6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 84-85-86-87-88-89 Cevapları 1. Kitap

a. Aşağıdaki 1 numaralı bölümde okuduğunuz şiirde geçen bir kelimeye ait bazı açıklamalar verilmiştir. Diğer bölümlerde ise bu kelimeden hareketle ulaşacağınız farklı kelimelere dair ipuçları yer almaktadır. Bu kelimeleri bulup yazınız.

Cevap: Bulduğum kelimeler:

• 1. düşünce
• 2. düşünmek
• 3. düşünceli

b. Ulaştığınız kelimeleri beşinci sınıfta öğrendiklerinizi de göz önünde bulundurarak bir kavramın adı olma/bir işi anlatma durumuna göre aşağıda sınıflayınız.

Cevap:

• Bir kavramın adı olma: düşünce, düşünceli
• Bir işi anlatma: düşünmek

c. Ulaştığınız kelimeleri ve anlamlarını düşününüz. Bu kelimelerin ortak özelliği ne olabilir? İşaretleyiniz.

Cevap: “Aynı kökten türemiştir.” kutusunu işaretledim. Üç kelime de “düş-” kökünden türemiş.

ç. Aşağıdaki tabloyu farklı türdeki kelime/kelime gruplarına göre etkinliğin “a” maddesindeki gibi tamamlayınız. Bu sırada TDK Güncel Türkçe Sözlük’ten yararlanabilirsiniz.

Cevap: Örnekteki gibi anlamdan kelimeye ulaştım:

• “Çoktan beri var olan, üzerinden çok zaman geçmiş bulunan” anlamına gelen bu kelime, zaman zaman “püskü” kelimesiyle de kullanılır. → ESKİ (örnek)
• Koyu renkli, esmer anlamındaki bu kelime şiirde atları anlatır. → YAĞIZ
• Çok hızlı, dörtnala anlamına gelen bu kelime grubu şiirde İzmir yollarındaki süvariyi anlatır. → DOLUDİZGİN

a. Yandaki karekodu okutarak “Çanakkale” adlı içeriği izleyiniz.

Cevap: Karekodu okutup içeriği dikkatle izledim.

b. İzlediğiniz içerikte anlatıcı, toprak kavramının hangi özelliğini vurgulamaktadır? Söyleyiniz.

Cevap: Anlatıcı toprağın yalnızca üstünde yaşadığımız bir yer olmadığını, vatan olduğunu ve uğrunda can verilen kutsal bir emanet olduğunu vurguluyor.

c. İzlediğiniz içeriğin anlamını en iyi yansıtacak şekilde aşağıdaki ifadeleri tamamlayınız.

Cevap:

• “Gölgesinde oturduğumuz ağacın, üzerine bastığımız şu toprağın (…) bedeli yıllar önce Mustafa Kemal ATATÜRK ve arkadaşları tarafından ödenmiş.” ifadesinden ben bu toprakların kolay kazanılmadığını, ağır bir bedelle bize bırakıldığını anlıyorum.
• Anlatıcı, “Bu toprak için her biri farklı farklı topraklardan gelen erler yazmış bu hikâyeyi…” derken aslında şunu anlatmak istemiştir: Anadolu’nun her yöresinden gelen askerlerin tek vatan için omuz omuza savaştığını.
• İzlediğim içerikten hareketle toprağın sadece yuva, sırdaş, ana değil uğrunda canımızı vermeyi göze aldığımız kutsal bir emanet olduğunu söyleyebilirim.

a. Karekodu okutarak “Şiir Şiir Türkiye” adlı içeriği izleyiniz.

Cevap: Karekodu okutup içeriği izledim.

b. “7. ANLAYALIM” etkinliğinde izlediğiniz “Çanakkale” adlı içerik ile “Şiir Şiir Türkiye” içeriğini aşağıdaki tabloda yer alan özellikler açısından örnekteki gibi karşılaştırınız.

Cevap: Tabloyu şöyle doldurdum:

• Seslendirilen metinde ahenk, kelimelerin ses uyumu ile sağlanmıştır. → Şiir Şiir Türkiye (örnek)
• Seslendirilen metin, bir düzyazıdır. → Çanakkale
• Kullanılan görsellerin tamamı gerçek hayattan alınmıştır. → Çanakkale
• Kullanılan görseller arasında çizimler vardır. → Şiir Şiir Türkiye
• İçeriğin her sahnesinde farklı karakterler yer almaktadır. → Şiir Şiir Türkiye
• İçeriğin başından sonuna dek aynı karakterler yer almaktadır. → Çanakkale
• İçerik vatan ve toprak sevgisini ele almaktadır. → İkisi de

c. Tabloda boş kalan satıra kendiniz bir özellik ekleyerek karşılaştırmanızı tamamlayınız.

Cevap: Boş satıra “İzleyende vatan sevgisi uyandırmaktadır.” yazdım. Bu özellik iki içerik için de geçerli, bu yüzden iki sütunu da işaretledim.

ç. Tablonuzdan hareketle iki içeriğin benzer ve farklı yönlerini defterinize listeleyiniz.

Cevap:

• Benzer yönler: İkisi de vatan ve toprak sevgisini anlatıyor, izleyende vatan sevgisi uyandırıyor.
• Farklı yönler: “Çanakkale” düzyazıyla, gerçek görüntülerle ve aynı karakterlerle anlatılıyor. “Şiir Şiir Türkiye” ise şiir diliyle, çizimlerle ve sahneden sahneye değişen karakterlerle anlatılıyor.

a. “Vatan” ifadesinin size çağrıştırdıklarını ön bilgilerinizden hareketle defterinize yazınız.

Cevap: Bayrak, toprak, aile, özgürlük, şehit, Atatürk.

b. Öğretmeninizin belirleyeceği sıra ile defterinizdeki ifadelerden seçtiğiniz ikisini tahtaya yazınız. Yazacağınız ifade daha önce tahtaya yazılmışsa farklı bir ifade tercih ediniz.

Cevap: Sıram gelince “özgürlük” ve “şehit” ifadelerini tahtaya yazdım.

c. Yazma aşaması tamamlandıktan sonra tahtaya sırayla kalkınız. Tahtadaki ifadelerden en az üçünü kullanarak birbirleriyle bağlantılı cümleler kurunuz. Konuşma sırasında kullandığınız bu ifadelerin yanına “ ✔ ” işareti koyunuz.

Cevap: Tahtadaki ifadelerden üçünü kullandım:

• Toprak, vatanın en kutsal parçasıdır.
• Bu topraklarda özgürlük için şehitler verildi.
• Bayrak ise bu uğurda dalgalanan simgemizdir.

ç. Konuşma aşaması tamamlandıktan sonra aşağıdaki soruların cevaplarını sınıfta tartışınız.

En fazla “✔” işareti alan ifadeler hangileri oldu?

Cevap: Sınıfta en çok “toprak” ve “bayrak” ifadelerinin yanına işaret koyduk.

Bu kelimelerin diğerlerine göre daha çok tercih edilme sebepleri neler olabilir?

Cevap: Bu iki kelime günlük hayatımızda sık gördüğümüz şeyleri anlatıyor. Cümle kurması da kolay olduğu için çok seçilmiş olabilir.

Öğretmeninizin rehberliğinde aşağıdaki başlangıç cümlelerinden birini seçiniz. Sınıf oturma düzeninize uygun şekilde sırayla söz alınız. Seçtiğiniz başlangıç cümlesine ya da bir önceki arkadaşınızın cümlesine örnekteki gibi uygun geçiş ve bağlantı ifadeleri kullanarak cümlenizi ekleyiniz. Yeni bir cümle ekleyemediğinizde farklı bir başlangıç cümlesine geçiniz.

Cevap: “Daima yanında bir harita taşır.” cümlesini seçtim. Sınıfla birlikte cümleyi şöyle uzattık:

Daima yanında bir harita taşır. Çünkü yeni yerler keşfetmeyi çok sever. Ancak bazen haritaya bakmadan sokaklarda yürümekten de hoşlanır. Böylece hem yolunu bulur hem de tesadüfen güzel yerlere rastlar.

a. Aşağıdaki şahıs veya varlıklardan birini seçiniz.

Cevap: “Millî Mücadele yıllarında cephede bir asker” seçeneğini seçtim.

b. Seçtiğiniz şahıs veya varlığın bakış açısından temaya uygun bir konuşma yapınız (Askerin cephede yaşadıkları, 2923 yılında yaşayan gencin bakış açısından günümüze yönelik öneriler, şairin bu şiiri yazma sebebi, bayrağın vatanını anlatışı vb.).

Cevap: Askerin cephedeki duygularını anlatan bir konuşma yaptım. Konuşmam aşağıda (d maddesinde).

c. Anlatımınızda bir olay ya da duruma, ana karaktere ve belirlediğiniz bakış açısına yer vermeye özen gösteriniz. Oluşturduğunuz karakterin ve konuşmanızın özgün olmasına dikkat ediniz.

Cevap: Ana karakterim Ali adında bir asker. Olay olarak siperde geçen soğuk bir gece nöbetini anlattım.

ç. Okuduğunuz metinlerden hareketle edindiğiniz deneyimlerinizi hayal gücünüzle birleştirerek anlatımınızı zenginleştiriniz. Aşağıdaki örnekten yola çıkabilirsiniz.

Cevap: Gerçek deneyim olarak “Cepheye Koşan At” metnini işlediğimizi düşündüm. Hayal gücümle de “Gülcemâl’i cepheye götüren asker ben olsaydım ne hissederdim?” sorusunu kendime sordum. Bu duyguları, askerin ailesinden aldığı bir avuç toprak ve bayrak sevgisiyle konuşmama kattım.

d. Konuşmanızı istediğiniz bir anlatı biçiminde (haber metni, masal, hikâye vb.) sunabileceğiniz gibi bu türleri bir arada da kullanabilirsiniz.

Cevap: Konuşmamı hikâye biçiminde sundum:

“Adım Ali. Sakarya kıyısındaki siperde nöbet tutan bir askerim. Gece çok soğuk; ayaklarım donuyor ama yanımdaki arkadaşımla birlikte nöbetimizi bırakmıyoruz. Cepheye çıkarken köyümüzde ninem elime bir avuç toprak tutuşturmuştu. Bu toprağı her sıkışımda ailemi ve köyümü düşünüyorum. Yorulduğumda bayrağa bakıp ‘Bu bayrak inmeyecek.’ diyorum. Biliyorum ki biz kazanırsak çocuklarımız bu topraklarda özgürce yaşayacak.”

a. Sınıf mevcudunuza ve oturma düzeninize en uygun şekilde gruplara ayrılınız. Grup arkadaşlarınızla “Bom Oyunu”na ait aşağıdaki açıklamayı okuyunuz.

Cevap: Gruplara ayrılıp oyunun açıklamasını okuduk. 5 ve 5’in katlarında sayı yerine “Bom!” demeyi öğrendik.

b. Daha önce okuduğunuz “Vatan” şiirindeki “-da (-de/-ta/-te)” ekinin geçtiği yerleri gözden geçiriniz. Grubunuzda oyuna birinci başlayacak kişiyi ve daha sonra sıranın nasıl ilerleyeceğini belirleyiniz. “Bom Oyunu”na benzer şekilde oluşturulan aşağıdaki kuralları inceleyiniz ve bu kurallara göre oyunu oynayınız.

Cevap: Oyunu oynarken şiirdeki bitişik “-da” ekli şu sözcüklerden yararlandık: Antalya’da, Posof’ta, Gümüşhane’de, yaylasında, Kelkit’te, Zonguldak’ta, Rize’de, seccadesinde, Ceylânpınar’da, Edirne’de, boylarında, bayrağımızda, halısında, çinisinde, Gölü’nde, Harput’ta, yeşilliğinde, Hakkâri’de, yollarında, boynunda, Ankara’da, Anıtkabir’de.

c. Şiirde yer aldığı hâlde oyuna dâhil etmediğiniz “de” var mı? Varsa dâhil etme sebebinizi açıklayınız.

Cevap: Evet, var. Şiirin son bölümündeki “Yanıp da” ifadesindeki “da”yı oyuna katmadım. Çünkü oyun yalnızca bitişik yazılan “-da” ekiyle ilgili; “yanıp da” ise ayrı yazılan bir bağlaçtır.

ç. Defterinize “Vatan” şiirinden hareketle “-da (-de/-ta/-te)” ekinin geçtiği cümleler yazınız.

Cevap:

• Ankara’da Anıtkabir’i ziyaret ettik.
• Rize’de çay bahçeleri dağların yamaçlarına kadar uzanıyor.
• Hakkâri’de sıra dağlar göğe uzanıyor.

a. Öğretmeninizin rehberliğinde sırayla sınıf tahtanıza bir iş veya meslek ismi yazınız. Tahtanın ortasında bir boşluk bırakmaya ve yazılan isimleri tekrar yazmamaya dikkat ediniz.

Cevap: Sıram gelince tahtaya “mühendis” yazdım. Tahtada hâkim, doktor, öğretmen, çiftçi, polis ve fırıncı gibi meslekler de vardı.

b. Tahtanın ortasına Mustafa Kemal ATATÜRK’e ait aşağıdaki sözü yazarak tahtadaki iş veya meslekleri bu söz bağlamında beyin fırtınası yoluyla tartışınız.

Cevap: Tahtanın ortasına “Vatanını en çok seven görevini en iyi yapandır.” sözünü yazdık. Hangi mesleği yaparsa yapsın, görevini iyi yapan herkesin vatanına hizmet ettiğini konuştuk.

c. Tartışmada ulaştığınız sonuçtan ve ön bilgilerinizden hareketle defterinize bu sözü seçtiğiniz bir iş veya meslek bağlamında anlatan bir paragraf yazınız.

Cevap: “Öğretmenlik mesleğini seçtim. Öğretmen, görevini iyi yaparsa vatanına en büyük hizmeti etmiş olur. Çünkü çocukları iyi yetiştirmek ülkenin geleceğini kurmaktır. Atatürk’ün ‘Vatanını en çok seven görevini en iyi yapandır.’ sözü bu yüzden çok doğrudur.”

Aşağıdaki adımları izleyerek defterinize bayrağın dilinden yazılmış bir mektup yazınız.

Cevap: Bayrağın dilinden mektubum şöyle:

Sevgili Çocuklar,

Ben sizin al bayrağınızım. Gökyüzünde dalgalanırken size her sabah “Güne dimdik başlayın!” diye fısıldarım. Rüzgârla dans eder, her esintide size selam veririm. Yüz bin kez dalgalansam yorulmam; çünkü sevginiz bana güç verir. Kimi gün fırtınada savrulur, kimi gün sıcakta solarım; ama gönlünüzde hep canlı kalırım. Beni her gördüğünüzde hep bir arada olduğunuzu hatırlayın.

Bağımsızlığın Simgesi Bayrağınız

Okulunuzdaki “Demokrasi, İnsan Hakları ve Yurttaşlık Kulübü”nün başkanı olduğunuzu düşününüz. Bir kulüp üyesiyle aranızda geçen aşağıdaki yazışmada boş mesaj kutularına uygun ifadeleri yazınız. Gelen mesajdaki konu/istek/amacı belirlemeye, kendi yorum ve değerlendirmelerinizi içeren cevaplar yazmaya özen gösteriniz.

Cevap: Boş kutulara şu cevapları yazdım:

• 1. cevap: Merhaba, kulübün başkanı olarak seni dinlemek isterim. Önerilerini paylaşırsan birlikte değerlendirelim.
• 2. cevap: Tiyatro ve şiir yarışması harika fikirler, hemen planlayalım. Gezi için ise okuldan izin ve bütçe gerekir.
• 3. cevap: Gezi masraflı ve izin gerektirdiği için şimdi zor, ama ileriki bir dönem için plana ekleyebiliriz.

“Allah bu millete bir daha İstiklâl Marşı yazdırmasın.” sözünü kim, niçin söylemiştir? Araştırınız. Araştırma sonucunuzu arkadaşlarınızla paylaşmak üzere defterinize not ediniz.

Cevap: Bu sözü İstiklâl Marşı’nın şairi Mehmet Akif Ersoy söylemiştir. İstiklâl Marşı, millet zor bir savaş verirken yazılmıştır. Akif, milletin bir daha öyle ağır günler yaşamamasını ve yeniden bir bağımsızlık mücadelesine girmek zorunda kalmamasını istemiştir.