5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 26-27-28-29-30-31-32-33-34 Cevapları 1. Kitap

Arkadaşlarınızla oynamaktan zevk aldığınız fiziksel oyunlar nelerdir?

Cevap: Yakartop, ip atlama ve bahçede saklambaç oynamaktan çok zevk alıyorum. Hepsinde koşuyor, zıplıyor ve arkadaşlarımla gülüyorum.

Oyun oynamak için hiçbir şeyiniz olmasaydı buna nasıl bir çözüm yolu bulurdunuz?

Cevap: Elimde hiçbir şey olmasa da taklit oyunları uydururdum. Mesela herkes bir hayvan olur, diğerleri hangi hayvan olduğunu tahmin ederdi.

Metni sessiz okurken numaralı yerlerde durarak tahmin etme stratejisini kendiniz uygulayınız. Tahmin ve gerekçelerinizi defterinize yazınız. (1 numaralı yer)

Cevap: Moni’nin sorunları çözmeyi sevdiği anlatılıyor, başlık da “Topsuz Basketbol Oyunu”. Bence Moni, toplar patlayınca topsuz oynanabilecek yeni bir basketbol oyunu bulacak.

Metindeki anlamadığınız cümle ya da bölümleri uygun zamanda öğretmen veya arkadaşlarınıza sormak üzere işaretleyiniz.

Cevap: Anlamadığım yerlerin kenarına kurşun kalemle küçük bir işaret koydum. “Turp gibi” sözünü ders sırasında öğretmenime sordum.

Tahmin ve gerekçelerinizi defterinize yazınız. (2 numaralı yer)

Cevap: Çocuklar hayalî bir topla oynuyor, İnci de sağlık görevlilerini çağırıyor. Bence Mete gerçekten yaralanmadı; arkadaşları onu hayalî bir ambulansla tedavi edecek.

Okuma sürecinizi tema sonundaki “Okuma Becerisi Öz Değerlendirme Ölçeği”ni kullanarak değerlendiriniz.

Cevap: Ölçeğin maddelerini okuyup kendime uygun kutuları işaretledim. Numaralı yerlerde durup tahmin yazdığım için bu maddelere “Evet” dedim.

a. Metinden alınan aşağıdaki cümlelerin ilişkili olduğu kavramları işaretleyiniz.

Cevap:

• Problemler onu yıldıramazdı. → kararlılık
• Oyun oynamak muhteşem bir şey yahu! → oyunseverlik
• Aklına parlak bir fikir geldi. → üretkenlik
• Mete’nin ayağına buz tuttular. İncinen bileğini sargı beziyle titizlikle sardılar. → yardımseverlik

b. İşaretlediğiniz kavramlardan birini seçiniz. Bu kavram ile ilişkili olan en az üç söz varlığı (eş, yakın, zıt anlamlı ve eş sesli kelimeler) belirleyip söyleyiniz.

Cevap: “Yardımseverlik” kavramını seçtim. Yakın anlamlıları “iyilikseverlik” ve “fedakârlık” olabilir. Zıt anlamlısı “bencillik”tir. Bu kelimenin eş sesli karşılığı yoktur.

Aşağıdaki soruları okuduğunuz metinden hareketle sözlü olarak cevaplayınız.

1. “Topsuz basketbol oyunu” fikri nasıl ortaya çıkmıştır ve çocuklar bu fikre nasıl tepki vermiştir?

Cevap: Toplar patlayınca maç yarım kalacaktı. Moni bir çözüm düşündü ve topsuz basketbol oynamayı önerdi. Çocuklar önce şaşırıp “Nasıl yani?” diye fısıldaştı, sonra “İnanılmaaaz!” diyerek fikre bayıldı.

2. Metinde geçen “Oyunlarda bir sorun varsa bir öğrenme fırsatı da vardı.” cümlesi ne anlama gelmektedir?

Cevap: Bir sorunla karşılaşınca pes etmeyip çözüm aradığımızda yeni bir şey öğrenmiş oluruz. Moni de topların patlamasını yeni bir oyun bulma fırsatına çevirdi.

3. Mete’nin tedavi olmak için Satürn gezegenini seçmesinin sebebi ne olabilir?

Cevap: Oyunda her şey hayal gücüyle yapılıyordu ve hayalin sınırı yoktu. Mete de tedavi için en ilginç yeri, başka bir gezegeni seçmiş olabilir.

a. Bu cümlelerde ifade edilenlerin gerçekte yaşanıp yaşanmadığını belirleyiniz.

Cevap: “Çocuklar arasında neşeli bir koşturmaca başladı.” cümlesi gerçekte yaşanmıştır, çünkü çocuklar sahada gerçekten koşturmuştur. “Mete, Satürn Devlet Hastanesinde tedavi olmayı seçti.” cümlesi gerçekte yaşanmamıştır; bu, oyun sırasında hayal edilmiştir.

b. Siz de metni inceleyiniz ve belirlediğiniz benzer cümleleri uygun listeye ekleyiniz.

Cevap:

• Gerçekte olanlar: Çocuklar arasında neşeli bir koşturmaca başladı. (örnek) / Kasabada basketbol maçı yaparken çocukların topları patladı. / Mete, saha kenarında keyifle gülümsüyordu.
• Hayal edilenler: Mete, Satürn Devlet Hastanesinde tedavi olmayı seçti. (örnek) / Mete’yi sedyeyle saha kenarına aldılar. / Moni, İnci ve Taci ambulansla olay yerine geldi.

a. Aşağıdaki cümlelerde yay ayraç içindeki noktaların hangi işlevlerde kullanıldığını belirleyiniz. Aynı işlevde kullanılan cümleleri cümle numaralarını kullanarak gruplandırınız. Oluşturduğunuz gruplarda noktanın hangi işleviyle kullanıldığını yazınız.

Cevap:

• 1. Grup (2, 5): Cümlenin sonuna konur.
• 2. Grup (4, 7, 9): Sayılardan sonra sıra bildirir.
• 3. Grup (1, 3): Bazı kısaltmaların sonuna konur.
• 4. Grup (6, 8): Gün, ay ve yılı birbirinden ayırır.

b. Noktanın belirlediğiniz işlevlerinden hareketle her grup için oluşturduğunuz kuralları ve örnek cümleleri yazınız.

Cevap:

• Cümle sonu: Nokta, anlamı tamamlanan cümlenin sonuna konur. Örnek: Yağmur durdu.
• Sıra sayısı: Sayıdan sonra nokta konursa sıra bildirir. Örnek: Ali 3. oldu.
• Kısaltma: Bazı kısaltmaların sonuna nokta konur. Örnek: Dr. Sevil geldi.
• Tarih: Nokta gün, ay ve yılı ayırır. Örnek: 14.05.2026.

Aşağıda verilen cümleleri 4. Etkinlik’te yazdığınız kurallardan hareketle inceleyiniz. Eksik olan nokta işaretini cümlelerdeki gerekli yerlere ekleyiniz.

Cevap:

• Kıbrıs şehitlerimizden Av. Mehmet Özel’in ismi Karacaoğlan Mah. 3715 Sok. No. 111’de bulunan okulda yaşatılıyor.
• Okul evimize yaklaşık 10 dk. yürüme mesafesindeydi.
• Sınıfımız da evimiz gibi 1. kattaydı ve ben sınıfta en arka sıranın hemen önünde 6. sırada otururdum.
• En iyi arkadaşım Esma ise 2 sıra önümde Sıla’yla otururdu.
• Turnuvalar 12.06.2027’de başlayacakmış.
• Oyundan elenmesiyle birlikte su içmeye koştu çocuk.

a. Diyafram nefesi etkinliğini yönergeler doğrultusunda tamamlayınız.

Cevap: Dik oturup bir elimi göğsüme, öbür elimi karnıma yerleştirdim. Esnedim, kahkaha attım, bir karış ötedeki mumu söndürür gibi üfledim. Karnım göğsümden daha çok kıpırdadı; yani diyafram nefesini doğru kullandım.

b. Aşağıdaki cümleleri, cümle sonundaki okun yönünü dikkate alarak okuyunuz. Ok yukarıyı işaret ediyorsa sesinizi yükselterek, aşağıyı işaret ediyorsa sesinizi alçaltarak okuyunuz.

Cevap:

• Sesimi alçaltarak okuduklarım: “Yoruldunuz değil mi?”, “Keşke patlamasaydı!”, “Bir çocuk yürüyordu.”
• Sesimi yükselterek okuduklarım: “Peki, şimdi ne olacak?”, “Köyümü öyle özledim, öyle özledim ki…”, “İnanılmaz!”, “Aklına parlak bir fikir geldi.”, “Çantamdan top çıktı!”

a. “Bu Görev Bizim” bölümündeki yönergeden hareketle izlediğiniz filmle ilgili defterinize aldığınız notları gözden geçiriniz.

Cevap: Eski çocuk oyunlarını anlatan belgeseli izlerken aldığım notları okudum. Oyunların adlarını ve anlatılma sırasını gözden geçirdim.

b. İzlediğiniz sinema filmi veya çizgi filmi defterinize aldığınız notlardan hareketle olay akışına uygun olarak anlatınız. Anlatımınıza başlarken neden o filmi seçtiğinize de değininiz.

Cevap: Çocuk oyunlarını anlatan bir belgesel seçtim, çünkü eski oyunlar çok ilgimi çekiyor. Belgeselde çocuklar mahallede bez bebek ve topaçla oynuyor, sonra yakartop için takımlara ayrılıyor. Sonunda herkes kazanmaktan çok birlikte eğlenmeyi önemsediğini söylüyor. Bu yüzden belgesel çok hoşuma gitti.

c. Öğretmeninizin geri bildirimleriyle konuşmanızdaki güçlü ve gelişmeye açık yönlerinizi belirleyiniz. Gelişmeye açık yönlerinizi sonraki etkinliklerde geliştirmeye çalışınız.

Cevap: Öğretmenim sesimin açık duyulduğunu ve olayları sırayla anlattığımı söyledi. Konuşurken biraz hızlandığım için bir sonraki konuşmada nefesimi daha yavaş kullanacağım.

a. Aşağıda verilen cümlelerdeki altı çizili kelimeleri inceleyiniz. Bunlardan bir varlığa ad olanları işaretleyiniz.

Cevap:

• (isim) Atatürk, çocuklarla oynamayı severdi.
• (fiil) Antika oyuncak trenin vagonları onarıldı.
• (isim) Dün sandalye kapmaca oynadık.
• (isim) Bisikletin boyası solmuş zamanla.
• (fiil) Misketler konulmuş masanın üzerine.
• (fiil) Oyunun kuralları değişmiş sanırım.
• (fiil) Sandık açıldı ve oyuncaklar etrafa saçıldı.
• (isim) Perdeler ile çadır yapıp oynadık.
• (fiil) Sahanın ortasında ebe olan çocuk duruyor.
• (isim) Çocuklar halının üzerinde oynuyor.

b. İşaretlemelerinizden hareketle kelimeleri gruplandırarak aşağıdaki tablolara yazınız. İkinci tabloyu öğretmeninizin yardımıyla adlandırınız.

Cevap:

• İsim: Atatürk, sandalye, boyası, Perdeler, halının
• Fiil: onarıldı, konulmuş, değişmiş, açıldı, duruyor

c. Yukarıdaki grupları oluştururken nelere dikkat ettiniz? Grupların ayırt edici özelliklerini söyleyiniz.

Cevap: Sözcüğün bir kişinin ya da nesnenin adı olup olmadığına baktım. Ad olanları isim grubuna koydum. Bir iş, hareket ya da oluş bildirenleri fiil grubuna ayırdım.

ç. Karekodu okutarak “Taka” adlı etkileşimli içeriği yönergeler doğrultusunda tamamlayınız.

Cevap: Karekodu okuttum. Açılan “Taka” içeriğindeki yönergeleri izleyip isim ve fiil sorularını ekranda tamamladım.

a. Yazarken kurduğumuz cümleler metnimizin akıcılığını etkiler. Uzun cümleler yerine kısa cümlelerle yazmak metnimizi daha anlaşılır kılar. Aşağıda uzun bir cümle bölünerek kısa cümlelere dönüştürülmüştür. Birbiriyle ilişkili unsurlar ve kısaltma yapılırken bölünebilecek yerler renklendirmeyle gösterilmiştir. Uzun bir cümlenin bölünerek kısa cümlelere dönüştürüldüğü aşağıdaki örneği inceleyiniz.

Cevap: Örnekte uzun cümle üç kısa cümleye bölünmüş. Önce pantolon, gömlek ve pijama; sonra kitap, dergi ve günlük; en sonda spor eşyaları aynı cümlede toplanmış. Üçünde de “yerleştirdim” fiili tekrar edilerek cümleler tamamlanmış.

b. Aşağıdaki cümleleri uygun yerlerinden bölerek kısa cümlelere dönüştürünüz.

Cevap:

• Okulumuzda bir anket yapıldı. Öğrenciler sokak oyunlarından saklambaç, körebe, birdirbir ve sekseği çok seviyor. Zekâ oyunlarında ise mangala, dokuztaş ve amiralbattıyı tercih ediyor.
• Dün izlediğim belgeselde, çok da eski olmayan zamanlarda çocukların bez bebek, tornet, misket ve topaç gibi oyuncakları olduğunu öğrendim. Okul bahçelerinde yakartop, istop, mendil kapmaca ve uzuneşek oynandığını görünce çok şaşırdım.

c. Yazdıklarınızı arkadaşlarınızla paylaşınız.

Cevap: Kısa cümlelerimi arkadaşlarıma okudum. Kimi arkadaşlarım bölme noktalarını başka yerlere koymuştu.

ç. Öğretmeninizin geri bildirimleriyle güçlü ve gelişmeye açık yönlerinizi belirleyiniz. Bu yönlerinizi sonraki etkinliklerde geliştirmeye çalışınız.

Cevap: Öğretmenim cümleleri doğru yerlerden böldüğümü söyledi. Bazı sözcükleri tekrar ettiğim için sonraki yazılarımda eş anlamlı sözcükler kullanmaya çalışacağım.