6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 54-55-56-57-58 Cevapları 1. Kitap

a. Konuşmanızı planlamak üzere yan tarafta verilen görsel üzerindeki yönergeleri takip ederek ilerleyiniz.

Cevap: Oyunda şu kutuları seçtim:

• Konuşma amacı: Bilgi vermek
• Konu: Kaşık türleri
• Konuşma türü: Hazırlıklı konuşma

b. Son seçiminiz “Hazırlıksız konuşma” ise konuşmanızı diğer seçimlerinize uygun şekilde sınıfta yapınız, “Hazırlıklı konuşma” ise gelecek derse kadar diğer seçimlerinize uygun şekilde konuşmanıza hazırlanınız. Gelecek ders konuşmanızı sununuz.

Cevap: Hazırlıklı konuşmayı seçtiğim için konuşmamı eve gidince hazırladım:

“Sevgili arkadaşlarım, bugün size kaşık türlerini anlatacağım. Evimizde her kaşık aynı işi görmez. Çorbayı yemek kaşığıyla içeriz. Çayı çay kaşığıyla karıştırırız. Tatlı kaşığı tatlı yerken, şeker kaşığı ise şekeri almak için kullanılır. Türlerin boyu ve biçimi kullanım yerine göre değişir. Dinlediğiniz için teşekkür ederim.”

c. Öğretmeninizin geri bildirimlerinden hareketle aşağıdaki soruları sözlü olarak cevaplayınız.

Konuşurken kendimi güçlü hissettiğim yönlerim neler?

Cevap: Sesimi herkesin duyacağı şekilde ayarladım ve dinleyicilere bakarak konuştum.

Sonraki konuşmalarımda güçlendirmek istediğim yönlerim neler?

Cevap: Konuşurken elimdeki kâğıda daha az bakmak ve vurguları daha iyi yapmak istiyorum.

a. Öğretmeninizin rehberliğinde arkadaşlarınızla gruplara ayrılınız. Grup arkadaşlarınızla aşağıdaki Nasrettin Hoca fıkralarından birini seçiniz ya da farklı bir Nasrettin Hoca fıkrası belirleyiniz.

Cevap: Grup olarak “Kazan Doğurdu” fıkrasını seçtik. Fıkra kısa ve sonunu değiştirmeye çok uygun.

b. Aşağıdakilerden birini seçerek fıkranızı buna göre düzenleyip anlatınız.

Cevap: “Fıkranın sonunu değiştirerek anlatınız.” seçeneğini seçtim. Anlattığım hâli şöyle:

Nasrettin Hoca komşusundan bir kazan ödünç alır. Kazanı geri verirken içine küçük bir kazan koyar ve “Kazanınız doğurdu.” der. Komşu çok sevinir. Hoca bir süre sonra kazanı tekrar ister, bu kez geri getirmez. Komşu kazanı sorunca Hoca “Kazanınız öldü.” der. Komşu “Kazan ölür mü hiç?” diye şaşırır. Hoca “Doğurduğuna inandın da öldüğüne neden inanmıyorsun?” diye cevap verir. Komşu gülerek “Hocam haklısınız, doğurduğunu kabul ettiğime göre ölebileceğini de kabul ederim. Ama o küçük kazan kimde kaldı?” diye sorar. Hoca da kıs kıs gülerek iki kazanı da komşusuna geri verir.

c. Etkinlik sona erdiğinde aşağıdaki soruları gerekçe belirterek cevaplayınız.

Etkinlikte en çok keyif aldığınız bölüm hangisiydi?

Cevap: Fıkranın sonunu değiştirmekten en çok keyif aldım, çünkü yeni bir son bulmak hayal gücümü çalıştırdı.

Etkinlikte en çok zorlandığınız bölüm hangisiydi?

Cevap: Yeni sonu fıkranın esprisini bozmadan bulmak beni biraz zorladı.

Etkinliğe yeniden katılsaydınız neleri değiştirirdiniz?

Cevap: Grup arkadaşlarımdan farklı son önerilerini daha çok dinler, en komiğini seçerdim.

a. Yan tarafta verilen haber başlığında dikkatinizi çeken nedir? Temada öğrendiklerinizden hareketle söyleyiniz.

Cevap: Başlıkta “AVRASYA MARATONU START VERDİ!” yazıyor. Dikkatimi “start verdi” sözü çekti. Bu söz yabancı kökenli. Aynı anlam için dilimizde “başladı” diyebiliriz. Türkçe karşılığı varken yabancı söz kullanmak dilimizi özensiz kullanmak olur.

b. RTÜK’ü (Radyo ve Televizyon Üst Kurulu) daha önce duydunuz mu? Sizce bu kurulun görevleri neler olabilir? Tartışınız.

Cevap: Evet, haberlerde duymuştum. Bence RTÜK radyo ve televizyon yayınlarını izler, uygun olmayan yayınlar için uyarı verir. Dilin özensiz kullanıldığı yayınlarla ilgili şikâyetlere de bakar.

c. İkişerli gruplara ayrılınız. “RTÜK Çağrı Hattı’nın iletişim danışmanı” ve “şikâyeti oluşturan vatandaş” olmak üzere aranızda rol dağılımı yapınız. Haber başlığında dikkatinizi çeken durumdan hareketle aşağıdaki yönergelere uyarak bir telefon konuşması canlandırınız.

Cevap: Arkadaşımla rol paylaştık. Ben vatandaş oldum. Konuşmamız şöyleydi:

• Danışman: RTÜK Çağrı Hattı, iyi günler. Adım Elif. Size nasıl yardımcı olabilirim?
• Vatandaş: İyi günler Elif Hanım, ben Adım Soyadım. Bir haber başlığı için arıyorum.
• Danışman: Sizi dinliyorum.
• Vatandaş: Bir internet sitesinde “Avrasya Maratonu start verdi” başlığını gördüm. “Start verdi” yerine “başladı” denebilirdi. Yayınlarda yabancı sözcük yerine Türkçesinin kullanılmasını rica ediyorum.
• Danışman: Şikâyetinizi kaydediyorum, ilgili birime ileteceğim. Duyarlı davrandığınız için teşekkür ederiz.
• Vatandaş: Ben teşekkür ederim, iyi çalışmalar dilerim.

Temada işlediğiniz metinlerden ikisini seçiniz. Bu metinleri karşılaştıran bir konuşma yapınız. Konuşmanızda aşağıdaki sorulardan yararlanınız.

Cevap: “Türküz, Türkçe Konuşuruz” şiiriyle “Bir Kelime Seyyahı” öyküsünü seçtim.

• Benzer ve farklı yönleri: İkisi de Türkçeyi ve kelimelerimizi konu alıyor. Biri şiir, öteki öykü.
• Hâkim duygu/düşünce: Şiirde Türkçeye bağlılık ve gurur var. Öyküde kelimelere duyulan merak ve sevgi öne çıkıyor.
• Ortak kelimeler: “Türkçe” ve “kelime” iki metinde de geçiyor.
• Hangisi daha çok hitap ediyor? Bana “Bir Kelime Seyyahı” daha çok hitap ediyor. Çünkü kelimeleri araştıran bir çocuğun macerasını okumak beni heyecanlandırdı.

a. Öğretmeninizin rehberliğinde gruplara ayrılınız. Grup arkadaşlarınızla aşağıdaki başlangıç cümlelerinden birini seçiniz.

Cevap: Grup olarak “Engin bir sabah uyandığında annesi ona “Ünaydın Enin” deyince bir şeylerin ters gittiğini anladı.” cümlesini seçtik.

b. Seçtiğiniz başlangıç cümlesinden hareketle bir A4 kâğıdına sırayla cümleler yazarak grupça birer hikâye oluşturunuz. Hikâyenizi oluştururken aşağıdaki kelime bulutunda yer alan geçiş ve bağlantı ifadelerini kullanmaya, sizden önce kurulan cümleyle bağlantılı bir şekilde ilerlemeye özen gösteriniz.

Cevap: Hikâyemiz şöyle:

Engin bir sabah uyandığında annesi ona “Ünaydın Enin” deyince bir şeylerin ters gittiğini anladı. Önce annesi şaka yapıyor sandı, ama kapıdaki isim levhasında da “Enin” yazıyordu. Çünkü bütün “g” harfleri ortadan kaybolmuştu! Bu yüzden okulda öğretmenlerine “Ünaydın” dediler, arkadaşları da “Engin” yerine “Enin” diye seslendi. Sonra Engin bahçeye koştu ve bir kedinin “g” harfleriyle oynadığını gördü. Kediyi sevip harfleri ona verdirmeyi başardı. Ancak o günden sonra sabahları herkese yüksek sesle “Günaydın!” demeye başladı.

c. Etkinlik sonunda hikâyelerinizi sınıf panosunda sergileyiniz.

Cevap: Hikâyemizi güzel bir yazıyla A4 kâğıdına geçirip sınıf panosuna astık.

a. Yukarıdaki metinde “ki”nin geçtiği yerleri bulup sırasıyla numaralandırınız.

Cevap: Metinde “ki” sekiz yerde geçiyor:

1. seneki
2. beldemizdeki
3. Bizimkiler
4. Kolundaki
5. atışıyorlardı ki
6. Öyle ki
7. Mademki
8. seferki

b. Bulduğunuz “ki”leri kendinden önceki kelimeye ayrı ya da bitişik yazılma durumuna göre numaralarını kullanarak aşağıda gruplandırınız.

Cevap:

• Ayrı yazılanlar: 5, 6
• Bitişik yazılanlar: 1, 2, 3, 4, 7, 8

c. Aşağıdaki örnek cümleleri ve “ki”nin cümleye kattığı anlamları inceleyiniz. Cümlelerin altına “ki”nin aynı anlamda kullanıldığı birer örneği metinden seçerek yazınız.

Cevap:

• Benim kalemim kayboldu, seninkini alabilir miyim? (Kalem isminin yerini tutmuş.) → Bizimkiler sergileri gezerken
• Bahçedeki çiçekleri sula. (Bulunma hâl eki ile kullanılarak çiçek ismini nitelemiştir.) → Kolundaki saati
• Eve zamanında gel ki törene yetişebilelim. (İki cümleyi bağlamış.) → atışıyorlardı ki uzun bir süre oradan ayrılamadım
• Zorluklar karşısında pes etmemeyi illaki öğrenecek. (Kalıplaşmış kullanımlarından biridir.) → Mademki mani ile başladık

a. Türkçemizin anlatım gücü ve zenginliğini yansıtan aşağıdaki metni okuyunuz.

Cevap: Metni okudum. Askerlik görevini yapan kişiye “Şafak kaç?” ya da “Atarsa 42!” gibi iki sözcükle sorular sorulduğunu, “Hayırlı tezkereler!” sözünün ise iyi dilek olduğunu öğrendim.

b. Aşağıdaki durumlara uygun iyi dilek, temenni, dua vb. sözleri örnekteki gibi yazınız.

Cevap:

• Yemek hazırlayan kişiye “Eline sağlık!/Ellerin dert görmesin.” deriz.
• Bayram ziyaretinde büyüklerimize “Bayramınız kutlu olsun, nice bayramlara!” deriz.
• Bir tanıdığımız yolculuğa çıkacağında “Yolunuz açık olsun, güle güle gidin!” deriz.
• Bir oyunda birinci olan kişiye “Tebrikler, çok güzel oynadın!” deriz.
• Alışveriş yaptığımız kişiye “Hayırlı işler, bol kazançlar dilerim.” deriz.
• Komşumuzun bebeği doğduğunda “Hayırlı olsun, ömürleri uzun olsun.” deriz.

c. Seçtiğiniz kalıp sözlerden biri ile ilgili küçük bir karta açıklayıcı bir paragraf yazınız. Yazınızda aşağıdaki sorulardan ve yeni öğrendiğiniz söz varlığı unsurlarından yararlanınız.

Cevap: “Kolay gelsin” sözünü seçtim. Kartıma şunu yazdım: “Bu sözü ilk babamdan duydum; çarşıda esnafa uğrayınca söylüyor. Çalışan insanlara, işi kolay geçsin diye söylenir. Karşılığında çoğu zaman ‘Sağ ol’ ya da ‘Allah razı olsun’ denir. Sözün içinde tekrar eden bir kelime yok.”

ç. Kartlarınızı sınıf panosunda sergileyebilir ya da katlayarak öğretmeninizin gözetiminde bir araya toplayabilir, kartlardan birini rastgele seçerek sınıfta okuyabilir ve arkadaşlarınızla sözü tahmin etme oyunu oynayabilirsiniz.

Cevap: Kartları katlayıp bir kutuya koyduk. Sırayla bir kart çekip okudum, arkadaşlarım sözün hangisi olduğunu tahmin etti.

Yandaki karekodu okutarak “Kurtuluş Savaşı: Yokluktan Destana” adlı içeriği izleyiniz ve Millî Mücadele Dönemi’ne yönelik araştırma yapınız.

Cevap: İçeriği izledim ve araştırma yaptım. Millî Mücadele, milletimizin düşmana karşı bağımsızlığı için verdiği savaştır. Araştırmamda şu savaşları not ettim:

• Birinci İnönü Muharebesi: 6-11 Ocak 1921
• İkinci İnönü Muharebesi: 23 Mart-1 Nisan 1921
• Kütahya-Eskişehir Muharebeleri: 10-24 Temmuz 1921
• Sakarya Meydan Muharebesi: 23 Ağustos-13 Eylül 1921