6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 12-15-16-17-18-19-20-21-22-23 Cevapları 1. Kitap

Anlamını beğendiğiniz veya söylemekten hoşlandığınız kelimeleri bir hazine sandığında saklayacak olsaydınız bu kelimeler neler olurdu? Söyleyiniz.

Cevap: Hazine sandığıma “gönül”, “yadigâr”, “serçe” ve “mırıltı” sözcüklerini koyardım. Sesleri kulağıma hoş geldiği için bunları seçtim.

“Sözlük” kelimesi yerine yeni bir kelime bulmanız gerekseydi o kelime ne olurdu? Arkadaşlarınızla paylaşınız.

Cevap: “Kelime bahçesi” derdim. Sözlükte sözcükler bir bahçedeki çiçekler gibi sıra sıra duruyor ve her birinin kendine ait bir anlamı var.

Yandaki harf dizisini Türkçenin köklü ve zengin yapısını yansıtan kelime/kelime gruplarından hareketle örnekteki gibi tamamlayınız.

Cevap:

• D: DEYİM
• İ: İKİLEME
• L: TÜRKÜLER (örnek)
• İ: LİSAN
• M: KELİME
• İ: HİKÂYE
• Z: ZENGİNLİK

a. Okuma sürecinizi aşağıdaki puan çizelgesini kullanarak değerlendiriniz. Ölçütteki her bir davranışı gerçekleştirme durumunuza göre puanınızı yay ayraç içine yazınız.

Cevap: Örnek bir doldurma yaptım. Puanlarım sırasıyla şöyle:

• Kitap ile göz arasındaki mesafemi doğru ayarladım. → 4
• Dik ve rahat bir şekilde oturarak okudum. → 5
• Mırıldanmadan veya fısıldamadan okudum. → 5
• Metnin devamında yaşanabilecek olaylara yönelik tahminde bulundum. → 4

b. Aldığınız toplam puanı hesaplayarak aşağıdaki ifadeleri tamamlayınız.

Cevap:

• Aldığım toplam puan 18.
• Kendime söz: Sonraki çalışmalar için daha dikkatli okumaya ve sözcüklerin anlamlarını araştırmaya gayret edeceğim.
• Kendime aferin: Tahmin ederek okuma konusunda çok iyiyim.

a. Metnin içeriğine yönelik tahminlerinizi ve tahminlerinizin gerekçelerini yazınız.

1. Sizce oyuna tepük adının verilmesinin sebebi ne olabilir?

Cevap: Oyun, topa ayakla tepildiği için “tepük” adını almış olabilir. Çünkü arkadaşları Mahmut’a “vur!” diye bağırıyor.

2. Mahmut, odasına neden telaşlı bir şekilde girmiş olabilir?

Cevap: Annesine bir haber vermek için telaşla girmiş olabilir. Çünkü eve heyecanla koşarak geliyor.

3. Mahmut ve dedesi hangi konu hakkında konuşacaklar?

Cevap: Tepük adının nereden geldiğini konuşacaklar. Çünkü Mahmut bu soruyu çok merak ediyor.

b. Metni okuduktan sonra tahminlerinizin doğruluğunu kontrol ediniz. Tahminlerinizin her biri için aşağıda verilen gösterge üzerindeki siyah noktadan uygun ifadeye doğru gösterge ibresi (oku) çiziniz. Çizdiğiniz okun üzerine ait olduğu bölümün numarasını yazınız.

Cevap:

• 1. tahmin → “Tam isabet!”
• 2. tahmin → “Biraz yaklaşmışım.”
• 3. tahmin → “Tam isabet!”

c. Tahmin ederek okumanın okuma becerinize etkisini aşağıdaki eğik yazılan ifadelerden uygun olanı daire içine alarak ve cümleyi tamamlayarak değerlendiriniz.

Cevap: Tahmin ederek okuma, okuma becerimi olumlu etkiledi çünkü tahmin edince metindeki olayları daha dikkatle izledim.

a. Yandaki karekodu okutarak “Akıcı Okuma” adlı içeriğe ulaşınız ve içeriği yönergeler doğrultusunda tamamlayınız.

Cevap: Karekodu okutup içeriği yönergelere göre adım adım tamamladım.

b. İçerikteki uygulamaları bir hafta boyunca her gün tekrar ediniz. Daha sonra “Bir Kelime Seyyahı” metnini yeniden okuyunuz.

Cevap: Bir hafta boyunca her gün uygulamaları tekrar ettim, sonra metni yeniden okudum.

c. Akıcı okuma sürecinizi aşağıdaki ifadeyi tamamlayarak değerlendiriniz.

Cevap: Metni yeniden okuduğumda ilk okumama göre daha akıcı okuyorum çünkü her gün akıcı okuma ve göz çalışmalarını yaptım.

ç. Göz kaslarınızı çalıştıracak uygulamaları yalnızca dijital ortamda değil, aşağıdaki yönergelerden hareketle günlük yaşamınızı sürdürürken de yapabilirsiniz. Bu uygulamaları düzenli olarak tekrar etmeyi unutmayınız.

Cevap: Başımı oynatmadan gözlerimle önce sola sonra sağa, önce yukarı sonra aşağı baktım. Sonra gözlerimle “0” ve yatay “8” rakamını çizdim. Her uygulamayı 15 saniye sürdürdüm.

Bu anlamların hangi kelime/kelime gruplarına ait olduğunu aşağıdaki bulmacada verilen harf ipuçlarından hareketle tahmin ediniz ve örnekteki gibi sırasıyla yazınız. Bulmacayı tamamladığınızda yıldızlı sütundaki harfleri aşağıdaki boş kutulara soldan sağa sırasıyla yerleştiriniz ve şifreye ulaşınız.

Cevap:

1. SEYYAH (örnek)
2. HAZİNE
3. BAKAKALMAK
4. TUTKU
5. GÖZ GÖZE GELMEK
6. SEVGİ
7. HÜKÜMDAR
8. AVLU
9. MÜKEMMEL
10. TORUN
11. MEDRESE

Şifre: SÖZLÜK ÖZGÜRLÜKTÜR

a. “Bir Kelime Seyyahı” adlı metnin konusu nedir? İşaretleyiniz.

Cevap: “Mahmut’un kelimelere olan merakı” kutusunu işaretledim.

b. Metinle ilgili aşağıdaki ifadelerin doğruluk durumunu belirleyiniz. Yanlış ifadelerin üzerini çizip doğrusunu metinden hareketle örnekteki gibi yazınız.

Cevap:

• Tepük, elle ayakla oynanan bir oyundu.
• Mahmut, aklına takılan soruların cevabını dedesinin kütüphanesinde araştırırdı. (Doğru)
• Mahmut’un öğrendiği kelimeleri topladığı bir hazine çantası sandığı vardı.
• Mahmut, Selçuklu Karahanlı Devleti’nin geleceğiydi.
• Mahmut, ok ve kargı kullanmayı çok seviyordu. (Doğru)

a. Aşağıda Kaşgarlı Mahmut’un Türkçe sözlüğünde bahsettiği Türk boylarından bazılarının damgalarına yönelik ipuçları verilmiştir.

Cevap: İpuçlarını okudum. Damgaları bu ipuçlarına göre 19. sayfada boylarla eşleştiriyorum.

b. Bu ipuçlarından hareketle damgaların hangi boylara ait olduğunu belirleyip örnekteki gibi yazınız.

Cevap: Damgaları soldan sağa, yukarıdan aşağıya sırayla yazıyorum:

• 1. damga: Bayat (üçgen var)
• 2. damga: Kayı (üç işaret birleşince büyük M gibi)
• 3. damga: Eymür (içinde dörtgen var)
• 4. damga: Çavuldur (küçük ve büyük dağ şekli)
• 5. damga: İğdir (şimşek)
• 6. damga: Büğdüz (örnek)
• 7. damga: Ala Yuntlu (üç paralel çizgi)
• 8. damga: Bayundur (küçük bir harfe benziyor)
• 9. damga: Karaeyli (dağ şekli ve yanında dikdörtgen)
• 10. damga: Döğer
• 11. damga: Dodurga (yukarı ve aşağı bakan aynı işaret)
• 12. damga: Peçenek

c. Sınıfınız için bir damga oluşturacak olsaydınız nasıl bir damga oluştururdunuz? Damganızı yan taraftaki alana çiziniz ve sınıfta tanıtınız.

Cevap: Ortada dikey bir çizgi çizdim. İki yanında üçer kol var, böylece toplam altı kol oluyor; çünkü 6. sınıftayız. Tepesine de yeni fikirlerimizi anlatan küçük bir halka koydum.

a. Görsellerden ve başlığından hareketle izleyeceğiniz “Ortak Sözcüklerimiz, Ortak Dilimiz” adlı içeriğin konusunu tahmin ediniz. Ardından tahmininizi ve gerekçenizi aşağıya yazınız.

Cevap: Türk lehçelerindeki ortak sözcüklerin gösterileceğini düşünüyorum. Çünkü ekranda Kazakistan Türkçesi ve Kırgızistan Türkçesi yazıyor.

b. Yandaki karekodu okutarak “Ortak Sözcüklerimiz, Ortak Dilimiz” adlı içeriği izleyiniz.

Cevap: Karekodu okutup içeriği dikkatle izledim.

c. Etkinliğin “a” maddesinde bulunduğunuz tahminlerin doğruluğunu ve gerekçelerinizin uygunluğunu değerlendiriniz.

Cevap: Tahminim kısmen doğru çıktı. Türk lehçelerindeki ortak sözcükler gerçekten anlatılıyordu, ama içerik bütün sözcükleri değil tek bir sözcüğü karşılaştırarak ilerledi.

“6. ANLAYALIM” etkinliğinde izlediğiniz içerikten hareketle aşağıdaki tabloyu tamamlayınız. Dilerseniz içeriği tekrar izleyebilirsiniz.

Cevap: Tablonun başına “MANTI” yazdım.

• Türkiye Türkçesi ile aynı olanlar: Başkurt, Kazakistan, Tataristan, Türkmenistan ve Uygur Türkçesi
• Türkiye Türkçesi’nden farklı olanlar: Azerbaycan, Kırgızistan ve Özbekistan Türkçesi

a. Yan tarafta verilen uyarılara dikkat ederek aşağıdaki nefes tekniklerini uygulayınız.

Cevap: Rahat ve dik oturdum. Önce dev bir balon şişirir gibi karnıma derin nefes aldım. Sonra burnuma üç kez hızlı hava çekip uzun bir nefes verdim. En son çiçek koklar gibi nefes alıp “f, m, s” seslerinden birini çıkardım.

b. Aşağıdaki tekerlemeleri düzgün ve hatasız söylemeye çalışınız. Tekerlemeleri tekrar tekrar söyleyerek hatalarınızı azaltabilirsiniz.

Cevap: Tekerlemeleri önce yavaş, sonra biraz daha hızlı söyledim. Her tekrarda hatalarım azaldı.

c. Aşağıya “Ç” ve “Ş” ile başlayan kelimelerden oluşan birer tekerleme yazınız. Öğretmeninizin belirlediği bir düzen içinde tekerlemelerinizi arkadaşlarınızın tekerlemeleriyle değiştirerek söylemeye çalışınız.

Cevap:

• Ç: Çiğdem çarşıdan çiçekli çanta çaldırınca çok çaresiz çığlık çıkardı.
• Ş: Şirin Şule şemsiyesini şadırvana şıp diye şıkıştırınca şaşırıp şakıdı.

a. “Bir Kelime Seyyahı” metninde kullanılan noktalama işaretlerini inceleyiniz. Nokta işaretinden sonra metinde en çok kullanılan noktalama işareti hangisidir? Bu işaretin işlevleri hakkında neler biliyorsunuz? Söyleyiniz.

Cevap: Metinde noktadan sonra en çok virgül kullanılmış. Virgül şu işlere yarar:

• Eş görevli sözcükleri ayırır.
• Sıralı cümleleri birbirinden ayırır.
• Hitapları ve ara sözleri belirtir.

b. Aşağıdaki cümlelerde geçen virgüllerin hangi işlevlerde kullanıldıklarını inceleyiniz.

Cevap: Cümleleri okuyup her virgülün neden konduğuna baktım.

c. Virgüllerin aynı işlevde kullanıldığı cümleleri belirleyiniz. Aynı işlevde kullanılan cümleleri gruplandırınız ve sembollerini aşağıya çiziniz.

Cevap:

• 1. Grup (özne olan “o, bu, şu” sözcüklerinden sonra): güneş ve ay sembolleri, yani “O, Türkçenin zenginliklerini bilen biriydi.” ile “Bu, benim gibi yazarlar için hiç kolay olmaz.”
• 2. Grup (kabul, ret ve teşvik bildiren sözcüklerden sonra): kalp ve çiçek sembolleri, yani “Evet, dersler başlıyor.” ile “Peki, siz bu durum için ne düşünürsünüz?”
• 3. Grup (art arda gelen eylemleri ve cümleleri ayırmak için): yıldız ve bulut sembolleri, yani “Umduk, bekledik, düşündük.” ile “Her gün sabah erken kalkar, kahvaltısını yapardı.”

ç. Defterinize virgülün öğrendiğiniz işlevlerine uygun kullanıldığı birer cümle yazınız.

Cevap:

• “O” sözcüğünden sonra: O, çok çalışkan bir öğrencidir.
• Kabul bildiren sözcükten sonra: Tamam, yarın erkenden gelirim.
• Sıralı eylemleri ayırmak için: Kalktı, giyindi, evden çıktı.

a. Aşağıdaki adımlardan hareketle bir paragraf yazınız.

Cevap: Seçimlerim: Konu olarak kelime madeni keşfetmeyi, hedef kitle olarak okula henüz başlamamış çocukları, yazma ortamı olarak defteri seçtim.

b. Seçimlerinizden hareketle yazınızda uygun başlatma, sürdürme ve sonlandırma ifadelerini kullanmaya dikkat ediniz.

Cevap:

Kelime Madeni

Bir gün evimizin bahçesinde garip bir kapı buldum. İçeri girince karşıma parıl parıl parlayan bir kelime madeni çıktı. Madenden “gökkuşağı”, “kuzu” ve “mırıl mırıl” gibi neşeli sözcükler çıkıyordu. “Yasak” gibi sert sözcüklere ise çok derin kazmam gerekti. Sözcükleri bir sepete doldurup size getirdim, çünkü kelimeler paylaştıkça çoğalır.

a. Bir not kağıdına isminizin ilk harfiyle başlayan on kelime/kelime grubu yazınız. Bu kelime/kelime gruplarını belirlerken farklı kelime türleri (isim/fiil) veya kelime grupları (deyim, ikileme vb.) seçmeye dikkat ediniz.

Cevap: Örnek olarak S harfini seçtim:

• Sabah (isim)
• Sevmek (fiil)
• Serin (sıfat)
• Sessiz Sedasız (ikileme)
• Selam Vermek (deyim)
• Serçe (isim)
• Sepet (isim)
• Sallamak (fiil)
• Sevinç (isim)
• Sıkı Sıkı (ikileme)

b. Sıra arkadaşınızla not kağıtlarınızı değiştiriniz. Arkadaşınızın not kağıdında yazan kelime/kelime gruplarını kullanarak örnekteki gibi anlamlı bir cümle yazınız.

Cevap: Serin Sabahta Sessiz Sedasız Gelen Serçe, Sepetini Sıkı Sıkı Sallayıp Herkesi Sevdiğini Söyledi, Sevinçle Selam Verdi.

c. Cümlelerinizi sınıf arkadaşlarınızla paylaşınız. Arkadaşlarınızın okuduğu cümlelerden birini seçiniz ve bu cümleyi seçme gerekçenizi aşağıya yazınız.

Cevap: Arkadaşımın “Mavi Martı, Minik Midyeyi Merakla Mırıldanarak Masaya Bıraktı.” cümlesini seçtim. Çünkü hem komik hem de akılda kalıcı; M sesleri cümleye ritim katıyor.

Okulunuzdaki Türkçe öğretmenleri tarafından belirlenen listeden öğretmeninizle seçtiğiniz iki kitabı birinci dönemin sonuna kadar okuyunuz. Bu kitaplardan birini sınıfta arkadaşlarınızla çözümleyiniz. Diğer kitabı ise kendiniz çözümleyip öğretmeninize yazılı olarak sununuz.

Cevap: Öğretmenimle listeden iki kitap seçtim. Birini sınıfta arkadaşlarımla çözümleyeceğim, diğerini kendim çözümleyip yazılı olarak öğretmenime vereceğim.

Yine öğretmeninizle belirlediğiniz iki filmden birini sınıfta izleyip çözümleyiniz. Diğer filmi ise ailenizle izleyerek çözümleyiniz ve öğretmeninize yazılı olarak sununuz. Kitap ve film çözümlemeleriniz sırasında kitabın sonunda verilen formlardan yararlanabilirsiniz.

Cevap: Seçtiğim filmlerden birini sınıfta izleyip çözümleyeceğim. Diğerini ailemle izleyip kitabın sonundaki formdan yararlanarak çözümleyecek ve yazılı olarak öğretmenime sunacağım.