5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 12-13-14-15-16-17 Cevapları 1. Kitap

“Oyun” kelimesinin size çağrıştırdıklarını söyleyiniz.

Cevap: Oyun deyince aklıma arkadaşlarımla kahkaha atarak koştuğumuz bahçe, kurallar ve yarışma geliyor. Oyun bana eğlenmeyi, kazanmayı ve kaybetmeyi de öğretiyor.

Dijital oyunlarla mı, sokak oyunlarıyla mı daha fazla vakit geçiriyorsunuz? Neden?

Cevap: Sokak oyunlarıyla daha çok vakit geçiriyorum. Apartmanımızın bahçesinde her akşam arkadaşlarımla ip atlıyor, saklambaç oynuyoruz. Ekran başında yalnız kalmak yerine birlikte koşmayı seviyorum.

Dinleme metninin başlığını ve görsellerini inceleyiniz. Bunlardan hareketle içerikte neler anlatılabileceğini tahmin ediniz. Tahminlerinizi ve tahminlerinizin gerekçelerini 1. Etkinlikteki ilgili alana yazınız.

Cevap: Başlığa ve görsele dikkatle baktım. Tahminlerimi ve gerekçelerimi 13. sayfadaki 1. Etkinlik alanına yazdım.

Karekodu okutunuz. Metni dikkat dağıtıcı hareketlerden kaçınarak dinleyiniz.

Cevap: Karekodu okutup metni sessiz bir ortamda dinledim. Dinlerken telefona ya da başka bir şeye bakmadım.

Anlamını bilmediğiniz kelime ve kelime gruplarını defterinize not ediniz. Bunların anlamını metnin bağlamından hareketle tahmin ediniz. Tahminlerinizin doğruluğunu TDK (Türk Dil Kurumu) Güncel Türkçe Sözlük’ten kontrol ediniz.

Cevap: Dinlerken bilmediğim sözcükleri defterime yazdım. Önce cümlenin akışından anlamlarını tahmin ettim, sonra TDK Güncel Türkçe Sözlük’ten kontrol ettim.

Eğitim öğretim yılı boyunca yeni öğrendiğiniz kelime veya kelime gruplarını anlamlarıyla yazacağınız bir defter oluşturunuz. Defterinizi oluştururken basılı veya çevrim içi sözlük ve başvuru kaynaklarından yararlanınız.

Cevap: Bu iş için çizgili bir defter ayırdım. Öğrendiğim yeni sözcükleri anlamlarıyla birlikte bu deftere yazacağım. Anlamlar için önce sınıftaki sözlüğe, gerekirse çevrim içi sözlüğe bakacağım.

Dinleme sürecinizi tema sonundaki “Dinleme/İzleme Becerisi Öz Değerlendirme Ölçeği”ni kullanarak değerlendiriniz.

Cevap: Dinlemeyi bitirince tema sonundaki ölçeği açtım. Maddeleri okuyup kendime uygun kutuları işaretledim.

a. İçeriğe yönelik tahminlerinizi ve tahminlerinizin gerekçelerini aşağıya yazınız.

Cevap: Başlıktan oyunun durduğunu anlıyorum. Görseldeki kız elinde bir gözlükle şaşkın duruyor, postacı da ona zarf uzatıyor. Bence zarftaki mektup, kızın oyuna ara vermesini sağlayacak.

b. İçerikle ilgili tahmininiz doğru çıktı mı? Nedenleriyle aşağıya yazınız.

Cevap: Tahminim kısmen doğru çıktı. Sude’nin oyunu gerçekten durdu ve ona bir mektup geldi. Ama mektubu bir ahtapotun yazdığını ve Sude’den sahilde deniz kabuğu toplamasını isteyeceğini düşünmemiştim.

Aşağıdaki soruları dinlediğiniz metinden hareketle cevaplayınız.

1. Sude ne tür bir oyun oynamaktadır?

Cevap: Sude, elektronik bir gözlük takarak bilgisayar oyunu oynuyor.

2. Oyun oynadığı sırada Sude nasıl bir sorunla karşılaşmıştır? Bu sorunu çözmek için ne yapmıştır?

Cevap: Oyunu birden kilitleniyor, ekran kıpkırmızı oluyor. Sude önce gözlüğün düğmesini defalarca kapatıp açıyor. Olmayınca mektupta istenen görevi yapıyor.

3. Sude’ye gönderilen mektubun özelliği nedir?

Cevap: Mektup mükemmel bir el yazısıyla yazılmış. Zarftaki adres de özenli. Altında “Ahtapot” imzası var.

4. Oyuna dönebilmesi için Sude’ye posta yoluyla gönderilen görev nedir?

Cevap: Zarftaki kabuğa benzeyen en az 1000 deniz kabuğu toplayacak ve bunlarla kumsala kocaman bir “Sude” yazacak.

a. Dinlediğiniz metinden seçilen aşağıdaki kelime veya kelime gruplarını inceleyiniz. İçlerinden “Oyun Dünyası” teması ile ilgili olanları belirleyerek örnekteki gibi daire içine alınız.

Cevap:

• Daire içine aldıklarım: oyun (örnek), top, neşe, durmak, rakip, kilitlenmek, oynamak, ara vermek, mutluluk, koşmak
• Daire içine almadıklarım: kumsal, postacı, yengeç, deniz kabuğu, aramak, yosun, mektup, gözlük, tebrik etmek

b. Daire içine aldığınız kelime veya kelime gruplarından ikisini seçiniz. Seçtiğiniz kelime veya kelime gruplarıyla ilişkili eş, yakın ve zıt anlamlı kelimeler ile eş sesli kelimeleri belirleyiniz ve örnekteki gibi yazınız.

Cevap:

• koşmak: “Koşmak” kelimesiyle yakın anlamlı sözcük “seğirtmek”tir, çünkü ikisi de hızlı gitmeyi anlatır. Zıt anlamlısı “durmak”tır. “Çiftçi öküzleri sabana koştu.” cümlesinde kelimenin eş seslisi vardır; burada “hayvanı bağlamak” anlamındadır.
• mutluluk: “Mutluluk” kelimesinin yakın anlamlısı “sevinç”tir, çünkü ikisi de insanı gülümseten güzel bir duyguyu anlatır. Zıt anlamlısı “üzüntü”dür.

a. Dinlediğiniz metnin içeriğini en iyi yansıtan üç kelime veya kelime grubu belirlemeniz gerekseydi bunlar hangileri olurdu? Söyleyiniz.

Cevap: Metne en uygun üç kelime grubu “bilgisayar oyunu”, “Ahtapot’un mektubu” ve “deniz kabuğu toplamak” olurdu.

b. Belirlediğiniz anahtar kelimeleri seçme nedenlerinizi açıklayınız.

Cevap: Hikâye, Sude’nin bilgisayar oyunundan kopamamasıyla başlıyor. Olayları başlatan şey Ahtapot’un mektubu, Sude’yi mutlu eden şey de deniz kabuğu toplama görevi. Hikâye bu üç şeyin çevresinde ilerlediği için onları seçtim.

a. Arkadaşlarınızla sokak oyunları oynarken neler hissettiğinizi, bu oyunları neden sevdiğinizi düşünüp defterinize bunlarla ilgili not alınız. Yazdıklarınızı sıra arkadaşlarınızın notlarıyla karşılaştırınız.

Cevap:

• Hissettiklerim: Heyecan, neşe ve özgürlük.
• Neden seviyorum?: Takım hâlinde oynadığımız için arkadaşlarımla daha çok kaynaşıyorum, koşarken de enerjimi atıyorum.
• Sıra arkadaşımla karşılaştırma: Sıra arkadaşım da heyecan yazmış. Bir de oyunda yeni arkadaş edinmeyi sevdiğini eklemiş.

b. Oynadığınız sokak oyunlarından birini seçiniz. Defterinize aldığınız notları da kullanarak kısa bir ön hazırlık yaptıktan sonra seçtiğiniz oyunla ilgili bir konuşma yapınız.

Cevap: Arkadaşlar, en sevdiğim sokak oyunu yakartop. İki takıma ayrılıyoruz. Bir takım topla karşı takımın oyuncularını vurmaya çalışıyor. Topla vurulan oyuncu oyundan çıkıyor. Hem koşuyor hem takım olarak plan yapıyoruz. Bu yüzden oyun çok heyecanlı geçiyor.

c. Arkadaşlarınızdan birinin konuşmasını aşağıdaki “Akran Değerlendirme Ölçeği”nde verilen ölçütlere göre değerlendiriniz.

Cevap:

• Konuşmasında anı, gözlem ve deneyimlerinden yararlanarak bunları konuyla ilişkilendirdi.: Evet
• Dinleyicilerle göz teması kurdu.: Evet
• Konuşmasına göre baş, el, kol ve bacaklarının duruşunu konumlandırdı.: Kısmen
• Konuşma içeriğine uygun yüz ifadelerini (şaşırma, kızgınlık, mutluluk vb.) kullandı.: Evet
• İşitilebilir bir ses tonuyla konuştu.: Evet

Çocukların genel ağ kullanım amaçları ile ilgili aşağıdaki grafiği inceleyiniz. Grafikten hareketle doğru ifadelerin başına (D), yanlış ifadelerin başına (Y) yazınız.

Cevap:

• (D) Çocuklar, en çok “araştırma yapma” için genel ağa başvurmuştur.
• (D) “Mesajlaşma” amacıyla kullanım “sosyal medya kullanma”dan daha fazladır.
• (D) Genel ağ kullanımında “oyun oynama veya oyun indirme”, “paylaşım sitelerinden içerik izleme”nin önüne geçmiştir.
• (Y) “E-posta gönderme ve alma” ile “ürün ve hizmetler hakkında bilgi edinme” amacıyla genel ağ kullanımının toplamı, “araştırma yapma” amacıyla kullanımından daha yüksektir.

a. Aşağıdaki cümleleri renklendirilmiş kelimelere dikkat ederek okuyunuz. Cümlelerdeki değişimi inceleyiniz.

Cevap: Cümleleri okudum. Her cümleye yeni bir kelime ya da kelime grubu eklenmiş: “satranç oynarken”, “okulda”, “Mete’yle”, “düzenlenen turnuvada”, “hamlesini yapmak için”. Cümle her adımda daha çok bilgi veriyor.

b. Yukarıdaki örnek cümlelerden hareketle siz de aşağıdaki cümleye her defasında bir kelime veya kelime grubu ekleyerek oluşturduğunuz cümleleri tekrar yazınız.

Cevap:

• Çocuk oynuyor. (örnek)
• Çocuk top oynuyor.
• Çocuk arkadaşıyla top oynuyor.
• Çocuk arkadaşıyla bahçede top oynuyor.
• Çocuk arkadaşıyla bahçede neşeyle top oynuyor.
• Çocuk okuldan sonra arkadaşıyla bahçede neşeyle top oynuyor.
• Çocuk okuldan sonra en yakın arkadaşıyla bahçede neşeyle top oynuyor.

c. Yazdığınız cümleleri arkadaşlarınızla paylaşınız.

Cevap: Cümlelerimi sınıfta okudum. Arkadaşlarım da kendi cümlelerini her seferinde bir ayrıntı ekleyerek uzatmıştı.

ç. Yaptığınız etkinliğin yazma çalışmalarınızda size ne gibi katkıları olabilir? Düşüncelerinizi söyleyiniz.

Cevap: Bu etkinlikte kısa bir cümleyi adım adım zenginleştirmeyi öğrendim. Yazarken olayın nerede, ne zaman ve nasıl olduğunu ekleyerek anlatımımı daha açık yapabilirim.

Gelecek derste yapacağınız konuşma/yazma çalışmasında kullanmak üzere çocuk oyunu ve yarışmaları ile ilgili beğendiğiniz bir belgesel, kısa film veya çizgi film seçip izleyiniz. Seçeceğiniz belgesel, kısa film veya çizgi filmin konuyla ilgili ihtiyaç duyduğunuz yeni bilgileri veya iyi örnekleri içermesine dikkat ediniz. Bu doğrultuda dinleme/izleme sırasında kullanabileceğiniz sözlük, çalışma kağıdı, not alma gereçlerini seçiniz.

Cevap: Eski çocuk oyunlarını anlatan kısa bir belgesel seçtim. Notlarımı yazmak için defter ve kalem, bilmediğim sözcükler için de sözlük hazırladım.

Belirlediğiniz materyal ve kaynakları; amaç, ilgi ve ihtiyaçlarınıza uygunluğu açısından değerlendiriniz. Gerekli görürseniz yeni kaynak ve materyallere ulaşabilirsiniz. İzleme sırasında konuşurken/yazarken kullanmak üzere notlar alınız.

Cevap: Belgesel, konuşmamda anlatacağım oyunları tanıttığı için amacıma uygundu. İzlerken oyunların adlarını, kurallarını ve çocukların neler hissettiğini defterime not aldım.