8. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 12-15-16-17-18-19 Cevapları Hecce Yayıncılık

1. Mevlana’nın “Bir mum, diğer mumu tutuşturmakla ışığından bir şey kaybetmez.” sözünden ne anlıyorsunuz? Düşüncelerinizi açıklayınız.

Cevap: Bu sözü, iyiliğin paylaşıldıkça azalmadığını anlatıyor diye yorumluyorum. Mum başka bir mumu yaktığında kendi ışığı sönmez, ortam daha da aydınlanır. Birine yardım ettiğimde ben de bir şey kaybetmem, tersine çevremdeki herkes biraz daha mutlu olur.

2. İnsanların neden yardımlaşmaya ihtiyacı vardır? Yardıma ihtiyaç duyduğunuz durumlar oldu mu? Anlatınız.

Cevap: Hiçbirimiz her işi tek başımıza yapamayız; eksiğimizi başkaları tamamlar. Geçen dönem geometride bir konuyu anlayamamıştım. Sınıf arkadaşım tahtadaki çizimi bana adım adım gösterdi ve sonraki sınavda o konuyu çözebildim.

Okuduğunuz şiirdeki anlamını bilmediğiniz kelime ya da kelime gruplarını aşağıya yazınız. Bunların anlamlarını metnin bağlamından hareketle tahmin ediniz. Tahminlerinizin doğruluğunu Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’ten kontrol ediniz.
Öğrendiğiniz kelime ve kelime grupları ile bunların anlamlarını oluşturacağınız sözlüğe yazınız. Bu uygulamaya yıl boyunca devam ediniz.

Cevap:

• tosbağa → Tahmini anlamı: kaplumbağa gibi, kabuklu ve yavaş bir hayvan. Cümlem: Yol kenarında yürüyen bir tosbağayı durup izledim.
• kenar mahallesi → Tahmini anlamı: şehrin merkezden uzak, sakin ucu. Cümlem: Kenar mahallesindeki evlerin hepsinin küçük bir bahçesi vardı.
• çayır → Tahmini anlamı: otların bittiği geniş yeşil alan. Cümlem: İnekler sabah çayıra salınır, akşam geri dönerdi.
• keder → Tahmini anlamı: içe işleyen büyük üzüntü. Cümlem: Haberi duyunca yüzünü bir keder bulutu kapladı.
• kır → Tahmini anlamı: şehrin dışındaki açık doğa. Cümlem: Bayramda amcamlarla kıra çıkıp semaver kaynattık.
• hışım → Tahmini anlamı: öfkeyle girişilen sert hareket. Cümlem: Kapıdan hışımla giren müdür sınıfı bir anda susturdu.
• hane → Tahmini anlamı: ev, aile. Cümlem: Dağdaki köyde yalnızca on hane kalmıştı.
• muhakkak → Tahmini anlamı: kesinlikle, şüphesiz. Cümlem: Yarın muhakkak erken kalkıp yola çıkacağız.

1. Anlatılan olay nerede geçmektedir?

Cevap: Olay, Ormanistan denen hayali bir yerin kenar mahallesindeki bir evde başlar. Sonra ormana ve avcının tuzağının bulunduğu yere uzanır.

2. Şiirin kahramanları hangi varlıklardır?

Cevap: Asıl kahramanlar ceylan, fare, karga ve tosbağadır. Avcı ile av köpeği ise olayı başlatan yan kişilerdir.

3. Şiirde adı geçen varlıklar arasında nasıl bir yardımlaşma ve dayanışma vardır?

Cevap: Dostlar işi paylaşır: karga havadan bakıp haberi getirir, fare iplerini kemirir, tosbağa evi bekler. Biri zor duruma düşünce hepsi onun için çalışır ve kimse “bana ne” demez.

4. Hayvanlar, tuzağa düşen dostlarını nereden ve nasıl kurtarmıştır?

Cevap: Ceylanı ormandaki tuzaktan kurtardılar: karga yerini buldu, fare de ipleri kırt kırt kemirdi. Tosbağayı ise avcının sırt çantasından çıkardılar; fare çantayı kemirip deldi.

5. Metinde kullanılan “kırt kırt, fırt fırt, akıl fikir” gibi ikilemelerin metne katkısını açıklayınız.

Cevap: “Kırt kırt” kemirme sesini, “fırt fırt” kanat çırpışını duyuruyor; böylece olayı gözümde canlandırıyorum. İkilemeler dizelere ritim ve ahenk de katıyor, anlatım akıcı oluyor.

Okuduğunuz şiirin konusunu ve ana duygusunu aşağıya yazınız.

Cevap:

• Şiirin Konusu: Dört hayvan arkadaşın tuzağa düşen dostlarını birlikte kurtarması.
• Şiirin Ana Duygusu: Dostluk ve dayanışmanın verdiği mutluluk; zor günde yalnız kalmamanın huzuru.

Okuduğunuz şiire uygun yeni başlıklar bularak bu başlıkları aşağıya yazınız.

Cevap:

• Ormanistan’da Dört Can Dost
• Tuzaktan Kurtaran Dostluk

Aşağıya okuduğunuz şiirle ilgili üç soru yazınız. Yazdığınız soruları arkadaşlarınıza sorarak onlardan cevaplamalarını isteyiniz.

Cevap: Üç sorumu yazdım, cevapları da yanlarında:

• 1. Soru: Evde nöbetçi kalan hayvan hangisidir? → Tosbağa.
• 2. Soru: Fare, tuzağın iplerini nasıl koparır? → Kemirerek.
• 3. Soru: Avcı, sonunda eve nasıl döner? → Eli boş döner.

a) Aşağıda okuduğunuz şiirden bazı dizeler verilmiştir. Bu dizelerde bulunan söz sanatlarını belirleyerek dizelerin altına yazınız.
Mutludur ceylan ile fare / karga ve tosbağa şen
“Ceylan nerede kaldı?” der fare / Başına bir iş gelmesin sakın!”
Alçaktan uçarak, yüksekten uçarak
“İyi tanırım ceylanı,” der tosbağa
Ceylan, fare, karga ve tosbağa
Ormanistan’ın bir kenar mahallesinde
aynı evde yaşıyorlar kardeş kardeşe.

Cevap:

• Mutludur ceylan ile fare / karga ve tosbağa şen → Teşhis: hayvanlar insan gibi mutlu oluyor.
• “Ceylan nerede kaldı?” der fare / Başına bir iş gelmesin sakın!” → İntak ve teşhis: fare insan gibi konuşturulmuş.
• Alçaktan uçarak, yüksekten uçarak → Tezat: alçak ile yüksek zıt anlamlı.
• “İyi tanırım ceylanı,” der tosbağa → İntak ve teşhis: tosbağa konuşuyor, düşünüyor.
• Ceylan, fare, karga ve tosbağa / Ormanistan’ın bir kenar mahallesinde / aynı evde yaşıyorlar kardeş kardeşe. → Teşhis: hayvanlar evde kardeş gibi yaşıyor.

b) Siz de aşağıda verilen söz sanatlarının karşısına şiirden örnekler yazınız.
Kişileştirme:
Konuşturma:
Tezat:

Cevap:

• Kişileştirme: Mutludur ceylan ile fare / karga ve tosbağa şen
• Konuşturma: “İyi tanırım ceylanı,” der tosbağa
• Tezat: biraz kuzeye gider, biraz güneye

Sınıfınızda “yardımlaşma” konulu bir konuşma yapınız. Konuşmanızda yaratıcı konuşma stratejisini uygulayınız. Bu stratejiyi uygulayabilmek için sizden önce konuşan arkadaşlarınızın anlattıklarını dikkatlice dinleyiniz. Arkadaşlarınızın anlattıklarından yararlanarak konuyla ilgili olay, durum veya kişilere yeni bir bakış açısıyla bakılmasını sağlayınız. Konuşmalarınızda yabancı dillerden alınmış, dilimize henüz yerleşmemiş kelimelerin Türkçelerini kullanmaya özen gösteriniz.

Cevap: Örnek konuşma: “Arkadaşlar, Elif yardımın para vermek olduğunu söyledi, Burak ise bilgi paylaşmanın da yardım olduğunu anlattı. Ben işe bir de şu yönden bakmak istiyorum: Yardım alan kadar yardım eden de kazanır. Sınıfta defterini paylaşan kişi konuyu bir kez daha tekrar etmiş olur. Yani yardımlaşma, iki tarafı da büyüten bir köprüdür. Bu yüzden ‘yardım isteyin’ derken ‘yardım edin’ demeyi de unutmayalım.”

Yardımlaşma kelimesinin size çağrıştırdıklarını kavram haritasına yazınız. Aşağıya yazdığınız kelimelerin de içinde bulunduğu bir şiir yazınız. Şiirinizi arkadaşlarınıza okuyunuz ve sınıf panosuna asınız.

Cevap: Kavram haritasına el uzatmak, paylaşmak, güven ve iyilik kelimelerini yazdım; şiirimde bunların hepsi geçiyor.

• Kavram haritası: el uzatmak, paylaşmak, güven, iyilik
• Şiirin adı: Uzanan El
• Zor günde bir dost el uzatır,
• İyilik paylaşıldıkça büyür.
• Güven, bir ekmeğin bölünüşü gibi
• Sofrada herkese yetişir.
• Elini tutan biri varsa
• Yol uzun da olsa kısalır,
• Paylaşmayı bilen yürekte
• Bütün kapılar aralanır.

a) Aşağıdaki cümlelerde geçen kelimelerden isim ve fiil olanların altlarını çiziniz. Bu kelimeleri birbirinden ayıran özellikleri belirleyiniz.
Aynı evde yaşıyorlar kardeş kardeşe
Akıllarında yok tuzağa düşme endişesi
Ceylan bir gün çayıra iner
Avcı gelir avını almak için
Akşama yiyecek de yok hanede
Mutludur ceylan ile fare

Cevap: İsimleri ve fiilleri altını çizerek gösterdim:

• Aynı evde yaşıyorlar kardeş kardeşe → İsim: evde, kardeş, kardeşe. Fiil: yaşıyorlar.
• Akıllarında yok tuzağa düşme endişesi → İsim: akıllarında, tuzağa, endişesi. Çekimli fiil yok.
• Ceylan bir gün çayıra iner → İsim: Ceylan, gün, çayıra. Fiil: iner.
• Avcı gelir avını almak için → İsim: Avcı, avını. Fiil: gelir.
• Akşama yiyecek de yok hanede → İsim: akşama, yiyecek, hanede. Çekimli fiil yok.
• Mutludur ceylan ile fare → İsim: ceylan, fare. Mutludur: sıfat + ek-fiil.

b) Aşağıdaki cümlelerde fiilden türediği hâlde fiiller gibi çekimlenemeyen, cümlede isim soylu kelimeler gibi görevler üstlenen kelimelerin altı çizilmiştir. Bu kelimeleri inceleyiniz.
Bol sohbetli gece oturmalarının yerini, ailece televizyon seyretmeler aldı.
Kitle iletişim araçlarının kişiler arası çatışmaya sebep olması günümüzün önemli bir sorunudur.
İnsanlar okunan bir kitabı ya da anlatılan bir masalı dinleyince bilgi edinirler.

Cevap: Altı çizili kelimeler fiil kökünden türemiştir ama zaman ve kişi eki alıp çekimlenmez. Cümlede isim, sıfat ya da zarf gibi görev yaparlar. Bunlara fiilimsi (eylemsi) denir.

c) Aşağıdaki cümlelerde yer alan fiilimsilerin altını çiziniz.
Ceylan, bir gün çayıra iner/kuyruğunu sallaya sallaya
Bulmak için izini kardeşimin/bütün Ormanistan’ı dolaşırdım.
Alçaktan uçarak, yüksekten uçarak/bulutların üzerinden atlayarak

Cevap:

• Ceylan, bir gün çayıra iner/kuyruğunu sallaya sallaya
• Bulmak için izini kardeşimin/bütün Ormanistan’ı dolaşırdım.
• Alçaktan uçarak, yüksekten uçarak/bulutların üzerinden atlayarak