6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 167-168-169-170-171 Cevapları 1. Kitap

Beyaz ışığın nitelikleri ve cisimlerin renkli görünmeleri ile ilgili aşağıdaki etkinliği yapınız.
Etkinliğin Yapılışı
• Aşağıdaki soruları arkadaşlarınız ile tartışarak cevaplayınız.
Sorular
1. Çevrenizde bulunan cisimleri renkli görmenizin nedeni ne olabilir? Fikirlerinizi yazınız.

Cevap: Cisimler üzerine düşen ışığın bir kısmını soğurur, bir kısmını yansıtır. Gözümüze hangi renk ışık yansırsa cismi o renkte görürüz.

2. Beyaz ışıkla aydınlatılmış boya kalemlerinin her birinin farklı bir renkte görünmesinin sebebi ne olabilir?

Cevap: Her kalem beyaz ışığın içinden yalnızca kendi rengini yansıtır, öbür renkleri soğurur. Kırmızı kalem kırmızıyı, yeşil kalem yeşili yansıtır.

• Aşağıdaki örnekleri inceleyiniz. Örnekler doğrultusunda aşağıdaki soruyu cevaplayınız.
Örnek 1
Güneş ışığı beyaz bir ışıktır. Gökkuşağı, güneş ışınlarının su damlaları içinden geçmesi sonucu oluşur.
Örnek 2
Beyaz ışık, bir prizmaya gönderildiğinde farklı renklere ayrılır.
Yukarıdaki örneklerden hareketle beyaz ışığın nitelikleri ile ilgili neler söylenebilir?
• Öğretmeninizin geri bildirimi doğrultusunda gerekli düzeltmeleri yapınız.

Cevap: Beyaz ışık tek renk değildir; birçok renkli ışığın birleşimidir. Su damlasından ya da prizmadan geçince kırmızıdan mora kadar renklerine ayrılır.

Beyaz ışık hakkında çıkarımlar yapacağınız aşağıdaki etkinliği yapınız.
Malzemeler
ip, renkli kalemler, beyaz fon kâğıdı, mukavva, yapıştırıcı, makas
Etkinliğin Yapılışı
• Üçer veya dörder kişilik gruplar oluşturunuz.
• Beyaz fon kâğıdından eşit büyüklükte iki daire kesiniz. Mukavvadan bu daireler ile aynı büyüklükte bir daire kesiniz.
• Fon kâğıdından kestiğiniz daireleri şekildeki gibi 7 eş parçaya bölecek şekilde çiziniz.
• Mukavvadan kestiğiniz dairenin iki tarafına fon kâğıdından kestiğiniz daireleri yapıştırınız.
• Dairedeki dilimleri sırayla olacak şekilde kırmızı, turuncu, sarı, yeşil, mavi, lacivert ve mor renklere boyayınız.
• Daire merkezine eşit uzaklıkta iki yerden delik açınız.
• İpi deliklerden geçiriniz ve uçlarını birbirine bağlayınız.
• İpi iki tarafından tutunuz ve küçük dairesel hareketler yaparak ipin kıvrılmasını sağlayınız. Daha sonra ipi gerip gevşeterek oluşturduğunuz ürünün hızla dönmesini sağlayınız.
• Çarkı gözlemleyiniz. Gözlem sonuçlarınızı aşağıdaki alana kaydediniz.

Cevap: Çark yavaş dönerken renkler tek tek seçiliyordu. Hızlanınca renkler birbirine karıştı ve çark beyaza yakın, açık gri göründü.

• Gözlemlerinizden yola çıkarak beyaz ışığın nitelikleri ile ilgili çıkarımlar yapınız.

Cevap: Renkli ışıklar üst üste gelince beyaz ışık oluşur. Demek ki beyaz ışık kırmızı, turuncu, sarı, yeşil, mavi, lacivert ve mor ışıkların birleşimidir.

Aşağıda verilen ifadelerin doğru veya yanlış olduğuna karar veriniz. İfade doğru ise “D” yanlış ise “Y” kutusunu işaretleyiniz.

Cevap:

1. Newton çarkı, beyaz ışığın farklı renklerdeki ışıklardan oluştuğunu gözlemlemek için kullanılan bir araçtır. → D
2. Beyaz ışık sadece kırmızı ve mavi renkleri içerir. → Y (Beyaz ışık bütün ışık renklerinin birleşimidir.)
3. Gökkuşağında ve sabun köpüğünde farklı renklerin görünmesi ışığın renklerine ayrılmasına örnektir. → D
4. Kırmızı ve mavi renk ışıklar ara renklerdendir. → Y (Kırmızı ve mavi ana renktir.)

Cisimlerin farklı renkte görünmesine ilişkin soruları tartışacağınız aşağıdaki etkinliği yapınız.
Etkinliğin Yapılışı
• Aşağıdaki soruları arkadaşlarınız ile tartışarak cevaplayınız.
Sorular
1. Bazen satın aldığınız giysinin renginin evde mağazadakinden farklı olduğunu görebilirsiniz. Bu durumun sebebi nedir? Fikirlerinizi yazınız.

Cevap: Mağazadaki lambanın ışığı ile evdeki ışığın rengi farklıdır. Giysi her ışıkta biraz farklı görünür.

2. Nesnenin yeri değiştirildiğinde renginin farklı algılandığı durumlarla karşılaştınız mı? Örnekler veriniz.

Cevap: Evet. Beyaz tişörtüm sarı sokak lambasında sarı göründü.

Beyaz ve siyah cisimlere farklı renklerde ışık göndererek gözlem yapacağınız aşağıdaki etkinliği yapınız.
Malzemeler
el feneri, beyaz bir cisim (kumaş, kâğıt vb.), siyah bir cisim (kumaş, silgi vb.), makas, kırmızı asetat kâğıdı, bant
Etkinliğin Yapılışı
• Asetat kâğıdını makas yardımıyla el fenerinin camı büyüklüğünde bir daire şeklinde kesiniz.
• Kestiğiniz asetat kâğıdını el fenerinin cam bölümüne bant ile yapıştırınız.
• Cisimleri güneş ışığı altında inceleyiniz. Hangi renkte gördüğünüzü tabloya yazınız.
• Daha sonra sınıfta karanlık bir ortam oluşturunuz.
• Cisimleri kırmızı ışık altında inceleyiniz. Hangi renkte gördüğünüzü tabloya yazınız.

Cevap:

• Beyaz Cisim: güneş ışığında beyaz, kırmızı ışıkta kırmızı
• Siyah Cisim: güneş ışığında siyah, kırmızı ışıkta siyah

Değerlendirme
Gözlemlerinize göre cisimlerin siyah, beyaz veya farklı bir renkte görünmesini etkileyen nitelikler neler olabilir? Tanımlayınız.

Cevap: Cismin yansıttığı renk ve üzerine düşen ışığın rengi etkiler. Beyaz, gelen ışığı yansıtır; siyah hepsini soğurur.

Cisimlerin farklı renk ışıklar altındaki görünümlerini gözlemleyeceğiniz aşağıdaki etkinliği yapınız.
Malzemeler
el feneri, kırmızı, mavi, yeşil, siyah, beyaz cisimler; kırmızı, yeşil, mavi asetat kâğıtları, bant, makas
Etkinliğin Yapılışı
• Üçer veya dörder kişilik gruplar oluşturunuz.
• Grup içinde görev paylaşımı yaparak sorumluluk bilinciyle çalışınız.
• Kestiğiniz asetat kâğıtlarını el fenerinin cam bölümüne bant ile yapıştırınız.
• Karanlık bir ortam oluşturunuz.
• Farklı renklerde cisimlere kırmızı, yeşil, mavi ve beyaz ışık altında bakınız.
• Cisimleri hangi renkte gördüğünüzü tabloya kaydediniz.

Cevap: Sıra her satırda kırmızı ışık, yeşil ışık, mavi ışık, beyaz ışık biçimindedir.

• Kırmızı Cisim: kırmızı, siyah, siyah, kırmızı
• Mavi Cisim: siyah, siyah, mavi, mavi
• Yeşil Cisim: siyah, yeşil, siyah, yeşil
• Siyah Cisim: siyah, siyah, siyah, siyah
• Beyaz Cisim: kırmızı, yeşil, mavi, beyaz

Değerlendirme
Verilerinize göre cisimlerin siyah, beyaz veya renkli görünmesinin ışığın soğurulması ve yansımasıyla ilişkisini açıklayınız.

Cevap: Cisim yansıttığı ışığın renginde görünür. Gelen ışığı soğurursa siyah, hepsini yansıtırsa beyaz görünür.