6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 68-72-73-74-75-76-77 Cevapları 1. Kitap

Millî Mücadele Dönemi’nde yaşamış olsaydınız ordumuza nasıl yardım ederdiniz? Açıklayınız.

Cevap: Cephedeki askerlere yiyecek, giysi ve battaniye gönderirdim. Köyde kalıp tarlada çalışır, cepheye giden erzakı taşıyan arabalara yardım ederdim.

Fedakârlık, içinde hangi duyguları barındırır? Kimler ve neler için fedakârlık yaparsınız?

Cevap: Fedakârlık sevgi, merhamet ve sorumluluk duygularını barındırır. Ailem, arkadaşlarım ve vatanım için fedakârlık yaparım.

Millî Mücadele Dönemi’ni yansıtan yandaki fotoğrafta dikkatinizi neler çekti? Tartışınız.

Cevap: Fotoğrafta bir kadınla küçük bir çocuk, öküzlerin yanında duruyor. Askerleri değil, geride kalan kadınlarla çocukları görüyoruz. Erkekler cephedeyken kadınlar hem aileyi hem de tarlayı yürütmüş. Bu da savaşın yalnızca cephede verilmediğini gösteriyor.

Metni anlamı yansıtacak şekilde vurgu ve tonlamalara dikkat ederek okuyunuz.

Cevap: Metni okurken yağmurun geldiği yerde sesimi sevinçli, subayın konuştuğu yerde kararlı çıkardım. “Gülcemâl cepheye gidiyor.” cümlesini yavaş ve duygulu okudum.

a. Aşağıdaki kelime/kelime gruplarını inceleyiniz. Metnin görsellerinden ve konusundan hareketle siz de metin için önemli olduğunu düşündüğünüz kelime/kelime gruplarını ekleyiniz.

Cevap: Verilen sözler: Vatan, Muvaffak olmak, Kaşağı, Cephe. Bunlara ben de “fedakârlık” kelimesini ekledim, çünkü metnin asıl konusu fedakârlıktır.

b. Etkinliğin “a” maddesinde yer alan kelime/kelime gruplarından dördünü seçiniz ve aşağıda verilen alanlara yazınız. Bu kelime/kelime grupları ile aynı kavram alanına dâhil olan üçer kelime/kelime grubu belirleyip örnekteki gibi yazınız.

Cevap: Dört kelime seçip her birine üç kelime yazdım:

• Cephe → asker, savaş, siper
• Vatan → yurt, bayrak, toprak
• Muvaffak olmak → başarmak, zafer, hedef
• Fedakârlık → yardım, özveri, birlik

a. Aşağıdaki tabloyu metinden hareketle doldurunuz.

Cevap: Kahramanın duyguları:

• Yağmurdan sonra Gülcemâl’i gördüğünde → sevinir
• Dedesiyle konuştuğunda → endişelenir
• Küçük bir kızın bez bebeğini askere uzattığını gördüğünde → kabullenir
• Ninesinin Gülcemâl’e kına yaktığını gördüğünde → üzülür

b. Kahramanın metindeki olaylar boyunca hissettiği duygular nelerdir? Hazırladığınız tablodan yola çıkarak arkadaşlarınızla paylaşınız.

Cevap: Ahmet önce yağmur ve Gülcemâl’le sevinir. Sonra dedesinin anlattıkları yüzünden endişelenir. Köydeki fedakârlığı görünce durumu kabullenir. Gülcemâl’in yelesine kına yakılınca da üzülür.

c. Sizce duyguların değişimindeki sebep nedir? Bu duyguları benzerlik ve farklılıklar açısından değerlendiriniz.

Cevap: Duygular, Ahmet’in peş peşe yaşadığı olaylar yüzünden değişiyor: önce güzel bir olay, sonra savaşın haberleri. Endişe ile üzüntü birbirine benzer, çünkü ikisi de bir kayıptan korkmaktan doğuyor. Sevinç ile üzüntü ise birbirinin zıddıdır; biri rahatlatır, öbürü sıkıntı verir.

a. Aşağıdaki ifadeleri okuduğunuz metinden hareketle tamamlayınız.

Cevap:

• Ahmet’in ninesi Gülcemâl’in yelesine ve kuyruğuna kına yakıyordu çünkü Gülcemâl cepheye gidecekti; ninesi onu bir asker gibi uğurluyordu.
• “Eğer ki biz bu ata toprağından gidersek türküler susar, ozanlar dilsiz kalır evlâdım. Yunus Emre ölür, Karacaoğlan ölür, Pir Sultan ölür…” dedi. Bence Ahmet’in dedesi bu sözleri söylerken vatan kaybedilirse kültürümüzün de kaybolacağını vurgulamak istiyor.
• “Ahmet soluk soluğa kalmıştı. Ellerini kavuşturup yutkundu, hiç ses etmedi. Büyük insanlara mahsus bir ağırbaşlılıkla kısrağa yaklaştı…” Bence Ahmet’in bu fedakârlığa karar vermesinde etkili olan vatanseverlik ve fedakârlık değeridir.

b. Ön bilgilerinizden ve etkinliğin “a” maddesine yazdığınız cevaplardan hareketle okuduğunuz metnin ana fikrini belirleyerek yazınız.

Cevap: Vatan toprağını ve kültürümüzü korumak için yediden yetmişe herkes fedakârlık yapmalıdır.

c. Yakın zamanda ülkemizde yaşanan, birlik ve beraberliğimizle üstesinden geldiğimiz olayları düşününüz. Metnin ana fikrinden yola çıkarak zor günlerde ülkeniz için gösterebileceğiniz fedakârlıkların neler olabileceğini tartışınız.

Cevap: Deprem gibi büyük afetlerde insanlar yardım toplamak için seferber oldu. Ben de böyle bir günde harçlığımı bağışlar, oyuncaklarımı ve giysilerimi ihtiyacı olanlara verirdim. Gönüllülere yardım edip elimden gelen her işi yapardım.

a. Yandaki karekodu okutarak “Kurtuluştan Kuruluşa (Tekâlif–i Millîye)” adlı içeriği önce sessiz izleyiniz.

Cevap: İçeriği önce sesi kapalı izledim ve görüntülere dikkat ettim.

b. İçeriğin son sahnesinde masada oturan ihtiyar adamın görevini ve bu görevi hangi amaçla yerine getirdiğini tahmin ediniz ve tahmininizin gerekçesini sözlü olarak açıklayınız.

Cevap: İhtiyar adamın görevi, köylülerin getirdiği yardımları kaydetmek olabilir. Amacı, hangi malın ne kadar geldiğini bilmek ve orduya düzenli göndermektir. Masada oturup yazı yazıyor gibi göründüğü için böyle tahmin ettim.

c. İçeriğin son sahnesinde kadın, yaşlı ve çocukların çoğunlukta olduğu görülmektedir. Bu durumun sebebi ne olabilir? Tartışınız.

Cevap: Genç erkekler savaş zamanı cephede olduğu için köyde kadınlar, yaşlılar ve çocuklar kalmıştır. Yardımı da onlar toplamıştır.

ç. İçeriği tekrar sesli izleyiniz. Türk halkının yurdunu düşman işgalinden kurtarmak için varını yoğunu ortaya koyması hangi duygu ve değerlere sahip olduğunu gösteriyor? Söyleyiniz.

Cevap: Türk halkının vatanseverlik, yardımlaşma, birlik ve fedakârlık değerlerine sahip olduğunu gösteriyor.

a. Öğretmeninizin rehberliğinde sınıf tahtasına şahıs ve varlık kadrosu, yer (mekân), zaman başlıklarını yazınız. Okuduğunuz “Cepheye Koşan At” adlı metnin şahıs ve varlık kadrosu, yer, zaman unsurlarını belirleyerek bu başlıkların altına yazınız.

Cevap: Tahtaya başlıkları yazdık. Metindeki bütün kişi ve varlıkları, yeri ve zamanı sırayla altlarına ekledik.

b. Sınıf tahtasında yazanlardan hangilerinin metnin ana unsurları olduğunu belirleyiniz ve bunları aşağıya yazınız.

Cevap: Ana unsurlar şunlar:

• Şahıs ve varlık kadrosu: Ahmet, Gülcemâl, dede, nine, subay, köylüler
• Yer: Kırıkkale, Bedesten Köyü
• Zaman: 10 Ağustos 1921

c. “Cepheye Koşan At” adlı metinde öne çıkan olaylar birer sembolle eşleştirilerek aşağıda verilmiştir.

Cevap: Sembolleri ve olayları inceledim. Olayların sırasını bir sonraki maddede halkalara yerleştirirken kullandım.

ç. Bu olayları bir zincirin halkaları gibi düşününüz ve metnin olay örgüsüne göre aşağıdaki şekil üzerine ilgili sembolleri sırayla yerleştiriniz.

Cevap: Sembolleri halkalara şu sırayla yerleştirdim:

1. Bulut: Aylardır tek damla düşmeyen Anadolu bozkırına nihayet yağmur yağar.
2. Güneş: Gülcemâl, bir ıslıkla Ahmet’in yanına koşar.
3. Yıldız: Dedesi, Ahmet’e vatanın içinde bulunduğu zor durumu anlatır.
4. Yonca: Bir subay, Tekâlif-i Millîye emirlerini köy meydanında köylülere iletir.
5. Kalp: Yaşlı bir kadın, yorgun ve umutsuz köylüleri cesaretlendirerek harekete geçirir.
6. Çiçek: Bütün bir köy, elinde avucunda ne varsa cepheye gönderir.
7. Ay: Ahmet’in dedesi ve nenesi Gülcemâl’i cepheye göndermeye karar verir.

d. Etkinliğin “ç” maddesindeki zincirin altıncı halkası kopmuş olsaydı neler yaşanabilirdi? Söyleyiniz.

Cevap: Altıncı halka köyün her şeyini cepheye göndermesidir. Bu halka kopsaydı ordu yiyecek ve giysi bulamazdı. Askerler zor durumda kalırdı ve savaşı kazanmak güçleşirdi.

e. Hikâyenin şahıs kadrosunda Ahmet’in babasının yer almama sebebini hikâyenin zamanı ile ilişkilendirerek açıklayınız.

Cevap: Hikâye 1921’de, Millî Mücadele’nin en sıkıntılı yıllarında geçiyor. O yıllarda askere gidebilecek her erkek cephedeydi. Ahmet’in babası da cephede olduğu için köyde yok ve hikâyenin kadrosunda yer almıyor.

a. Yandaki karekodu okutarak “Millî Mücadele’nin Kadın Kahramanı: Kara Fatma” adlı içeriği izleyiniz. Aşağıdaki kavramlardan içerik ile ilgili olanları işaretleyiniz.

Cevap: İşaretlediğim kavramlar şunlar:

• Azim ve kararlılık
• Girişkenlik
• Vatanseverlik
• Çalışkanlık
• Sorumluluk
• Bağımsızlık
• Cesaret
• Merak

b. Etkinliğin “a” maddesindeki işaretlemelerinizi izlediğiniz içeriğin hangi bölümlerine dayanarak yaptığınızı açıklayınız.

Cevap: İşaretlerimi içerikteki şu bölümlere dayanarak yaptım:

• Mustafa Kemal ile tanışmak için İstanbul’dan Sivas’a yürümesi: merak, azim ve kararlılık
• Silah kuşanıp birlik kurması: girişkenlik, çalışkanlık, sorumluluk
• Kurtuluş Savaşı’nda ön cephede kurşun sıkması: cesaret, bağımsızlık
• Vatan için iki oğlunu şehit vermesi: vatanseverlik

a. “Cepheye Koşan At” adlı metnin olay örgüsünü düşününüz. Aklınızda kalan olayları oluş sırasına göre defterinize yazınız.

Cevap: Defterime olayları sırayla yazdım: kuraklık, yağmur, Ahmet’in Gülcemâl’i tımar etmesi, dedenin anlattıkları, subayın gelişi, köyün yardımı ve Gülcemâl’in cepheye gönderilmesi.

b. Bu olayları olay örgüsüne doğrudan etki etme durumlarını göz önüne alarak önemli/ önemsiz şekilde sınıflandırınız. Sınıflandırırken önemli olayların yanına “1”, önemsiz olayların yanına ise “0” yazınız. “1” yazdıklarınızdan hareketle metni kendi cümlelerinizle anlatınız.

Cevap:

• (1) Aylarca yağmur yağmadı, toprak kurudu.
• (1) Yağmur yağdı, köy sevindi.
• (0) Ahmet, Gülcemâl’in tüylerini taradı.
• (1) Dedesi Ahmet’e vatanın zor durumunu anlattı.
• (1) Subay, köylülere Tekâlif-i Millîye emrini iletti.
• (1) Köylüler elindeki her şeyi orduya verdi.
• (1) Ahmet’in ailesi Gülcemâl’i cepheye gönderdi.

Kendi cümlelerimle: Anadolu’nun kurak bir köyünde yağmur yağınca herkes umutlanır. Ardından köye bir subay gelip savaş için herkesten yardım ister. Köylüler elindeki her şeyi verir. Ahmet’in ailesi de sevdikleri atı Gülcemâl’i cepheye uğurlar.

a. Öğretmeninizin rehberliğinde altı gruba ayrılınız. Grupça “5. ANLAYALIM” etkinliğindeki zincir halkalarından birini seçiniz. Seçtiğiniz halkanın temsil ettiği olaya dair kısa bir planlama yapınız. Olayda yaşananları bir fotoğraf karesindeymiş gibi hareketsiz kalarak yansıtınız. Grubunuzdaki tüm arkadaşlarınızın fotoğraf karesinde yer almasına özen gösteriniz.

Cevap: Grubumuz yağmurun yağdığı birinci halkayı seçti. Planımız: Birimiz Ahmet, birimiz Gülcemâl, ikimiz yaşlı kadın, biz de köylüler olacağız. Hepimiz gökyüzüne bakıp ellerimizi açacağız.

b. Duruşunuzu, yüz ifadenizi ve seçtiğiniz görsele ait mekânın özelliklerini (açık alan, ev, sıcak bir yer vb.) arkadaşlarınıza fark ettirecek şekilde beden dilinizi konumlandırınız.

Cevap: Yüzümüzü gökyüzüne çevirdik ve gülümsedik. Kollarımızı açıp yağmuru karşıladık. Böylece olayın açık alanda geçtiğini gösterdik.

c. Arkadaşlarınızdan yansıttığınız olayın hangi halkayla ilgili olduğunu tahmin etmelerini isteyiniz. Öğretmeninizin “Çözül!” komutuyla hareketinizi sırayla sonlandırınız ve bu pozu niçin tercih ettiğinizi kısaca ifade ediniz.

Cevap: Arkadaşlarımız bulut halkasını doğru tahmin etti. “Çözül!” komutundan sonra pozumuzu açıkladık: Yağmur köye umudu getirdiği için bu sahneyi seçtik.

a. Aşağıdaki metni koyu yazılmış kelimelere dikkat ederek okuyunuz.

Cevap: Metni okudum. Koyu yazılmış kelimeler: kitaplarımla, kitap, Kitaplığımda, kitapçıların, kitapçı, kitaba.

b. Bu kelimelerin arasında nasıl bir anlam ortaklığı olduğunu söyleyiniz.

Cevap: Hepsi “kitap” kökünden gelmiştir. Hepsinin anlamı kitapla ilgilidir.

c. Aşağıdaki görselleri inceleyip metni tekrar okuyunuz. Metinde koyu yazılmış kelimelerden hangileri aldıkları ek ile yeni bir varlığın adı olmuştur? Belirleyip aşağıya yazınız.

Cevap:

• kitaplık: kitapların durduğu yer
• kitapçı: kitap satan kişi

a. “Çalışkanlık” ve “vatan sevgisi” kavramları arasındaki ilgiyi anlatan bir cümle yazınız. Bu sırada Türkçeyi doğru, güzel ve etkili kullanmaya özen gösteriniz.

Cevap: Vatanını seven kişi, çok çalışarak ülkesinin kalkınmasına katkı verir.

b. Okuduğunuz metinde Türkçenin doğru, güzel ve etkili kullanıldığı aşağıdaki örnek cümleleri inceleyiniz. Bu örneklere benzer başka hangi cümleler dikkatinizi çekmektedir? Belirleyip söyleyiniz.

Cevap: Benim dikkatimi şu cümleler çekti: “Yağmur saatlerce dinmedi. Cana susamış toprak yağmur suyunu kana kana içti.” cümlesinde toprak canlı gibi anlatılmış. “Kalabalığın üstüne acı bir yel esti.” cümlesi de sahnenin hüznünü çok güzel anlatıyor.

c. Etkinliğin “a” maddesindeki cümlenizi gözden geçiriniz. İfadelerinizi zenginleştirerek cümlenizi yeniden yazınız.

Cevap: Vatan sevgisiyle dolu insanlar, ülkelerini yüceltmek için gece gündüz alın teri döker, azimle ve özveriyle çalışır.

Ahmet, Gülcemâl’den ayrılmadan önce onun yoldaşlık edeceği askere hitaben bir mektup yazar ve mektubu Gülcemâl’in eyerine sıkıştırır. Kendinizi Ahmet’in yerine koyarak askere mektup yazınız. Mektubunuzda dilerseniz Gülcemâl’le olan bir fotoğrafa, birlikte yaşadığınız bir maceraya, Gülcemâl’in sevdiği ve sevmediği yiyeceklerin ne olduğuna vb. yer verebilirsiniz.

Cevap:

Sevgili Asker Ağabey,

Ben Bedesten Köyü’nden Ahmet. Gülcemâl’i sana emanet ediyorum. Onu çok seviyorum; o da beni. Arpayı ve havuçları çok sever, kuru ekmeği hiç sevmez. Sabahları yelesini taramanı isterim. Bir gün dere kenarında beni korkutmak için şaha kalktı, sonra başını omzuma koydu. O günden beri onu hiç yalnız bırakmadım. Seni ve onu Allah korusun. Umarım zaferle dönersiniz.

Hoşça kal, Allah’a emanet olun. Ahmet

a. Yazma sürecinizi aşağıdaki yıldızlı puan çizelgesini kullanarak değerlendiriniz. Ölçütteki her bir davranışı gerçekleştirme durumunuza göre yıldızlarınızı yay ayraç içine çiziniz.

Cevap: Yıldızlarımı örnek olarak şöyle çizdim:

• Yazımda kendimi kahramanın yerine koyabildim. → 4 yıldız (Güçlü)
• Yazımı fotoğraf, anı vb. unsurlarla zenginleştirdim. → 3 yıldız (Kısmen Güçlü)
• El yazımın okunaklı ve anlaşılır olmasına dikkat ettim. → 5 yıldız (Çok Güçlü)
• Yazımda uygun başlatma, sürdürme ve sonlandırma ifadeleri kullandım. → 4 yıldız (Güçlü)

b. Topladığınız yıldızları hesaplayarak aşağıdaki ifadeleri tamamlayınız.

Cevap: 4 + 3 + 5 + 4 = 16 olduğu için topladığım yıldız sayısı 16’dır.

• Kendime söz: Sonraki çalışmalar için hikâyemi anılarla ve ayrıntılarla zenginleştirmeye gayret edeceğim.
• Kendime aferin: Duygularımı kahramanın ağzından içtenlikle anlatma ve okunaklı yazma konusunda çok iyiyim.

c. Aşağıdaki ifadeyi tamamlayarak empati kurarak yazma yöntemini değerlendiriniz.

Cevap: Bu yöntem, yazımı daha anlamlı ve etkileyici kıldı çünkü Ahmet’in yerine geçince duygularım içten çıktı.

Bir sonraki derste kullanmak üzere Türkiye’nin fiziki ve siyasi haritalarını yanınızda bulundurunuz.

Cevap: Atlasımdan Türkiye’nin fiziki ve siyasi haritalarını çantama koydum.