7. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 102-104-105-106-107 Cevapları 1. Kitap

1. Toplumların hayatındaki önemli olaylar, o toplumun müzik ve edebiyatına nasıl yansır? Örneklerle açıklayınız.

Cevap: Savaş, göç ve bağımsızlık gibi büyük olaylar şairlerin ve türkü yakanların konusu olur. Örneğin Çanakkale Savaşı için yakılan ağıtlar ve yazılan şiirler, yaşanan acıları ve cesareti sonraki nesillere taşır.

2. Kurtuluş Savaşı yıllarında ülkenin ulaşım imkânlarındaki sınırlılık cepheye ve cephe gerisine nasıl yansımıştır? Ön bilgilerinizden hareketle cevaplayınız.

Cevap: O yıllarda araç ve yol azdı. Mermi ve yiyecek cepheye çoğunlukla kağnıyla, öküz ya da atla gidiyordu. Bu işi çoğu zaman köydeki kadınlar yapıyor, uzun yolları yaya ve çok zor şartlarda aşıyordu.

Şiiri vurgu ve tonlamaya dikkat ederek söz korosu yöntemiyle okuyunuz. Metni okurken anlamını bilmediğiniz kelime veya kelime grupları ile bunların anlamlarına yönelik tahminlerinizi 1. etkinlikteki uygun alanlara yazınız.

Cevap: Sınıfça şiiri bölümlere ayırıp vurgu ve tonlamaya dikkat ederek koro hâlinde okuruz. Okurken “kağnı, mahzun, kahroldu, nam salmıştı” sözcüklerini bilmediklerim olarak not aldım ve tahminlerimi 1. etkinliğe yazdım.

Belirlediğiniz kelime veya kelime gruplarının anlamlarını TDK Güncel Türkçe Sözlük’ten bulup ilgili alanlara yazınız. Tahminlerinizin doğruluğunu kelime veya kelime gruplarının sözlük anlamı ile karşılaştırarak kontrol ediniz.

Cevap:

• kağnı: Tahminim: öküzün çektiği araba. Sözlük anlamı: öküzle çekilen, iki tekerlekli yük arabası.
• mahzun: Tahminim: üzgün. Sözlük anlamı: üzüntülü, kederli.
• kahroldu: Tahminim: çok üzüldü. Sözlük anlamı: çok üzülmek, kedere boğulmak.
• nam salmıştı: Tahminim: ünlenmişti. Sözlük anlamı: adı yayılıp tanınmak, ün kazanmak.

A. Şairin, Elif’in duygu durumlarını ve ruh hâlini yansıtmak için seçtiği kelimeleri inceleyiniz. Şiiri siz yazsanız “Mutlaka şiirde tutardım.” dediğiniz iki kelimeyi aşağıdaki alana yazıp gerekçenizi arkadaşlarınızla paylaşınız.

Cevap: “inliyordu” ve “kahroldu” sözcüklerini tutardım. “İnliyordu” kağnının ve dağın acısını sesle hissettiriyor. “Kahroldu” ise Elif’in yıkılışını tek sözcükle anlatıyor. Başka bir sözcük bu kadar güçlü olmazdı.

B. Şiiri yeniden yazmanız hâlinde “Kesinlikle değiştirirdim.” dediğiniz iki kelimeyi ve bunların yerine kullanacağınız kelimeleri tablodaki alanlara yazınız. Kelime değişikliklerinin şiire ne katacağını arkadaşlarınıza anlatınız.

Cevap:

• “sankim” yerine “sanki”
• “mahzundu” yerine “üzgündü”

Bu değişiklikler şiiri günümüz Türkçesine yaklaştırır ve daha kolay anlaşılmasını sağlar. Ancak şiirin eski, yöresel havası biraz azalır.

1. Elif’in, kağnısına verdiği isim nedir? Bu kağnı cepheye ne taşımaktadır?

Cevap: Elif kağnısına “Mustafa Kemal’in kağnısı” adını vermiştir. Bu kağnı cepheye mermi taşımaktadır.

2. Kocabaş’ın yolda durması Elif’i neden büyük bir telaşa ve üzüntüye sürüklemiştir?

Cevap: Kocabaş durunca kağnı da duracaktı. Mermiler cepheye yetişmezse askerler zor durumda kalacaktı. Elif bu yüzden telaşlanmış ve çok üzülmüştür.

3. Diğer kağnıların Elif’i geçmesi, Elif’in ruh hâlini ve kararlılığını nasıl etkilemiştir?

Cevap: Elif başkalarının kendini geçmesine çok üzülmüş, geride kalacağından korkmuştur. Ama pes etmemiş; Kocabaş’ı kaldırmaya çalışmış ve sonunda kendini kağnıya koşmuştur. Bu durum kararlılığını daha da artırmıştır.

4. Elif’in kendisini kağnıya koşarak düşman üstüne yürümesi, Türk kadınının bağımsızlık mücadelesindeki azmi ve karakteri hakkında neler anlatmaktadır?

Cevap: Elif’in öküzün yerine geçmesi, Türk kadınının bu mücadelede fedakâr ve çok kararlı olduğunu gösterir. Kadınlar gerektiğinde bütün yükü kendi sırtına almaktan çekinmemiştir.

5. Okuduğunuz şiirden hareketle kitabınızdakinden farklı bir görsel hazırlayacak olsanız bu görselde hangi ayrıntıları öne çıkarırdınız?

Cevap: Ben gece yürüyüşünü çizerdim: ay ışığında yolda ilerleyen kağnıyı, Elif’in yüzündeki yorgunlukla azmi ve uzaktaki cephenin ışıklarını öne çıkarırdım. Böylece fedakârlığın yanında yolun uzunluğu da görünürdü.

A. Şiirin son iki bölümünü inceleyiniz. Kocabaş’ın ölümü sonrasında Elif’in neler hissetmiş olabileceğine dair kanıtlar bulunuz. Bulduğunuz kanıtlarla Elif’in o anki duygularını ilişkilendirerek aşağıdaki alana açıklayınız.

Cevap: Kocabaş çamura yığılıp gözleri örtülünce Elif’in çok üzüldüğünü anlıyorum; öküzleriyle kardeş gibiydi. Ama yasını yaşamıyor, hemen kendini kağnıya koşup düşman üstüne yürüyor. Bu, mermilerin cepheye yetişmesini her şeyden önemli saydığını gösterir. Elif aynı anda hem derin bir acı hem büyük bir kararlılık duyuyor.

B. Yaptığınız çıkarımlardan hareketle Elif’in fedakârlığı karşısında kalbinizde ve zihninizde uyanan duygu ve düşünceleri sözlü olarak ifade ediniz.

Cevap: Elif’in fedakârlığı bende hayranlık ve minnet uyandırdı. Bugün rahat yaşadığımız ülkenin arkasında böyle sessiz kahramanların olduğunu düşündüm ve onlara borçlu olduğumuzu hissettim.

A. Aşağıda “İSTİKLAL ŞAİRİ MEHMET ÂKİF ERSOY” infografiğindeki bilgiler sıralı kronolojik metin yapısına uygun olarak verilmiştir. Bu metin yapısında önemli bilgilerin nasıl sunulduğunu hatırlayınız ve metindeki önemli bilgileri belirleyip aşağıdaki alana yazınız.

Cevap:

• 1873: İstanbul Fatih’te doğdu; eğitime ve dillere ilgi duydu.
• 1888-1889: Babasını kaybetti, Mülkiye Baytar Mektebine yatılı girdi.
• 1893: Okuldan birincilikle mezun oldu.
• 1911: Safahat’ın şiirlerini yayımlamaya başladı.
• 1920: Burdur’dan milletvekili seçilerek ilk Meclis’te görev aldı.
• 1921: İstiklâl Marşı’nı ödül almamak şartıyla yazmayı kabul etti; ödül olarak verilen 500 lirayı Darülmesai Vakfına bağışladı.
• 1936: 27 Aralık’ta vefat etti; Edirnekapı Şehitliği’ne defnedildi.

B. Belirlediğiniz bilgiler arasında nasıl bir bağlantı olduğu konusunda arkadaşlarınızla görüş alışverişinde bulununuz.

Cevap: Bilgiler zaman sırasıyla birbirine bağlanıyor. Küçük yaşta aldığı eğitim onu şair yapan temeli oluşturmuş, yaşadığı zorluklar kişiliğini güçlendirmiş, bu birikimle Millî Mücadele yıllarında meclise girmiş ve İstiklâl Marşı’nı yazmıştır. Her bilgi bir sonrakine zemin hazırlamıştır.

A. Yandaki şiirle ilgili aşağıda verilen cümlelerden doğru olanları “✓” ile işaretleyiniz.

Cevap: İlk iki cümle doğrudur, ikisi işaretlenir.

• Şiir tek kıtadan oluşmuştur. ✓
• Bir, iki ve dördüncü dizeler birbiri ile kafiyelidir. ✓
• Şiirde hece ölçüsü kullanılmıştır. (işaretlenmez)

B. Seslerin ahenkli olmasının şiirin okunuşu ve anlamına nasıl bir etkisi vardır? Açıklayınız.

Cevap: Ahenkli sesler şiirin akıcı okunmasını sağlar. Kafiye ve tekrarlar duyguyu pekiştirir; şiirdeki kararlılık ve acı da okuyanın aklında daha kalıcı olur.

A. İzlediğiniz içerikte Çanakkale’nin nelere benzetildiğini belirleyerek örnekteki gibi yazınız. (Örnek: Çanakkale bir ruha benzetilmiştir.)

Cevap:

• Çanakkale barut ve kan kokusuna benzetilmiştir.
• Çanakkale yaşanamamış hayatlardan oluşan bir bahara benzetilmiştir.
• Çanakkale, toprağın altında yatan bir mermiye benzetilmiştir.
• Çanakkale yankısı süren bir sese benzetilmiştir.
• Çanakkale bir milletin yeniden doğuşunun ilk adımına benzetilmiştir.

B. İzlediğiniz içerikte kullanılan benzetmeler olmasa metinde ne değişirdi? Benzetmelerin anlatıma hangi açıdan katkı sağladığını açıklayınız.

Cevap: Benzetmeler olmasa metin yalnızca savaşı anlatan kuru bir bilgiye dönüşürdü. Benzetmeler şehitlerin fedakârlığını ve acıyı gözümüzde canlandırır, anlatımı duygu yönünden güçlendirir ve akılda kalıcı yapar.