5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 51-52-53-54-55-56-57 Cevapları 1. Kitap

4-6 kişilik gruplar oluşturunuz ve öğretmeninizin rehberliğinde “Nasrettin Hoca”yı betimleyecek bir paragraf planlayıp paragrafın taslağını yazınız. Stratejileri kullanırken aşağıdakilere dikkat ediniz.

Cevap:

• Planınız:
• Giriş: Nasrettin Hoca’yı halk bilgesi olarak tanıtacağım.
• Dış görünüş: Beyaz sarık, gür sakal, uzun cübbe ve yanında eşeği.
• Kişilik: Zeki, nükteli, güler yüzlü; fıkralarıyla ders veren biri.
• Sonuç: Yüzyıllardır neden sevildiğini söyleyeceğim.
• Taslak Metniniz: Nasrettin Hoca, fıkralarıyla yüzyıllardır hem güldüren hem düşündüren bir halk bilgesidir. Başında kocaman beyaz bir sarık, yüzünde gür bir sakal vardır. Üzerine uzun bir cübbe giyer, her yere eşeğiyle gider. Güler yüzlüdür; her olayda nükteli bir söz bulur ve kimseyi kırmadan ders verir. Bu yüzden herkesin gönlünde yer eder.

Şimdi 2-3 kişilik gruplar oluşturunuz ve “Keloğlan”ı betimleyecek bir paragraf planlayınız. Ardından taslak metninizi oluşturunuz. Aşağıdaki yönergeleri dikkate alarak ilerleyiniz.

Cevap:

• Planınız:
• Giriş: Masalların sevilen kahramanı Keloğlan’ı tanıtacağım.
• Dış görünüş: Başı kel, güleç yüzlü; başında takke, omzunda bohça.
• Kişilik: Çalışkan, akıllı, yardımsever ve cesur bir çocuk.
• Sonuç: Çocukların onu neden sevdiğini söyleyeceğim.
• Taslak Metniniz: Keloğlan, halk masallarının neşeli ve çalışkan çocuğudur. Başı kel, yüzü güleçtir. Başında küçük bir takke vardır; sopaya bağladığı bohçayı omzunda taşır. Zor durumdaki herkese yardım eder, sıkıştığında aklını kullanarak çözüm bulur. Cesur ve çalışkan olduğu için masal dinleyen her çocuk ona bayılır.

Artık stratejilerin kullanımını öğrendiniz. Okuduğunuz metindeki “oyuncakçı amca”yı betimleyecek bir paragraf planlayınız ve taslak metni kimseden yardım almadan yazınız.

Cevap:

• Planınız:
• Giriş: Galip Amca’yı tanıtacağım.
• Dış görünüş: Yaşlı, saçları yer yer dökülmüş, gözlüğünün üstünden bakıyor.
• Kişilik: Güler yüzlü, sabırlı, bildiklerini öğretmeyi seven biri.
• Sonuç: Onun gibi kukla ustalarının az kaldığını söyleyeceğim.
• Taslak Metniniz: Galip Amca, okul yolundaki küçük oyuncakçı dükkânının ustasıdır. Yaşlı bir adamdır; saçları yer yer dökülmüştür ve gözlüğünün üzerinden bakar. Çocukları gülümseyerek karşılar, onlara “Küçük Bey” diye seslenir. Yıllardır kendi elleriyle kukla yapar ve bu işi çocuklara öğretmeyi çok sever. Günümüzde onun gibi ustaların sayısı azalmıştır.

a. Öğretmenimiz taslağı incelerken neler yaptı?

Cevap: Taslağı baştan sona bir kez sessiz, bir kez de sesli okudu. Anlamı bozan, gereksiz tekrar eden ya da yanlış yazılmış yerlerin altını çizdi.

b. Düzeltmelerini yaparken hangi açıklamalarda bulundu?

Cevap: Her değişikliğin nedenini söyledi. Örneğin bir cümleyi “çok uzun olduğu için ikiye böldüm” diyerek açıkladı.

c. Cümlelerin kısalığı/uzunluğu ve kelime seçimleri ile ilgili neler söyledi?

Cevap: Uzun cümlelerin okuyanı yorduğunu, arka arkaya çok kısa cümlelerin de tekdüze durduğunu söyledi. Aynı sözcüğü tekrar etmek yerine eş anlamlısını yazmamızı önerdi.

ç. Yazım ve noktalama hatalarını nasıl düzeltti?

Cevap: Yanlış yazılan sözcüklerin doğrusunu üstlerine yazdı. Eksik nokta ve virgülleri tamamladı, sonra metni son bir kez okudu.

a. Metni paylaşacağı ortama karar verirken neleri göz önünde bulundurdu?

Cevap: Metni kimlerin okuyacağını düşündü. Arkadaşlarımız her gün göreceği için sınıf panosunu seçti.

b. Metni seçtiği paylaşım ortamına göre nasıl hazırladı? Yazısını desteklemek için ne tür destekleyiciler (görsel, video, çizim vb.) kullandı?

Cevap: Metni büyük ve okunaklı harflerle temize çekti. Dikkat çekmesi için başlığı renkli yazdı, betimlediği kişinin resmini de yanına yapıştırdı.

Daha önceki 4-6 kişilik grupla yazdığınız “Nasrettin Hoca”yı betimleyen paragrafınızı öğretmeninizin rehberliğinde gözden geçirip paylaşım için hazırlayınız. Stratejileri kullanırken aşağıdakilere dikkat ediniz.

Cevap: Taslağımızı grup olarak sesli okuduk. “Güler yüzlüdür” ifadesi “güldüren” sözcüğüne çok yakın olduğu için onu “neşelidir” ile değiştirdik. Noktalama işaretlerini kontrol ettik. Metni Nasrettin Hoca resmiyle birlikte sınıf panosuna astık.

Şimdi de “Keloğlan”ı betimleyen paragrafınızı gözden geçirip paylaşım için hazırlayınız. Aşağıdaki yönergelere dikkat ediniz.

Cevap: Taslağımızı yeniden okuyunca “masallarının” ve “masal” sözcüklerinin birbirine yakın geçtiğini fark ettik. Son cümledeki “masal dinleyen her çocuk” ifadesini “dinleyen her çocuk” yaptık. Noktalama işaretlerini kontrol edip metni paylaşıma hazırladık.

Okuduğunuz metindeki “oyuncakçı amca” için yaptığınız betimlemeyi gözden geçirip düzenleyiniz. Ardından “Yazalım” etkinliğinde öğrendiğiniz bu stratejileri uygulayınız.

Cevap: Taslağımı okuyunca dördüncü cümlenin uzun olduğunu gördüm ve onu ikiye böldüm. Yazım ve noktalamayı kontrol edip metni temize çektim.

a. Okuduğunuz kitaplardaki kahramanlarla aranızda bir bağ kurar mısınız? Bağ kurma nedeninizi söyleyiniz.

Cevap: Evet, kurarım. Kahramanın yaşadıklarını kendi başımdan geçiyormuş gibi hissederim. Onun sevincine sevinir, üzüntüsüne üzülürüm; bu yüzden kitabı bırakmak istemem.

b. Aşağıdaki olayın anlatıldığı hikâye için bir kahraman oluşturunuz. Kahramanınızın özelliklerini ilgili yerlere yazınız. Yazarken aşağıdaki yönergeleri dikkate alınız.

Cevap: Olay, üç arkadaşın parkta kaybolan kolyeyi aramasıyla başlayan bir macera. Kahramanım:

• Adı: Deniz Aksoy
• Dış görünüşü: Kısa boylu, kıvırcık kahverengi saçlı, gözlüklü bir kız.
• Korkuları: Yüksek yerlerden ve karanlıkta yalnız kalmaktan korkar.
• Yetenekleri: Çok hızlı koşar, kaybolan şeylerin yerini akıl yürüterek bulur.
• İlgi alanları: Bisiklete binmek, haritalara bakmak, bulmaca çözmek.
• Alışkanlıkları: Cebinde hep küçük bir defter taşır, gördüklerini not alır.

c. Öğretmeninizin yönlendirmesiyle uygun ortamlarda (sınıf panosu, okul gazetesi, dijital ortamlar vb.) paylaşınız. Paylaşırken yazdıklarınızdan hareketle kahramanınızın görselini çiziniz.

Cevap: Deniz’i anlattığım yazıyı sınıf panosuna astım. Yanına kıvırcık saçlı, gözlüklü, elinde defteri olan Deniz’in resmini çizdim.

a. Aşağıdaki metni okuyunuz ve metinde koyu yazılmış, tahmin bildiren ifadeleri inceleyiniz.

Cevap: Koyu yazılmış ifadeler şunlardır: kazanabilir, galiba, belki de, sanki, bence, heyecanlanabilir, tahminim, muhtemelen, acaba. Bunların hiçbiri kesin bilgi vermez; olacak ya da olmuş olabilecek bir şeyin tahminini anlatır.

b. Aşağıdaki diyaloğu tablo ile verilen tahmin işlevli söz varlığından uygun olanları yazarak tamamlayınız. Kullandığınız söz varlığını tekrar kullanmayınız.

Cevap: Boşluklar sırasıyla şu ifadelerle doldurulur (her söz bir kez kullanılır; “sanki” açıkta kalır):

• “Karagöz’üm, hayırlı günler! Yeni oyunun hayırlı olsun, galiba bu oyun seni çok eğlendirecek.”
• “…piyonları nereye koyacağımı bir türlü çözemedim. Anlaşılan oyunun kurallarını kutunun içine koymayı unutmuşlar.”
• “…Kutunun içinde bir yerlerde olmalı. Muhtemelen telaşla baktığın için bulamamışsındır.”
• “Satıcının dediğine bakılırsa oyunun parçaları eksiksiz konulmuş. Belki de kurallar başka bir kâğıda not edilmiştir.”
• “Eee, o kâğıt nerede o zaman? Acaba yanlışlıkla çöpe mi attım?”
• “Belki kutunun gizli bir bölmesi vardır, oradadır.”
• “Dur bakayım, burada bir bölme var… Hah! Açıldı! Meğer oyunun ustası olmuşum da haberim yokmuş!”
• “Görüyor musun Karagöz’üm? Bence biraz dikkatle her şeyin üstesinden gelebiliriz.”

c. Karekodu okutarak “Tahminde Bulunalım” adlı etkileşimli içeriği yönergeler doğrultusunda tamamlayınız.

Cevap: Karekodu okutup “Tahminde Bulunalım” etkinliğini ekrandaki yönergeleri izleyerek tamamladım.

a. Karekodu okutarak “Mehmet ve Dedesi” adlı metni dikkatlice dinleyiniz.

Cevap: Karekodu okutup metni dikkatle dinledim.

b. Mehmet’in dedesiyle geçirdiği bir günü, o günü özel kılan detayları dinlediniz. Siz de dinlediğiniz metindeki gibi aile büyüklerinizden biriyle geçirdiğiniz özel bir gününüzü anlatan bir konuşma yapınız. O günü özel kılan komik bir durum, öğrendiğiniz değerli bilgiler veya yaşadığınız bir olay olabilir.

Cevap: Merhaba arkadaşlar! Size anneannemle geçirdiğim özel bir günü anlatacağım. Geçen yaz anneannem beni bahçesine götürdü. Birlikte domates topladık, sonra da toprağın nasıl işlendiğini gösterdi. Bana çocukluğundan komik bir olay anlattı, çok güldük. O gün bana emeğin değerini de öğretti. Beni dinlediğiniz için teşekkür ederim.

c. Tema sonunda yer alan “Konuşma Becerisi Öz Değerlendirme Ölçeği”ni kullanarak konuşma sürecinizdeki güçlü ve gelişmeye açık yönlerinizi tespit ediniz. Sonraki etkinliklerde bu yönlerinizi geliştirmeye çalışınız.

Cevap: Ölçeğe göre selam ve hitap ifadelerini uygun kullandım, sesimi herkesin duyacağı şekilde ayarladım; bunlar güçlü yönlerim. Konuşmamı güçlü bir sonuç cümlesiyle bitirmeyi geliştirmeliyim.

ç. Konuşma sürecinize yönelik deneyiminizi (konuşmanın amacı, konusu, hedef kitleye uygunluğu; duygu ve düşünceleri aktarmada yeterliliği vb.) gözden geçiriniz. Konuşmanızda hangi aşamalarda zorluk çektiniz? Söyleyiniz.

Cevap: Konuşmaya başlarken ve olayı anlatırken rahattım. Konuşmayı toparlayıp bitirirken bir an ne söyleyeceğimi düşündüm; en çok orada zorlandım.

Geçmişte müzeler yalnız fiziki olarak ziyaret edilirken günümüzde sanal müze gezintileri yapılabilmektedir. Karekodu okutarak “Müzeleri Geziyorum” adlı etkileşimli içeriği tamamlayınız. İçerikten hareketle “Müze ziyaretleri gelecekte nasıl değişebilir?” sorusunun cevabına yönelik mantıklı tahminlerde bulunarak defterinize bir yazı yazınız.

Cevap: Bence gelecekte müzeleri evimizden gezebileceğiz. Muhtemelen sanal gerçeklik gözlükleriyle eski bir çağa gidip eserleri kendi salonlarında görebileceğiz. Belki de eserlerin hikâyesini yapay zekâlı bir rehber anlatacak. Galiba bu sayede herkes müzelere daha kolay ulaşacak.