8. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 128-132-133-134-135 Cevapları Hecce Yayıncılık

Millî Mücadele yıllarında yaşananlarla ilgili neler biliyorsunuz? Bilgilerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.

Cevap: Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra vatanımızın birçok yeri işgal edildi. Mustafa Kemal 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkarak mücadeleyi başlattı. Kadınlar ve erkekler cepheye cephane taşıdı, halk elindeki her şeyle orduya destek verdi. Sakarya ve Büyük Taarruz zaferleriyle düşman yurttan atıldı, 1923’te Cumhuriyet ilan edildi.

Aşağıda okuduğunuz metinde geçen bazı kelimelerin anlamları verilmiştir. Anlamları verilen bu kelimelerin geçtiği cümleleri belirleyiniz ve siz de bu kelimelerle kendi cümlelerinizi oluşturunuz.

Cevap:

• Izdırap (keder). Metinde: Biraz ileride neferlerin yanık yüzlerinde kalbimi yoran bir bekleyiş, bir ızdırap var. Cümlem: Hasta yakınları kapıda büyük bir ızdırapla bekledi.
• Kumandan (komutan). Metinde: Bu, grup kumandanı Kazım Bey! Cümlem: Kumandan emri verince bütün birlik harekete geçti.
• Esaret (tutsaklık). Metinde: … bütün esarette inleyen kardeşlerimizin hepsi … Cümlem: Milletimiz esarete boyun eğmedi, bağımsızlığı seçti.
• Türbe (ünlü bir kimse için yaptırılan, içinde mezarı bulunan yapı). Metinde: … İstanbul’un minarelerinden, Bursa’nın türbelerinden … Cümlem: Okul gezisinde Mevlana Türbesi’ni ziyaret ettik.
• Harabe (yıkılmış ya da yıkılmaya yüz tutmuş yapı). Metinde: … İzmir’in harabelerinden … Cümlem: Dağın yamacındaki eski değirmen artık bir harabe.
• Süvari (atlı). Metinde: … etrafında uçan süvari yaverlerle toz içinde görünüyor. Cümlem: Süvari birliği tepeyi sağ kanattan kuşattı.
• Miğfer (savaşçıların başına giydiği demir başlık). Metinde: Kumandan başından miğferini … çıkarmış … Cümlem: Nöbetçi er miğferini düzeltip yerine döndü.

Aşağıdaki soruları metne göre cevaplayınız.
1. Anlatılan savaş hangi cephede ve ne zaman gerçekleşmiştir?

Cevap: Savaş Garp (Batı) Cephesi’nde, Sakarya Meydan Muharebesi sırasında, 1921 yılının eylül ayında yaşanmıştır.

2. Duatepe neden önemli bir tepedir?

Cevap: Duatepe’yi alan Türk tümeni, düşmanın arkasını çevirmiştir. Bu yüzden bütün komutanların ve askerlerin gözü o tepededir; tepeden gelen haber herkese umut vermiştir.

3. Öne çıkan bazı komutanlar ve birlikler hangileridir?

Cevap: Başkumandan Mustafa Kemal Paşa, yanındaki İsmet Paşa ve Fevzi Paşa öne çıkan komutanlardır. Grup kumandanı Kazım Bey’in tümenleri de Duatepe’ye hücum eden birliklerdir.

4. Türk ordusunun o dönemdeki imkânları hakkında bilgi var mı?

Cevap: Evet, topların, telefonun, otomobillerin ve gösterişsiz bir hastane çadırının adı geçer. Bunlar sınırlı imkanlardır; metin asıl gücün askerin imanı ve azmi olduğunu hissettirir.

5. Türk askerinin kahramanlık ve fedakârlıkları nasıl vurgulanmıştır?

Cevap: Askerler ölümle yüz yüze, ateşin ve dumanın içinde boğuşur. Tepeye sağ varan ilk er ayakta durup dua eder. Yazar, erlerin yanık yüzlerindeki kararlılığı ve bekleyişi de anlatır.

Okuduğunuz metnin konusunu ve ana fikrini aşağıya yazınız.

Cevap:

• Metnin Konusu: Sakarya Savaşı’nda Duatepe’nin alınması
• Metnin Ana Fikri: Birlik ve azim, en zor savaşta bile zaferi getirir.

Okuduğunuz metnin aşağıdaki bölümlerinde kullanılan anlatım biçimlerini yanlarına yazınız.
1. “Tepedeki kumandan, zâbit, nefer hepsinin nazarları Duatepe’de. Toplar susmuş, duman dağılmış, düşmanın kaçan kollarından çıkan toz bulutlarını ufuklarımızın ziyası parlatıyor. Duatepe’nin üstünde bir tek adam ayakta duruyor. O, çıkanlardan ilk sağ vasıl olan neferdir.”
2. “Bunu kumandanlara ve Duatepe’nin üstünde dövüşen öbür tümen karargâhına haber vermek için koşan arkadaşlarla ben de koşuyorum. Otomobil uçuyor! Top şarkısı bu asil ve sert Anadolu’nun dağ ve tepe dalgası olan topraklarının can dili gibi! Karşımızdan kumandanların otomobili, etrafında uçan süvari yaverlerle toz içinde görünüyor. Harekât şubesi müdürü atlıyor, selam veriyor, atlatıyor, onlar uçup gidiyorlar, biz de ileriye!”

Cevap:

• 1. bölüm → betimleyici anlatım
• 2. bölüm → öyküleyici anlatım

Güneş, pamukları andıran bulutların ardına gizlendi.
Yukarıdaki örnekten yararlanarak okuduğunuz metinde benzetme içeren cümleleri tespit ederek aşağıya yazınız.

Cevap:

• Duatepe’nin üstü birkaç ağızlı yanardağ gibi dumanları da gökte!
• Bu bir dev dünyasına benziyor.
• İsmet Paşa’nın siyah gözleri sabit birer ateşe benziyor.
• Fevzi Paşa’nın omuzları dua eder gibi bütün bütün eğilmiş.
• Kumandan … tunçtan bir heykele benziyor.
• Küçük kızlar … soru işaretine benzeyen gözlerle bize bakıyorlar.
• Rençber elleri arasında gül yaprağı gibi taze çocuk elleri.

Aşağıdaki cümleleri inceleyiniz. Cümlelerden herhangi bir eylemin yapıldığını ya da yargının gerçekleştiğini belirtenlerin yanına “olumlu cümle”, eylemin yapılmadığını, sözü edilen yargının bulunmadığını, gerçekleşmediğini anlatan cümlenin yanına “olumsuz cümle” yazınız.

Cevap:

• Atlarımızın etrafında bir toz bulutu var. → olumlu cümle
• İşte artık bir yer görünmüyor. → olumsuz cümle
• Topların köpüren, azan, çıldıran ilahileri arasında bir şey işitilmez oldu. → olumsuz cümle
• İsmet Paşa’nın siyah gözleri sabit birer ateşe benziyor. → olumlu cümle
• Hepimiz birden müjde veriyoruz. → olumlu cümle
• Cehennem içinde boğuşan tümeninin kurtuluşu demek olan bu haber onun tunçtan yüzünü değiştirmiyor. → olumsuz cümle

Sınıfınızda “Millî Mücadele yıllarında yaşananlar” ile ilgili bir tartışma düzenleyiniz. Tartışma sırasında düşüncelerinizi ifade ederken arkadaşlarınıza karşı saygı ve anlayış içerisinde olmaya, onların sözünü kesmemeye, konu dışına çıkmadan konuşmaya özen gösteriniz. Tartışmanın ardından aşağıda verilen değerlendirme formunu doldurunuz.

Cevap: Tartışmada bir arkadaşımız zaferin asıl nedeninin Mustafa Kemal’in liderliği olduğunu söyledi. Ben halkın desteğinin de aynı derecede önemli olduğunu savundum; cephane taşıyan kadınları örnek verdim. Sözünü kesmeden dinledik. Sonunda liderlik ile halkın desteğinin birlikte zaferi getirdiğini kabul ettik. Aşağıda örnek bir değerlendirme var.

• Konuya hâkim olma → 8
• Savunma ve ikna kabiliyeti → 9
• Karşıt düşünceyi çürütme kabiliyeti → 7
• Konuyu metne bağlı kalmadan anlatma kabiliyeti → 8
• Konuya uygun bir dille konuşma → 9
• Beden dilini doğru kullanma → 8
• Konuya uygun vurgu ve tonlama ile konuşma → 9
• Konuyu belge ve kanıtlarla kanıtlama → 7
• Konuya uygun anlatım biçimleri ve düşünceyi geliştirme yolları kullanma → 8
• Zamanı, verilen süreye uygun kullanma → 9
• TOPLAM → 82

“Sakarya Savaşı” ile ilgili bir araştırma yapınız. Araştırma sırasında yararlandığınız bilgi kaynaklarının adı, yazarı, basım yılı, basım yeri, yayınevi; genel ağ üzerinden yapacağınız araştırmalar için de genel ağ adresi, genel ağ adresine erişim tarihini not ediniz. Araştırma sonucunda edindiğiniz bilgileri yazılı hâle getirmeden önce bir taslak hazırlayınız. Hazırladığınız taslakta giriş, gelişme ve sonuç bölümlerine yer veriniz.
Hazırladığınız taslağa bağlı kalarak metninizi oluşturunuz. Metni hazırlarken yararlandığınız kaynakları alfabetik sırada metnin sonunda oluşturacağınız kaynakça bölümüne yazınız.
Yazdığınız metne uygun bir başlık bulunuz. Metninizi gözden geçirirken varsa metninizdeki yazım, noktalama hatalarını ve anlatım bozukluklarını düzeltiniz. Yazdığınız metni sınıfta arkadaşlarınıza okuyunuz. Yazdığınız metni isterseniz sosyal medya kanallarının birinde yayımlayabilirsiniz.

Cevap: Örnek bir metin aşağıdadır.

• Başlık: Sakarya’da Verilen Cevap
• Giriş: Sakarya Meydan Muharebesi, 23 Ağustos ile 13 Eylül 1921 arasında Ankara’nın batısında yapılan büyük bir savaştır.
• Gelişme: Yunan ordusu Ankara’ya doğru ilerleyince Mustafa Kemal Başkomutanlığı üstlendi. Ordu, “Hatt-ı müdafaa yoktur, sath-ı müdafaa vardır” ilkesiyle tek bir hatta değil bütün yurt yüzeyinde savundu. Yirmi iki gün süren çarpışmalardan sonra düşman geri çekildi.
• Sonuç: Zaferden sonra Mustafa Kemal’e Gazi unvanı verildi. Bu zafer Büyük Taarruz’un yolunu açtı.
• Kaynakça: Adıvar, Halide Edip. Dağa Çıkan Kurt (ders kitabındaki metin). / Atatürk, Mustafa Kemal. Nutuk. / Atatürk Araştırma Merkezi, www.atam.gov.tr (erişim: araştırma günü).