7. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 131-132-133-134-135 Cevapları 1. Kitap

Uygulama adımlarını takip ederek verilen etkinliği tamamlayınız.
Uygulama Adımları
– Öğretmeninizin rehberliğinde ikişer kişilik gruplar oluşturunuz.
– İncelediğiniz kaynaklardan yola çıkarak Osmanlı Devleti’nin değişen dünya dengeleri karşısında XVIII. yüzyıldan itibaren uygulamaya koyduğu askerî, sosyal, kültürel ve ekonomik yenileşme hareketlerini belirleyiniz.
– Belirlediğiniz yenileşme hareketlerinin yapılma nedenlerini örnekteki gibi ilgili alanlara yazınız.

Cevap: (Askeri alandaki ilk satır kitapta örnek olarak hazır; diğerleri örnek cevaptır.)

• Askeri: Mühendishane – Subay ihtiyacı; Muzıka-yı Hümayun – Batı usulü bando
• Sosyal: Nüfus sayımı – Düzenli kayıt; Karantina – Salgınları önlemek; Islahat Fermanı – Birlik sağlamak
• Kültürel: Takvim-i Vekayi – Haber vermek; Tercüme eserler – Batı’dan öğrenmek; İlk Türk matbaası – Kitap çoğaltmak
• Ekonomik: İrad-ı Cedid Hazinesi – Gelir sağlamak; Beykoz kağıt fabrikası – Yerli üretim; Azatlı kumaş fabrikası – İthalatı azaltmak

Osmanlı Devleti’nin değişen dünya koşullarına uyum sağlamak amacıyla başlattığı yenileşme hareketlerinin askerî, sosyal, kültürel ve ekonomik alanlardaki etkilerini gruplar hâlinde belirleyiniz.
Belirlediğiniz etkileri örnekteki gibi aşağıdaki sınıflama tablosuna yazınız.

Cevap: (Askeri alandaki ilk etki kitapta örnek olarak hazır; diğerleri örnek cevaptır.)

• Askeri alandaki etkiler: Yeniçeri Ocağı kaldırıldı, Batı usulünde yeni ordu kuruldu. Bando okulu açıldı.
• Sosyal alandaki etkiler: Fes, ceket ve pantolon giyildi. İlk nüfus sayımı yapıldı. Karantina ve sağlık hizmetleri düzenlendi.
• Kültürel alandaki etkiler: Takvim-i Vekayi gazetesi çıktı, kararlar halka duyuruldu. Özel gazeteler yayın hayatına girdi.
• Ekonomik alandaki etkiler: İrad-ı Cedid Hazinesi kuruldu, yeni vergiler alındı. Fabrikalar açılarak yerli üretim artırıldı.

Forum Kuruyoruz: Değişimi Tartışıyoruz!
– Öğretmeninizin rehberliğinde sınıfınızda dört gruba ayrılınız.
– Gruplar hâlinde aşağıda verilen soruları tartışınız.
– Grup arkadaşlarınızla verilen sorularla ilgili görüşlerinizi sınıfa sununuz.
– Tartışma sonunda ulaştığınız ortak sonuçları sınıfınıza açıklayınız.
XVIII. yüzyılda Osmanlı Devleti’nde yapılan yeniliklerin hangi alanlarda daha etkili olduğunu düşünüyorsunuz?
Osmanlı Devleti’nde yapılan yeniliklerin günümüz Türkiye’sine katkıları nelerdir?

Cevap:

• Bence yenilikler en çok askeri alanda etkili oldu; çünkü ordu Batı usullerine göre yeniden kuruldu ve diğer yeniliklerin çoğu orduyu güçlendirmek için başladı.
• Bugüne katkıları: bakanlık sistemine benzer bir devlet düzeni, modern okullar, resmî gazete ve matbaa geleneği, nüfus sayımı.

(Örnek cevaptır; herkes grubuyla vardığı sonuca göre söyler. Karekodlu Forum Tekniği ve Tartışma Kontrol Listesi sınıfta kullanılır.)

Türk kültürüne ait bazı ögelerin Avrupalılar tarafından benimsenmesinin sebepleri neler olabilir? Açıklayınız.

Cevap: Avrupalılar Osmanlı’nın zengin sanatını, kıyafetlerini ve yaşam tarzını merak ediyordu. Osmanlı o dönemde güçlü bir devletti ve ticaret, elçilik gibi yollarla Avrupa ile sık sık temas kuruyordu. Bu yüzden kıyafetler, kahve kültürü ve mimari ögeler Avrupa’da beğenilip taklit edildi. (Örnek cevaptır; herkes kendi yorumunu yazar.)

Uygulama adımlarını takip ederek XVIII. yüzyılda Osmanlı Devleti’nin başlattığı yenileşme hareketleriyle ilgili performans görevini tamamlayınız.
Uygulama Adımları
– Öğretmeninizin rehberliğinde sınıfınızı dört gruba ayırınız.
– Aşağıda verilen dönemlerde Osmanlı Devleti’nde yapılan yenilikleri düşününüz.
– Her başlığın altına bu yeniliklerin Osmanlı Devleti için önemini ve etkilerini değerlendirerek yorumlarınızı yazınız.

Cevap:

• Lale Devri Yenilikleri: İlk matbaa açıldı, kütüphaneler kuruldu. Batı’yı tanımamıza ve bilginin yayılmasına katkı sağladı.
• III. Selim Dönemi Yenilikleri: Nizam-ı Cedid Ordusu ve yeni okullar kuruldu. Bu yenilikler köklü bir yenileşmenin başlangıcı oldu.
• II. Mahmud Dönemi Yenilikleri: Yeniçeri Ocağı kaldırılıp bakanlıklar kuruldu. Modern devlet teşkilatına geçişi hızlandırdı.
• Tanzimat Dönemi Yenilikleri: Fermanla herkesin can ve mal güvenliği, hak ve eşitlik sağlandı. Halkın devlete güveni arttı.

(Örnek cevaptır; herkes kendi yorumunu yazar.)

İbrahim Müteferrika ve Said Efendi’nin matbaayı kurmak için gösterdikleri çabayı nasıl değerlendiriyorsunuz? Bu kişilere neden saygı duyulmalıdır?

Cevap: Bu iki kişi Fransa’da matbaanın kitapları hızla çoğalttığını görünce bunu ülkelerine de getirmek istedi. Engellerle karşılaşsalar da vazgeçmeyip devlet büyüklerini ikna ettiler. Bilginin yayılmasına yol açtıkları için saygıyı hak ediyorlar. (Örnek cevaptır; herkes kendi görüşünü yazar.)

Sadrazam Damat İbrahim Paşa’nın yerinde olsaydınız matbaanın gelmesine karşı çıkanlara yönelik nasıl bir çözüm yolu izlerdiniz? Neden?

Cevap: Karşı çıkanlarla görüşüp matbaada önce sözlük ve tarih gibi kitapların basılacağını anlatırdım. Alimlerin denetimini kabul ederek endişelerini giderirdim. Çünkü kimseyi kırmadan ikna etmek yeniliğin kabul edilmesini kolaylaştırır. (Örnek cevaptır; herkes kendi çözümünü yazar.)

Gruplar hâlinde bir dönem (Lale Devri, Nizam-ı Cedid, II. Mahmud Dönemi, Tanzimat Dönemi) seçiniz ve “Ben Devlet Yöneticisi Olsaydım…” etkinliğini yapınız.
Ben devlet yöneticisi olsaydım o dönemde şöyle bir yenilik yapardım:
Seçtiğim Dönem
Yapacağım Yeniliğin Adı
Yenilikteki Amacım (Devletin hangi eksikliğini gidermeyi veya neyi düzeltmeyi hedefledim?)
Halkım İçin Sağlayacağım Fayda (Yaptığım yenilik ile halkımın hangi hak ve çıkarını korurdum?)
Devlet Adamı Olarak Bakış Açım (Yeniliğin devletim ve halkımın geleceği için önemi nedir?)
Halkımdan Beklediğim Tepkiler

Cevap:

• Seçtiğim dönem: Nizam-ı Cedid Dönemi (III. Selim)
• Yapacağım yeniliğin adı: Nizam-ı Cedid Ordusu’nun kurulması
• Yenilikteki amacım: Orduyu güçlendirip devleti korumak
• Halkım için sağlayacağım fayda: Halk düzenli bir orduyla güvende olur.
• Devlet adamı olarak bakış açım: Devleti ayakta tutan kalıcı bir adımdır.
• Halkımdan beklediğim tepkiler: Bir kısmı destekler, yeniçeriler karşı çıkar.

(Örnek cevaptır; herkes seçtiği döneme göre yazar. Karekodlu Bütüncül Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir.)

Gelecek Derse Hazırlık
1. Öğretmen rehberliğinde yedişer kişilik gruplar oluşturunuz. Osmanlı kültür ve medeniyetini oluşturan; yönetim, eğitim, hukuk, sanat, günlük yaşam, vakıflar, ahilik kültürü ve lonca teşkilatı konularını görev paylaşımı yaparak araştırınız.
2. Sayfa 146’daki hat sanatı etkinliğini yapmak üzere kesik uçlu keçeli kalem ve A4 boyutunda bir kâğıt getiriniz.

Cevap: Bu bir hazırlık görevidir. Örnek görev paylaşımı: bir grup yönetim ve hukuku, bir grup eğitim ve vakıfları, bir grup sanatı ve günlük yaşamı, bir grup da ahilik ile lonca teşkilatını araştırır. Hat sanatı etkinliği için kesik uçlu keçeli kalem ve A4 kâğıdı getiririz.