5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 59-60-61-62-64-65 Cevapları 1. Kitap
7 dk okuma 0 yorum
5. sınıf Fen Bilimleri ders kitabının (1. Kitap) “Kuvvet ve Kuvvetin Ölçülmesi” konusunda 59, 60, 61, 62, 64 ve 65. sayfalardaki etkinliklerin cevapları aşağıdadır. 63. sayfada soru yoktur. 5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 59-60-61-62-64-65 Cevapları 1. Kitap yazısında bazı cevapların altındaki sarı “Neden?” notuna dokunarak açıklamayı okuyabilirsiniz.
Kuvvet ve Kuvvetin Ölçülmesi Konusu Cevapları
Kuvvet, cisimlerin birbirine uyguladığı itme ya da çekmedir. Cismi hareket ettirir, hızını ya da yönünü değiştirir, şeklini bozabilir. Büyüklüğünü dinamometre ile ölçeriz ve birimi Newton’dır (N). Dinamometrenin içindeki yay, kuvvetle birlikte uzar; ince yaylı dinamometre küçük kuvvetleri, kalın yaylı olan büyük kuvvetleri ölçer.
Sayfa 59 Cevapları
Bu sayfada: “Kuvvet ve Kuvvetin Ölçülmesi” konusu bu sayfada açılıyor. Tekerlekli sandalyeyi hareket ettiren etkiyi yazıyor, kuvvetle ilgili merak ettiklerimizi not ediyoruz.
Hazırlık İstasyonu
Tekerlekli sandalyenin hareket etmesini sağlayan etki nedir? Fikirlerinizi yazınız.
Cevap: Sandalyeyi arkadan iten kişinin uyguladığı itme kuvveti. (Örnek cevaptır.)
Merak İstasyonu
Kuvvet ve kuvvetin ölçülmesi ile ilgili merak ettiklerinizi yazınız.
Cevap: Kuvvet gözle görülmediği hâlde nasıl ölçülür? Bir kamyonu iten kuvvet ile bir topu iten kuvvet arasında ne kadar fark vardır? (Örnek cevaptır; herkes kendi merakını yazar.)
Sayfa 60 Cevapları
Bu sayfada: Kuvvet denince aklımıza gelenleri yazıp çiziyor, kuvvetin niteliklerini belirliyoruz. Köprü İstasyonu’nda futbol topuna vurmanın ve paket lastiğini germenin hangi etkiyi gösterdiğini söylüyoruz.
Etkinlik İstasyonu
“Kuvvet” kavramı neleri çağrıştırıyor? Aklınıza ilk gelenleri aşağıdaki alana yazarak ve/veya çizerek arkadaşlarınızla paylaşınız.
Cevap: Örnek: itmek, çekmek, halter kaldırmak, bir yükü kaldırmak, güçlü olmak (Yazı alanına bu sözcükler, çizim alanına halter kaldıran bir sporcu çizildi.)
Arkadaşlarınızın farklı fikirleri olabileceğini unutmadan onları özenle dinleyiniz. Bu fikirlerden yola çıkarak kuvvetin niteliklerini tanımlayınız. Belirlediğiniz nitelikleri aşağıya yazınız.
Cevap: Kuvvetin hem büyüklüğü hem yönü vardır. Az ya da çok olabilir; ileriye, geriye ya da yana uygulanabilir.
Neden?
Aynı kuvvet bir cismi hızlı, daha küçüğü yavaş hareket ettirir; bu büyüklüktür. Kapıyı itmek ile kapıyı çekmek ise farklı yönlerdir. Bu yüzden kuvvet anlatılırken büyüklük ve yön söylenir.
Köprü İstasyonu
Ayşe ve annesi, kuvvetin bazı etkilerini göstermek istiyor. Bunun için Ayşe futbol topuna vuruyor. Annesi ise paket lastiğini parmaklarıyla geriyor.
1. Ayşe ve annesi yaptıkları uygulamalarla kuvvetin hangi etkilerini göstermek istemiştir?
Cevap: Ayşe hareket etmeyi, annesi şekil değişmesini göstermek istemiştir.
Neden?
Top duruyorken vurulunca harekete geçer. Lastik ise gerilince uzar ve şekli değişir. Kuvvetin iki etkisi budur.
2. Kuvvetin günlük hayattaki etkilerine farklı örnekler veriniz.
Cevap: Sepeti kaldırmak, topa vurmak, süngeri sıkmak, sandalyeyi itmek. (Örnek cevaptır.)
Sayfa 61 Cevapları
Bu sayfada: Su şişeleri, kitap, kalemlik ve defteri dinamometreyle ölçüyor, sonuçları tabloya yazıyoruz. Ardından kuvveti ölçtüğümüz aleti, birimi ve kuvvetin tanımını söylüyoruz.
Etkinlik İstasyonu
Kuvvetin büyüklüğünün dinamometre ile ölçülmesini gösteren aşağıdaki etkinliği yapınız.
Etkinliğin Yapılışı
– Üçer veya dörder kişilik gruplar oluşturunuz. Grup arkadaşlarınızla çalışmalara aktif olarak katılınız.
– İplerden birinin bir ucunu plastik su şişesinin ağız kısmına, diğer ucunu ise dinamometre kancasına bağlayınız.
– Nesnelerin ölçümlerini yaparken dinamometrenin ölçüm sınırına dikkat ediniz.
– Su şişelerinden birini dinamometre ile ölçelim ve bulduğunuz değeri tabloya yazınız (1. durum).
– İki su şişesini dinamometreye bağlayarak 1. durumdaki gibi ölçüm yapınız. Dinamometrenin gösterdiği değeri tabloya yazınız (2. durum).
– Kitap, defter ve kalemlik gibi nesneleri poşete koyarak aynı ölçümleri tekrarlayınız. Sonuçları aşağıdaki tabloya yazınız.
Cevap: Ölçümlerimiz şöyle oldu (örnek değerlerdir):
- 1. durum (1 su şişesi): 3 N
- 2. durum (2 su şişesi): 6 N
- Kitap: 4 N
- Kalemlik: 2 N
- Defter: 1 N
- Diğer (makas): 1 N
Neden?
Tek şişe 3 N çektiği için iki şişe birlikte 2 katına, yani 6 N’a çıkar. Şişeler arttıkça yay daha çok uzar; yayın uzaması kuvvetle birlikte büyür.
Değerlendirme
a. Etkinlikte kuvvetin büyüklüğünü hangi aletle ölçtünüz?
Cevap: Dinamometre kullanarak ölçtük.
b. Kuvvetin büyüklüğünü ifade ederken hangi birimi kullandınız?
Cevap: Kuvvetin birimi olan Newton’u (N) kullandık.
Neden?
Kuvvetin birimi Newton’dır ve “N” harfi ile gösterilir. Tablodaki bütün sayılar bu birimle yazıldı.
c. Ulaştığınız bilgilerden yola çıkarak kuvveti tanımlayınız.
Cevap: Kuvvet, cisimlerin birbirine uyguladığı itme ya da çekmedir.
Neden?
Kapıyı iterken ya da topu çekerken bir cisim başka bir cisme etki eder. Kuvvet de bu itme ya da çekmenin adıdır.
ç. Bulduğunuz değerleri arkadaşlarınızın ölçüm sonuçları ile karşılaştırınız ve arkadaşlarınızla tartışınız.
Cevap: Sonuçlar küçük farklarla değişebilir; nesneler ve dinamometreler birebir aynı olmayabilir.
Sayfa 62 Cevapları
Bu sayfada: Ölçebileceği en büyük kuvvet farklı olan iki dinamometreyle aynı kitabı ölçüyoruz. Yayların farkını ve hafif ya da ağır cisim için hangi dinamometreyi seçeceğimizi yazıyoruz.
Etkinlik İstasyonu
Kuvvetin esnek cisimler üzerindeki etkilerini gözlemleyebileceğiniz aşağıdaki etkinliği yapınız.
Etkinliğin Yapılışı
– Üçer veya dörder kişilik gruplar oluşturunuz.
– Dinamometreleri 1 ve 2 rakamlarıyla numaralandırınız.
– Kitabı poşete yerleştiriniz.
– Poşetteki kitabı dinamometreler ile ayrı ayrı ölçünüz.
– Ölçüm sonuçlarını aşağıdaki tabloya yazınız.
Cevap: Kitap, her iki dinamometrede de 4 N olarak okundu (örnek değerdir).
Neden?
Kitabın ağırlığı değişmez; hangi dinamometreyle ölçersek ölçelim aynı kuvveti gösterir. Dinamometrelerin yayı farklı olsa da ölçülen kuvvet tektir.
Değerlendirme
a. Dinamometrelerde okuduğunuz ölçüm değerleri aynı mı? Karşılaştırınız.
Cevap: Evet, aynı. İkisi de kitabı 4 N gösterdi.
b. Dinamometrelerin yaylarındaki uzama miktarları aynı mı? Karşılaştırınız.
Cevap: Hayır. İnce yaylı dinamometrenin yayı daha çok uzadı.
Neden?
İnce ve esnek yay aynı kuvvetle daha çok uzar, kalın yay daha az uzar. Okunan değer aynı olsa da uzama farklıdır.
c. Dinamometrelerin yaylarındaki uzama miktarları aynı değilse bu durumun sebebi ne olabilir? Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla tartışınız.
Cevap: Yayların kalınlığı, esnekliği ve cinsi farklı olabilir; aynı kuvvet esnek yayı daha çok uzatır.
ç. Daha hafif bir cismi ölçmek için hangi dinamometre seçilmelidir? Nedenini yazınız.
Cevap: Ölçüm sınırı küçük, ince yaylı olanı; küçük kuvveti daha duyarlı gösterir.
Neden?
Küçük kuvvette ince yay belirgin uzar, bölmeler arası küçüktür. Bu yüzden küçük kuvveti daha duyarlı ölçer.
d. Daha ağır bir cismi ölçmek için hangi dinamometre seçilmelidir? Nedenini yazınız.
Cevap: Ölçüm sınırı büyük, kalın yaylı olanı; ince yay büyük kuvvette bozulabilir.
Neden?
Kalın yay büyük kuvvete dayanır. Ölçüm sınırı aşılırsa yay esnekliğini yitirir ve dinamometre bozulur.
Sayfa 64 Cevapları
Bu sayfada: K, L, M ve N dinamometrelerinin ölçüm sınırlarına bakıyor; hangisinin hassas ölçtüğünü, hangisinin yayının kalın olduğunu ve hangisinin zarar göreceğini buluyoruz.
Pekiştirme İstasyonu-1
K, L, M ve N dinamometreleri aşağıda gösterilmiştir.
Bu dinamometreler ile ilgili soruları cevaplayınız.
1. Hangi dinamometreler, 3 N büyüklüğündeki bir kuvveti en hassas şekilde ölçer?
Cevap: M dinamometresi
Neden?
Ölçüm sınırı 5 N olan M’nin bölmeleri en küçüktür. 3 N gibi küçük bir kuvvet bu dinamometrede en ince biçimde okunur.
2. Dinamometrelerdeki yayların cinsi aynı olduğuna göre en kalın yay hangi dinamometrededir?
Cevap: K dinamometresi
Neden?
Ölçülecek kuvvet büyüdükçe yay daha kalın yapılır. En büyük sınır 100 N ile K’dedir.
3. Hangi dinamometreler 30 N’lık kuvveti ölçmek için kullanılabilir?
Cevap: K ve L dinamometreleri
Neden?
30 N’ı ölçmek için sınırın en az 30 N olması gerekir. K 100 N, L 50 N olduğu için olur; N 25 N, M 5 N olduğu için olmaz.
4. Hangi dinamometrelere 70 N’lık kuvvet uygulandığında içlerindeki yayın esneklik özelliği bozulur?
Cevap: L, M ve N dinamometreleri
Neden?
Sınırı 70 N’dan küçük olanlar (L: 50 N, N: 25 N, M: 5 N) bu kuvvette zorlanır. K ise 100 N’a kadar dayanır.
Sayfa 65 Cevapları
Bu sayfada: Üzerinde en büyük değer yazan, 10 bölmeli dört dinamometreyi okuyup sonuçları tabloya yazıyoruz. Sayfadaki karekod “Kuvvetin Etkileri” adlı müzik klibine bağlanıyor.
Pekiştirme İstasyonu-2
Aşağıdaki dinamometreler, 10 bölmeden oluşmakta ve üzerlerinde ölçüm yapabilecekleri en büyük değer yazmaktadır. Bu dinamometreler ile görsellerdeki gibi farklı cisimler ölçülmüştür.
Buna göre ölçüm sonuçlarını aşağıdaki tabloya yazınız.
Cevap:
- 1. Ölçüm: 40 N ÷ 10 = 4 N; gösterge 2 bölme uzamış; 4 × 2 = 8 N
- 2. Ölçüm: 50 N ÷ 10 = 5 N; gösterge 4 bölme uzamış; 5 × 4 = 20 N
- 3. Ölçüm: 20 N ÷ 10 = 2 N; gösterge 3 bölme uzamış; 2 × 3 = 6 N
- 4. Ölçüm: 90 N ÷ 10 = 9 N; gösterge 1 bölme uzamış; 9 × 1 = 9 N
Neden?
Önce en büyük değeri 10 bölmeye bölüp bir bölmenin değerini buluyoruz, sonra gösterge kaç bölme uzamışsa onunla çarpıyoruz.
Soru sor ya da yorum yaz