifadelerden hangileri doğrudur?
A) I, II ve III
B) I ve IV
C) II ve IV
D) I, II ve IV
Cevap: C. DNA hücre bölünmeden önce eşlenir ve kalıtsal bilgi eşleme sayesinde sonraki nesillere geçer.
Neden?
Bakteri gibi çekirdeksiz canlılarda DNA sitoplazmadadır, bu yüzden I yanlıştır. DNA’da adenin, timin, guanin ve sitozin nükleotidleri olmak üzere dört çeşit nükleotid vardır; III de yanlıştır.
28. Aşağıdakilerden hangisi DNA’nın eşlenmesi sırasında gerçekleşmez?
A) DNA zinciri fermuar gibi açılır.
B) Timin nükleotidinin karşısına adenin nükleotidi gelir.
C) Aynı kalıtsal özellikte DNA molekülleri oluşur.
D) DNA’nın eşlenmesi sonucu dört yeni DNA oluşur.
Cevap: D. Bir DNA eşlenince iki yeni DNA oluşur, dört değil.
Neden?
Çift zincir ayrılır ve her zincir bir yeni zincirle eşleşir; böylece iki DNA kurulur. Her yeni DNA’nın biri eski, biri yeni olmak üzere iki zinciri vardır.
Sayfa 101 Cevapları
Bu sayfada: 29-31. test sorularını çözüyoruz. 29. soru akraba evliliklerinde kalıtsal hastalıkların neden daha sık görüldüğünü anlatan kısa bir metne, 31. soru ise homozigot mor ve beyaz çiçekli bezelyelerin iki nesil çaprazlamasını gösteren şekle dayanıyor.
29. Yukarıda akraba evliliği ile ilgili verilen bilgilere göre hangi seçenekteki ifade yanlıştır?
A) Kalıtsal hastalığa ait gen “aa” genotipinde yazılabilir.
B) Kalıtsal hastalıklar, sadece akraba evliliklerinde görülür.
C) Aynı soydan gelen bireylerde ortak genler bulunur.
D) Akraba evlilikleri, toplumdaki kalıtsal hastalıklı birey sayısını artırır.
Cevap: B. Metne göre hastalık genleri çoğunlukla çekiniktir ve akrabalarda ortak olduğu için bir araya gelme ihtimali artar. Ama hastalık akraba olmayanlarda da görülebilir, “sadece” demek yanlıştır.
Neden?
Çekinik hastalık geni “aa” gibi yazılır ve ancak iki alel de çekinikken hastalık ortaya çıkar. Akraba evliliği bu olasılığı artırır, ama tek neden değildir.
30. Aysun Öğretmen, öğrencilerinden biyoteknoloji çalışmalarının yararları ile ilgili örnek vermelerini istemiştir.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğru örnek değildir?
A) Kanserde gen tedavisinin uygulanması
B) Verimli hayvan ırklarının geleneksel yöntemlerle çoğaltılması
C) Genetiği değiştirilmiş besinlerin üretilmesi
D) Hastalık yapıcı etkenlere dayanıklı bitkiler üretilmesi
Cevap: C. Genetiği değiştirilmiş besinler insan ve çevre sağlığı açısından tartışmalıdır; yararlı bir biyoteknoloji örneği olarak sayılmaz.
Neden?
Kitaba göre gen tedavisi ve hastalıklara dayanıklı bitkiler biyoteknolojinin yararlarıdır. Verimli hayvan ırklarının ıslahı da klasik biyoteknolojik bir uygulamadır. GDO’lu ürünler ise “Biyoteknoloji Zararlı mıdır?” başlığında olası riskleriyle anılır.
31. Aşağıda bezelye bitkisinin çiçek renginin kalıtımıyla ilgili çaprazlamalar verilmiştir.
Buna göre verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) İkinci çaprazlama sonucu oluşan mor çiçekli bezelyelerin genotipi homozigot baskın veya heterozigot baskındır.
B) Beyaz çiçekli bezelyelerin oluşabilmesi için heterozigot olmaları gerekir.
C) Birinci nesildeki bitkilerin tamamının genotipi heterozigot baskındır.
D) Birinci çaprazlama sonucu oluşan bitkilerin tamamında çekinik gen bulunur.
Cevap: B. Homozigot mor (MM) ile homozigot beyaz (mm) çaprazlanınca birinci nesil tamamen Mm olur. Bu bitkiler kendi aralarında çaprazlanınca %75 mor, %25 beyaz çıkar. Beyaz çiçek çekinik özellik olduğu için yalnızca homozigot çekinik (mm) bitkilerde görülür.
Neden?
Heterozigot (Mm) bitki baskın alel taşıdığı için mor olur; beyaz renk ancak iki çekinik alelle ortaya çıkar. Birinci nesilde her bitki bir “m” aldığı için hepsinde çekinik gen bulunur.
Sayfa 102 Cevapları
Bu sayfada: 32-34. test sorularını çözüyoruz. 32. soruda insan, eğrelti otu ve moli balığının kromozom sayılarını (46, 500, 46) yorumluyoruz. 34. soruda biyoteknoloji kavram haritasını tamamlıyoruz. Sayfanın altında “Ek Değerlendirme” karekodu var; ona ayrıca soru yazmadık.
32. Aşağıda bazı canlı türlerinin sağlıklı bireylerine ait kromozom sayıları verilmiştir.
İnsan: Kromozom sayısı= 46
Eğrelti otu: Kromozom sayısı= 500
Moli balığı: Kromozom sayısı= 46
Verilen bilgilere göre aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Farklı türlerin kromozom sayıları aynı olabilir.
B) Kromozom sayılarına bakarak canlının gelişmişliği hakkında karar verilemez.
C) Kromozom sayıları farklı olan bireylerin türleri de farklıdır.
D) Kromozom sayıları aynı olan farklı türlerin DNA’larındaki gen dizilimi aynıdır.
Cevap: D. İnsan ile moli balığının kromozom sayısı aynı (46) olduğu hâlde bunlar farklı türlerdir ve gen dizilimleri de farklıdır.
Neden?
İnsan ve moli balığı farklı türlerin aynı kromozom sayısına sahip olabileceğini gösterir (A doğru). Eğrelti otunun 500 kromozomu olması gelişmişlik göstergesi değildir (B doğru). Sağlıklı bireyler arasında kromozom sayısı farklıysa bunlar aynı türden sayılmaz (C doğru). Kromozom sayısı aynı olsa da genlerin dizilimi türden türe değişir, bu yüzden D yanlıştır.
33. Mahmut Öğretmen tahtaya bazı kavramlar yazmıştır.
I. Fosfat
II. Deoksiriboz şekeri
III. Adenin organik bazı
Buna göre Mahmut Öğretmenin tahtaya yazdıklarından hangileri tüm nükteotitlerin yapısında bulunur?
A) I ve III
B) I ve II
C) II ve III
D) I, II ve III
Cevap: B. Fosfat ve deoksiriboz şekeri her nükleotidde vardır. Adenin yalnızca adenin nükleotidinde bulunur.
Neden?
Nükleotidleri birbirinden ayıran tek şey organik bazdır: adenin, timin, guanin ya da sitozin. Fosfat ve şeker dört çeşitte de aynıdır.
34. Aşağıda verilen kavram haritasını hangi seçenekteki örnekler tamamlar?
A) I. Gıda, II. Daha az alandan daha fazla verim alınması, III. Bitkilerdeki alerjenlerin yok edilmesi, IV. Aşı
B) I. Tarım, II. Besin değerinin artırılması, III. Antibiyotiklere direncin artması, IV. Altın pirinç bitkisi
C) I. Tıp, II. İnsanda hormonal sistemin bozulması, III. Biyoçeşitliliğe zarar vermesi, IV. İnsülin hormonu
D) I. Hayvancılık, II. Tarımsal hastalıklarla mücadele, III. İlaçların ekonomik şekilde üretilmesi, IV. Çekirdeksiz karpuz
Cevap: B. Haritada Biyoteknoloji merkezde; I “uygulama alanıdır”, II “olumlu etkisidir”, III “olumsuz etkisidir”, IV “ürünüdür” bağlantılarıyla ona bağlı. Tarım uygulama alanı, besin değerinin artması olumlu etki, antibiyotiklere direncin artması olumsuz etki, altın pirinç ise üründür.
Neden?
A’da III olumsuz olması gereken kutuya olumlu bir etki, C’de II olumlu olması gereken kutuya olumsuz bir etki yazılmış. D’de de III olumlu bir etkidir; olumsuz kutuya uymaz.
Soru sor ya da yorum yaz