8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 95-96-97-98 Cevapları Hecce Yayıncılık
11 dk okuma 0 yorum
8. sınıf Fen Bilimleri ders kitabının “DNA ve Genetik Kod” ünitesindeki 2. Ünite Değerlendirme Çalışmaları’nın ikinci bölümü 95. sayfada başlıyor. Bu yazı 95-96-97-98. sayfaları kapsıyor: H’de nükleotidin yapısı, I’da kalıtım kavramlarını açıklamalarla eşleştirme ve İ bölümünün 1-17. test soruları. Değerlendirmenin devamı sonraki yazıdadır. 8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 95-96-97-98 Cevapları Hecce Yayıncılık yazısında cevapların altındaki sarı “Neden?” notuna dokunarak gerekçeyi okuyabilirsiniz.
2. Ünite Değerlendirme Çalışmaları Cevapları (DNA ve Genetik Kod)
Bu bölümde nükleotidin üç parçasını, gen ile fenotip gibi kalıtım kavramlarını ve DNA’nın eşlenmesini yoklayan çoktan seçmeli soruları çözüyoruz. Çaprazlama, klonlama, mutasyon ile modifikasyon farkı ve DNA onarımı sorularında şekil ve tablolardan sonuç çıkarıyoruz.
Sayfa 95 Cevapları
Bu sayfada: H bölümünde bir nükleotidin şemasına bakarak parçaların adlarını ve nükleotid çeşitlerini yazıyoruz. I bölümünde sekiz kalıtım kavramını açıklamalarıyla eşleştiriyoruz.
H. Aşağıda DNA molekülünün yapı taşı olan bir nükleotidin yapısı verilmiştir. Bu şekle göre aşağıdaki soruları yanıtlayınız.
1. Şekilde harflerle gösterilen yapıların adları nelerdir?
a.
b.
c.
2. Nükleotidler, şekildeki yapılardan hangisine göre isimlendirilir?
3. DNA moleküllerinde kaç çeşit nükleotid bulunur? Nüklotidlerin isimlerini yazınız.
4. DNA moleküllerinde bulunan nükleotidlerde bu yapılardan hangileri ortaktır?
Cevap:
- 1. a. Fosfat, b. Deoksiriboz şekeri, c. Organik baz
- 2. Organik bazına göre (c).
- 3. 4 çeşit: adenin, timin, guanin ve sitozin nükleotidi.
- 4. Fosfat (a) ve deoksiriboz şekeri (b) bütün nükleotidlerde ortaktır.
Neden?
Şekilde pembe daire fosfatı, beşgen şekeri, altıgen ise bazı gösterir. Nükleotidin adı bazından gelir; DNA’da adenin, timin, guanin ve sitozin olmak üzere dört baz bulunduğundan dört çeşit nükleotid vardır. Fosfat ile şeker her nükleotidde aynıdır, yalnızca baz değişir.
I. Aşağıda I numaralı sütunda kalıtımla ilgili kavramlar, II numaralı sütunda kavramların açıklamaları verilmiştir. Kavramları, açıklamaları ile uygun şekilde eşleştiriniz.
I: 1. Gen, 2. Fenotip, 3. Genotip, 4. Saf döl, 5. Melez döl, 6. Baskın, 7. Çekinik, 8. Kromozom
II: a. Canlının dış görünüşü. b. Anne ve babasından bir karaktere ait aynı alellerin gelmesi ile oluşan birey (DD, dd). c. Heterozigot durumda etkisini fenotipte gösteren alel. ç. Kromozomların kalıtsal bir karakterin yavru bireylere aktarılmasını sağlayan bölümü. d. Sadece homozigot durumda etkisini gösteren alel. e. Canlının sahip olduğu genlerin tümü. f. Ebeveynlerden bir karaktere ait farklı alellerin gelmesi ile oluşan birey (Dd).
Cevap:
- 1 → ç (gen)
- 2 → a (fenotip)
- 3 → e (genotip)
- 4 → b (saf döl)
- 5 → f (melez döl)
- 6 → c (baskın)
- 7 → d (çekinik)
- 8 → Kromozom için sütunda uygun bir açıklama yok; bu yüzden boş bırakıyoruz.
Neden?
Gen, kromozom üzerinde kalıtsal bir karakteri taşıyan bölümdür. DD ya da dd gibi aynı alelleri taşıyan birey saf döl; Dd gibi farklı alelleri taşıyan birey melez döldür. Baskın alel heterozigotken de etkisini gösterir, çekinik alel yalnızca homozigotken görünür. II. sütunda yedi açıklama var; sekizinci kavram olan kromozomun açıklaması verilmemiş.
Sayfa 96 Cevapları
Bu sayfada: İ bölümünün 1-5. test sorularını çözüyoruz. 2. soru, genetik mühendisliğiyle A vitamini bakımından zengin pirinç, tuza dayanıklı bitkiler ve mikroorganizmalarla üretilen insülini anlatan bir paragrafa dayanıyor. 4. soruda DNA’nın kendini eşlemesini gösteren şekle bakıyoruz.
İ. Aşağıdaki soruların doğru cevaplarını işaretleyiniz.
1. Aşağıdakilerden hangisi DNA’nın özelliği değildir?
A) Çift sarmal yapıda olma
B) Adenin bazı bulundurma
C) Sadece sitoplazmada bulunma
D) Deoksiriboz şekeri bulundurma
Cevap: C. DNA çekirdekte bulunur; çekirdeksiz canlılarda ise sitoplazmadadır. Yalnızca sitoplazmada bulunması DNA’nın özelliği olamaz.
Neden?
DNA çift sarmallıdır, adenin içeren nükleotidleri ve deoksiriboz şekerini taşır. Gelişmiş hücrelerde çekirdekte yer aldığı için “yalnızca sitoplazmada” demek yanlıştır.
2. Aşağıdaki paragrafta GDO ile ilgili bilgiler verilmiştir.
Verilen paragrafta GDO’nun hangi sonuçlarından bahsedilmemiştir?
A) Tarım verimliliği açısından
B) Biyoçeşitliliğin artırılması açısından
C) İnsan sağlığı açısından
D) Çevre açısından
Cevap: B. Paragrafta A vitamini bakımından zengin pirinç ve insülin üretimi (insan sağlığı), tuza dayanıklı bitkiler ve toprakların geri kazanılması (tarım ve çevre) anlatılıyor; biyoçeşitlilikten söz edilmiyor.
Neden?
Paragraftaki her örnek bir şıkka karşılık gelir: pirinç ve tuza dayanıklı bitkiler tarım verimliliğine, A vitamini ve insülin insan sağlığına, toprakların geri kazanılması çevreye bağlanır. Biyoçeşitlilikle ilgili bir cümle yoktur.
3. Kalıtsal bir özellik bakımından
BB: Homozigot baskın
Bb: Heterozigot baskın
bb: Homozigot çekinik genotiplerden birini taşırız.
İnsanda kahverengi göz geni mavi göz rengi genine baskındır.
Buna göre kahverengi gözlü anne ile mavi gözlü babanın çocukları göz rengi bakımından
I. aa II. AA III. Aa
genotiplerinden hangisine sahip olamaz?
A) Yalnız II
B) Yalnız III
C) II ve III
D) I ve III
Cevap: A. Mavi gözlü baba aa genotipindedir ve çocuğa mutlaka “a” aleli verir. Çocuk bu yüzden AA olamaz. Anne Aa ise Aa ve aa çocuklar da doğabilir.
Neden?
Çocuk her alel çiftinin yarısını anneden, yarısını babadan alır. Baba yalnızca “a” verebildiği için çocukta iki tane “A” bir araya gelemez; AA genotipi imkânsızdır.
4. Aşağıda DNA’nın kendini eşlemesi gösterilmiştir.
☐ Tüm zincirlerdeki deoksiriboz şekeri sayısı eşittir.
☐ 2 ve 3. zincirin nükleotit dizilimi aynıdır.
☐ 1. zincirdeki adenin nükleotiti sayısı ile 4. zincirdeki timin nükleotit sayısı aynıdır.
Buna göre yukarıda verilen ifadelerden doğrulara “D”, yanlışlara “Y” yazıldığında hangi seçenek doğru olur?
A) D – D – D
B) Y – Y – D
C) Y – D – D
D) D – Y – D
Cevap: İfadeler sırasıyla D, D, Y olur. Bu sıra A, B, C ve D şıklarının hiçbirinde yok; kitaptaki seçeneklerde hata var, bu yüzden bir şıkkı işaretlemiyoruz.
Neden?
1. zincir G-A-C-T-A-G-G-A, 2. zincir C-T-G-A-T-C-C-T bazlarını taşır. Her zincir 8 nükleotidlidir, bu yüzden şeker sayıları eşittir (D). 3. zincir 1. zincirin tamamlayıcısıdır ve dizilimi 2. zincirle aynıdır (D). 4. zincir de 2. zincirin tamamlayıcısıdır; dizilimi 1. zincirle aynıdır. 1. zincirde 3 adenin, 4. zincirde ise 1 timin vardır; sayılar eşit değildir (Y).
5. I. aa →
II. Aa →
III. AA →
Bezelyelerde düzgün tohumlu olma aleli buruşuk tohumlu olma aleline baskındır.
Yukarıda genotipleri verilen bezelyelerin fenotipleri hangi seçenekte doğru verilmiştir?
A) I: düzgün, II: buruşuk, III: buruşuk
B) I: buruşuk, II: düzgün, III: buruşuk
C) I: buruşuk, II: düzgün, III: düzgün
D) I: düzgün, II: buruşuk, III: düzgün
Cevap: C. aa çekinik olduğu için buruşuk, Aa ve AA ise baskın alel taşıdığı için düzgündür.
Neden?
Baskın alel, tek başına bile fenotipi belirler. Çekinik özellik ancak iki alelin de çekinik olduğu aa genotipinde görülür.
Sayfa 97 Cevapları
Bu sayfada: İ bölümünün 6-12. test sorularını çözüyoruz: kalıtsal bilgiyi taşıyan kısım, koyun klonlama, DNA onarımı, doğal seçilim, modifikasyon ile mutasyon farkı ve tabloya dayalı bezelye çaprazlaması.
6. DNA’nın yapısında bulunan kalıtsal bilgilerimizi taşıyan kısım aşağıdakilerden hangisidir?
A) DNA
B) Gen
C) Kromozom
D) Nükleotid
Cevap: B. Kalıtsal bilgi, DNA üzerinde genlerde şifrelenmiştir.
Neden?
Gen, DNA’nın belirli bir özelliği şifreleyen kısmıdır ve DNA’nın görev birimidir. Kalıtsal bilgi bu birimde saklanır.
7. Bir bilim insanı, bir koyunu klonlamak için aşağıdaki işlemleri yapmıştır.
• Koyunun bir vücut hücresinden çekirdek alınmıştır.
• Bu çekirdek, çekirdeği çıkarılmış başka bir koyunun yumurta hücresine yerleştirilmiştir.
• Oluşan hücre bölünerek embriyo hâline gelmiş ve taşıyıcı bir koyunun döl yatağına yerleştirilmiştir.
Bu işlemler sonucunda doğan koyunun, çekirdek alınan koyuna benzemesinin nedeni nedir?
A) Embriyonun taşıyıcı koyunun rahmine yerleştirilmesi
B) Çekirdeğin yumurta hücresine yerleştirilmesi
C) Çekirdeğin vücut hücresinden alınmış olması
D) Yumurta hücresinin farklı bir koyundan alınmış olması
Cevap: C. Yavru, kalıtsal bilgisini çekirdekten alır; çekirdek de benzediği koyunun vücut hücresinden gelmiştir.
Neden?
Yumurta hücresinin kendi çekirdeği çıkarıldığı için onun genleri yavruya geçmez. Taşıyıcı koyun yalnızca embriyonun gelişmesine yardım eder. Genetik yapı, vücut hücresinden alınan çekirdekte bulunur.
8. Aşağıdaki DNA’ların hangisindeki hasar düzeltilemez?
A), B), C), D): her şıkta dört bazlı çift zincirli bir DNA parçası verilmiştir.
Cevap: C. Bu parçada birinci bazın hem üst hem alt zincirdeki karşılığı eksiktir; hasarı onarmak için rehber olacak sağlam zincir kalmamıştır.
Neden?
A’da alt zincirde yalnızca ikinci baz (G), B’de yalnızca birinci baz (T), D’de yalnızca dördüncü baz (C) eksiktir. Bu üç durumda karşı zincir sağlam olduğundan eksik bazlar tamamlayıcı eşleşmeyle onarılabilir. C’de ise aynı sıradaki iki baz birden eksiktir.
9. Koyu renkli kelebeklerin sanayi bölgelerinde üredikleri, açık renkli kelebeklerin ise yok oldukları görülmüştür. (Sanayi bölgelerinde fabrika bacalarından çıkan gazlar hava kirliliğine yol açmaktadır.)
Koyu renkli kelebeklerin hayatta kalması aşağıdakilerden hangisine örnek gösterilebilir?
A) Adaptasyon
B) Doğal seçilim
C) Modifikasyon
D) Mutasyon
Cevap: B. Kirli ortamda koyu renkli kelebekler fark edilmediği için hayatta kalıp üremiş, açık renkliler avlanıp azalmıştır.
Neden?
Ortama uygun özelliği taşıyan bireylerin hayatta kalıp üremesi, uygun olmayanların ise elenmesi doğal seçilimdir.
10. Aşağıdakilerden hangisi modifikasyonlar ile mutasyonlar arasındaki farklardan biridir?
A) Ortam sıcaklığına bağlı olarak ortaya çıkma
B) Gen üzerinde etkili olma
C) Kalıtsal olarak gelecek kuşaklara aktarılma
D) Canlı üzerinde yaralı veya zararlı sonuçlar ortaya çıkarma
Cevap: C. Mutasyon üreme hücrelerinde olursa kalıtsaldır ve sonraki nesillere geçer, modifikasyon geçmez.
Neden?
İki olayda da sıcaklık gibi dış etkenler rol oynayabilir ve ikisi de canlıya zarar verebilir. Asıl fark, DNA’nın değişip değişmediği ve değişimin yavruya aktarılıp aktarılmadığıdır.
11. Himalaya tavşanlarında vücut sıcaklığının korunduğu kısımlarda kıllar beyaz, korunmadığı kısımlarda (ayak, kulak, kuyruk, burun) kürkleri siyah renklidir. Beyaz kılların üzerine buz torbası konarak vücut sıcaklığı düşürülüyor. Sonuçta beyaz kürkün yerine siyah renkli kıllar oluşuyor.
Bu durum aşağıdakilerden hangisine örnek gösterilebilir?
A) Adaptasyon
B) İzolasyon
C) Modifikasyon
D) Mutasyon
Cevap: C. Soğuk, tüylerin rengini yalnızca çevre etkisiyle değiştirmiştir; genler aynı kalmıştır.
Neden?
Değişim buz torbası konunca ortaya çıkıyor ve genetik yapıya işlemiyor. Çevre koşuluna bağlı, kalıtsal olmayan değişimlere modifikasyon denir.
12. Bir öğrenci M ve N bezelyelerini çaprazlayarak P ve R bezelyelerini elde etmiştir. Bezelyelerin özellikleri aşağıdaki gibidir.
I. Sarı tohum rengi baskındır.
II. Yeşil kabuk rengi çekiniktir.
III. Uçta çiçek konumu baskındır.
Bu tabloya göre yukarıdaki ifadelerden hangilerine kesin olarak ulaşılabilir?
A) Yalnız I
B) I ve II
C) II ve III
D) I, II ve III
Cevap: A. Tabloda M sarı tohumlu, N yeşil tohumlu; yavruların ikisi de sarı tohumlu olduğundan sarı tohum baskındır. Kabuk rengi için yeşil kabuklu M ile N’den sarı kabuklu P çıkmıştır; bu yüzden yeşil kabuk baskındır ve II yanlıştır. Çiçek konumunda yavrular hem uçta hem yanda olduğundan baskın olan belli değildir.
Neden?
Aynı özelliği taşıyan iki ebeveynden farklı özellikli yavru çıkıyorsa ebeveynlerdeki özellik baskındır (yeşil kabuk). Çiçek konumunda ise ebeveynler farklı, yavrular da farklı olduğundan iki özellikten hangisinin baskın olduğu bu tablodan anlaşılmaz.
Sayfa 98 Cevapları
Bu sayfada: İ bölümünün 13-17. test sorularını çözüyoruz: mutasyon sebepleri, akraba evliliği, DNA yapılarının sayısını gösteren grafik, nükleotid şeması ve iki DNA’daki hataların onarılması.
13. Aşağıdaki olaylardan hangisinin mutasyona sebep olması beklenmez?
A) Çuha çiçeğinin 15 °C ile 25 °C arasında renk değiştirmesi
B) Dört haftalık gebe anne adayının röntgen filmi çektirmesi
C) Güneş’in zararlı ışınlarının Dünya’ya ulaşması
D) Katkı maddeli, işlenmiş besinlerin tüketilmesi
Cevap: A. Çuha çiçeğinin sıcaklığa göre renk değiştirmesi geçici bir modifikasyondur.
Neden?
Röntgen ışınları, güneşin zararlı ışınları ve bazı katkı maddeleri DNA’ya zarar verip mutasyon doğurabilir. Sıcaklıkla renk değiştirme ise genleri değiştirmez.
14. Akraba evliliği ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Ölü doğum yapma riski artar.
B) Kalıtsal hastalık ortaya çıkma ihtimali artar.
C) Tüm çocuklar engelli doğar.
D) Hastalığa neden olan çekinik alellerin bir araya gelme ihtimali artar.
Cevap: C. Akraba evliliğinde risk artar ama her çocuk engelli doğmaz.
Neden?
Akrabalar benzer çekinik genleri taşıyabildiği için bu genlerin çocukta bir araya gelme olasılığı yükselir. Ancak bu yalnızca olasılıktır; kesinlik anlamına gelmez.
15. Aşağıda DNA molekülündeki yapıların sayısını gösteren bir grafik verilmiştir.
Yukarıdaki grafiğe göre aşağıdakilerden hangisi kesin olarak çıkarılamaz?
A) I ve VI. yapılar DNA’nın yapısında en çok bulunan yapılardır.
B) II. yapı adenin bazı ise III. yapı kesinlikle timindir.
C) IV ve V. yapılar karşılıklı eşleşen bazlar olabilir.
D) III. yapı timin bazı ise DNA zincirlerinden biri eksiktir.
Cevap: D. Grafikte I ve VI en yüksek, II ile III ve IV ile V ikişer ikişer eşit yüksekliktedir. Bir zincirin eksik olduğu bilgisi grafikten çıkarılamaz.
Neden?
Şeker ve fosfat sayıları baz sayısına eşit olduğu için en yüksek iki çubuk bunlardır (A). II adenin ise timin ancak eşit yükseklikteki III olabilir (B). Eşit yükseklikteki IV ve V karşılıklı eşleşen bazlar olabilir (C). III’ün timin olması zincirlerden birinin eksik olduğunu göstermez.
16. Aşağıda DNA molekülünden alınmış bir kısmın nükleotid dizilimi verilmiştir.
Buna göre
I. Bir DNA molekülünde K sayısı, L sayısına eşittir.
II. T, adenin organik bazı olduğuna göre S, timin organik bazıdır.
III. X, guanin organik bazı olduğuna göre Y bazı ile ikili zayıf bağ yapar.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
A) I ve III
B) I ve II
C) II ve III
D) I, II ve III
Cevap: B. Şekilde K fosfat, L deoksiriboz şekeridir; DNA’da bunların sayısı eşittir (I doğru). S ile T karşılıklı baz olduğundan T adenin ise S timindir (II doğru). X guanin ise Y sitozindir ve bunlar üçlü zayıf bağ yapar (III yanlış).
Neden?
Her nükleotid bir fosfat, bir şeker ve bir bazdan oluşur; bu yüzden fosfat ile şeker sayıları birbirine eşittir. Adenin timinle iki, guanin sitozinle üç zayıf bağ kurar.
17. Aşağıda iki farklı DNA molekülü verilmiştir.
Verilenlere göre
I. Birinci DNA molekülündeki hataların tamamı onarılabilir.
II. İkinci DNA molekülündeki hataların tamamı onarılabilir.
III. İkinci DNA molekülünün onarılabilmesi için tüm nükleotid çeşitlerine ihtiyaç vardır.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
A) Yalnız II
B) Yalnız III
C) I ve II
D) I ve III
Cevap: A. İkinci DNA’da eksik bazların hepsinin karşısında sağlam baz vardır. Birinci DNA’da ise karşılıklı iki bazı da eksik olan bir sıra ve C–C gibi eşleşmeyen bir sıra bulunur.
Neden?
Hasarlı bölge, karşısındaki sağlam bazın tamamlayıcısıyla onarılır. 1. DNA’da dördüncü sırada iki bazın ikisi de yoktur, altıncı sırada ise C–C eşleşmesi yanlıştır; hangisinin hatalı olduğu anlaşılamaz. 2. DNA’da yalnızca G ve T çeşitleri eksiktir; bu yüzden onarım için dört çeşidin hepsi gerekmez.
Soru sor ya da yorum yaz