6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 30-31-32-33 Cevapları 1. Kitap

a. Metinde geçen “Balım Kız, Dalım Oğul” ifadesini hatırlayınız. Daha önce buna benzer hangi sevgi ifadelerini duydunuz? Bu ifadeleri belirleyerek arkadaşlarınızla paylaşınız.

Cevap: Evde “canım kuzum”, “gözümün nuru” ve “ciğerparem” sözlerini duydum. Anneannem bana “bir tanem” der.

b. Aile içinde kullanılan sevgi sözleri, arkadaşlar arasında kullanılan samimi hitaplar nelerdir? Bu sözler hangi duyguları ifade eder? Verilen soruların cevaplarına yönelik bir konuşma yapınız.

Cevap: Evde birbirimize “canım”, “bir tanem” ve “kuzucuğum” diye seslenir, sevgimizi böyle gösteririz. Arkadaşlarımla birbirimize “can dostum” deriz. Bu sözler sevgi, şefkat ve güven duygularını anlatır.

a. Konuşmanızı aşağıdaki puan çizelgesini kullanarak değerlendiriniz. Ölçütteki her bir davranışı gerçekleştirme durumunuza göre yıldızlarınızı yay ayraç içine çiziniz.

Cevap: Örnek bir doldurma yaptım:

• Konuşmam açık ve anlaşılırdı. → 4 yıldız
• Konuşmamı kendi deneyimlerimle ilişkilendirdim. → 5 yıldız
• Konuşmamda daha önce duyduğum sevgi ifadelerine yer verdim. → 5 yıldız

b. Topladığınız yıldızları hesaplayarak aşağıdaki ifadeleri tamamlayınız.

Cevap:

• Topladığım yıldız sayısı 14.
• Kendime söz: Sonraki çalışmalar için kendi yaşadıklarımı konuşmama daha çok katmaya gayret edeceğim.
• Kendime aferin: Sevgi sözlerini yerinde kullanma konusunda çok iyiyim.

“Dilimiz Türkçe” adlı bir yarışmaya katıldığınızı düşününüz. Numaralandırılmış soruların cevaplarını aşağıdaki kutulara yazarak ilerleyiniz. 5 dakika süreniz olduğunu, her kutunun puan değerinin 10 olduğunu, yıldızlı kutuların iki katı puan kazandıracağını unutmayınız.

Cevap:

1. “Yeni nesil yarı yapışkan eğlence hamuru” olarak tanımlanan slime (sılaym) kelimesi için Türkçe karşılık: yapışkan hamur
2. Hangi kelimeyi kullanmayı tercih edersiniz? a) Tıpkıçekim
3. “Böcekler, sürüngenler ve bazı bitki türlerinin yaşadıkları doğal alanların taklidi olan akvaryum benzeri yapay yaşam alanları” olarak tanımlanan teraryum kelimesi için Türkçe karşılık: doğal yaşam kutusu
4. Cüneyt ARKIN için hangi kelimeyi kullanmayı tercih edersiniz? a) Yıldız
5. “1. Voleybol ve teniste topu yukarıdan aşağıya doğru sertçe vurma; küt. 2. Basketbolda yakın mesafeden topu sertçe sepete geçirme.” olarak tanımlanan smaç (sımaç) kelimesine Türkçe karşılık: sert vuruş
6. Hangi kelimeyi kullanmayı tercih edersiniz? b) Uçangöz
7. “Bir otomobilin arkasına takılan veya hem taşıt hem konut olarak kullanılan üstü kapalı, ev özelliğinde araç.” olarak tanımlanan karavan kelimesine Türkçe karşılık: gezi evi
8. Hangi kelimeyi kullanmayı tercih edersiniz? b) Fare

a. Aşağıdaki cümleleri sesli okuyunuz. Bu sırada anlam bütünlüğünü korumak için nerelerde durakladığınıza dikkat ediniz.

Cevap: Cümleleri sesli okudum. “demiş”, “diyerek” ve “diye sordu” sözlerinden önce kısa bir an durdum.

b. Üç virgül (,) hakkınız olsaydı bu virgülleri cümlelerde nerelere yerleştirirdiniz? Cümlelerin üzerinde gösteriniz.

Cevap:

• Türkçe dersini severim, demiş.
• Kütüphaneye uğramayı unutmayın, diyerek sınıftan çıktı.
• Ayakkabılarını giydi. Kapıda bekleyen ninesine, — Yarın da masal anlatacak mısın, diye sordu.

a. Aşağıdaki tabloyu inceleyiniz.

Cevap: Tabloda virgülün üç işlevini ve her işlev için bir örnek cümleyi inceledim.

b. Tablodan hareketle aşağıdaki cümlelerde renkli yazılmış virgüllerin hangi amaçla kullanıldığını belirleyiniz. Virgülün aynı amaçla kullanıldığı cümleleri gruplandırınız.

Cevap:

• Tırnak içinde olmayan alıntı cümlelerinden sonra konur: 1, 3, 5
• Konuşma çizgisinden sonraki alıntı cümlenin bitimine konur: 2, 7, 9
• Edebî eserlerde konuşma bölümünden önceki ifadenin sonuna konur: 4, 6, 8

c. Bu grupları oluşturan cümlelerin numaralarını “a” etkinliğindeki tablonun ilk sütununa yazınız.

Cevap: Tablonun ilk sütununa sırasıyla 1, 3, 5; 2, 7, 9 ve 4, 6, 8 yazdım.

ç. Defterinize virgülün öğrendiğiniz işlevlerine yönelik birer cümle yazınız.

Cevap:

• Erken kalkmayı seviyorum, dedi babam.
• — Bu akşam kitap okuyacağım, diye cevap verdi.
• Kapıdaki komşuya, — Hoş geldiniz, dedi.

a. Aşağıdaki cümlede altı çizili ifadenin işlevini fark etmeye çalışınız. “Türküler söylemek” ile “türküler de söylemek” arasındaki farkı aşağıya yazınız.

Cevap: Türküler de söylemek, başka şeylerle birlikte türkü de söylendiğini anlatır. Türküler söylemek ise yalnız türkü söylemektir.

b. Aşağıdaki cümleyi sesli okuyunuz, ardından altı çizili ifadeyi çıkarıp cümleyi tekrar okuyunuz. Cümlede geçen altı çizili ifadenin işlevini arkadaşlarınızla tartışınız.

Cevap: “Türkülerde neşe, keder, umut var.” cümlesinden “-de” ekini çıkarınca “Türküler neşe, keder, umut var” olur ve cümle bozulur. Bu ek, bulunma durumunu, yani yeri bildiriyor.

c. Öğrendiklerinizden hareketle aşağıdaki cümlelerde altı çizili ifadelerin yazımındaki farkı belirleyip söyleyiniz.

Cevap: “Kitap da hediye etmiş” cümlesindeki “da”, “ayrıca kitap” anlamını katan bağlaçtır ve ayrı yazılır. “Kitapta güzel bilmeceler var” cümlesindeki “-ta” ise yer bildiren ektir ve kelimeye bitişik yazılır.

ç. Okuduğunuz metinden ayrı yazılan “da/de” ve bitişik yazılan “-da/-de/-ta/-te” örnekleri bulunuz. Bu örneklerin yer aldığı birer cümleyi defterinize yazınız ve bunların neden ayrı ya da bitişik yazıldığını arkadaşlarınızla tartışınız.

Cevap:

• Bir öbür dal da, Anadolu çarşısı idi ki, Anadolu Ahileri çarşıyı düzenlediler. → Buradaki “da” bağlaçtır (“ayrıca” anlamı katar), bu yüzden ayrı yazılır.
• Konya çarşısında, Karaman çarşısında okuntu çıkardı, davul dövdürdü. → “-nda” eki yer bildirir, bu yüzden kelimeye bitişik yazılır.

Araştırma süreciniz boyunca gerekli gördüğünüz noktaları defterinize not alınız. Ulaştığınız kaynaklardan yeterli bilgiye erişemediğinizi düşünüyorsanız farklı kaynakları araştırmanıza dahil edebilirsiniz.

Cevap: Bir sözcüğün anlamını merak edince önce sözlüğe bakarım. Eş ve zıt anlamlı sözlük, terim sözlüğü, deyimler sözlüğü gibi türleri olduğunu öğrendim. Bir sözlük genellikle önsöz, sözcük girişleri ve anlamlar bölümlerinden oluşuyor. Notlarımı defterime yazdım.