4. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 155-157-158-159-160 Cevapları Ada Yayınları

1. Evinizde kullandığınız plastik ürünler nelerdir?

Cevap: Mutfakta su şişesi, saklama kabı ve leğen; banyoda şampuan kutusu, diş fırçası ve tarak var. Benim odamda da plastik cetvel, kalemlik ve legolar duruyor.

2. Plastik ürünleri kullanırken nelere dikkat ediyorsunuz?

Cevap: Plastik kaba sıcak yemek koymuyorum, şişeyi güneşte bırakmıyorum. Poşet yerine bez çanta taşıyorum. Suyumu matarayla içiyorum. İşi biten plastiği de geri dönüşüm kutusuna atıyorum.

Aşağıdaki kelimeleri okuyunuz. Bu kelimelerin size çağrıştırdığı ilk kelimeyi, ilgili olduğu şişenin altına yazınız. Ardından kelimelerin anlamlarını tahmin ediniz. Tahminlerinizi sözlük anlamlarıyla karşılaştırdıktan sonra bu kelimelerden beş tanesini cümlede kullanarak cümleleri yazınız.

Cevap: Çağrışım herkeste farklı olabilir. Benim aklıma gelenler şunlar:

• Malzeme → araç gereç
• Fosil → kemik
• Plastik → pet şişe
• Tasarruf → kumbara
• Okyanus → balina
• Sindirmek → mide
• Kimyasal → deterjan
• Enerji → elektrik
• Petrol → yakıt
• Ambalaj → kutu
• Ham madde → pamuk

Cümlelerim:

• Tasarruf için boş odanın ışığını söndürürüm.
• Okyanusta balinalar sürü hâlinde yüzer.
• Midemiz yediklerimizi birkaç saatte sindirir.
• Güneş panelleri evimize enerji sağlıyor.
• Yeni ayakkabım kalın bir ambalajın içinden çıktı.

1. Plastik ürünler neden hayatın her yerinde kullanılıyor?

Cevap: Çünkü plastik hafiftir, kolayca şekil alır ve dayanıklıdır. İstenen renge boyanabilir, üstelik ucuzdur.

2. Plastik nasıl elde ediliyor?

Cevap: Birçok plastik çeşidi, yer altından çıkarılan petrolün işlenmesiyle elde ediliyor.

3. Plastiğin geri dönüştürülmesi neden önemlidir?

Cevap: Plastiğin doğada parçalanıp yok olması çok uzun yıllar alır. Geri dönüştürülürse çöp olmaz, yeni bir ürüne dönüşür. Böylece doğal kaynaklar daha az harcanır, enerjiden tasarruf edilir ve çevre kirlenmez.

4. Geri dönüştürülebilir plastik atıklar nelerdir?

Cevap: Bunların çoğu yiyecek, içecek ve başka ürünlerin ambalajlarıdır. Su şişesi, yoğurt kabı ve deterjan kutusu gibi.

5. Okyanustaki plastik atıkların çoğunu ne oluşturuyor?

Cevap: Bir kez kullanılıp atılan, yani tek kullanımlık plastikler oluşturuyor.

6. Plastikler nasıl mikroplastiklere dönüşüyor?

Cevap: Güneş ışınları ile tuzlu su, okyanustaki plastiğin yapısını bozuyor. Plastik yavaş yavaş ufalanıyor ve beş milimetreden küçük parçalara ayrılıyor. Bu minik parçalara mikroplastik deniyor.

7. İnsanlığın 2050 yılında yaşayacağı büyük tehlike nedir? Bu tehlikeyi önlemek için neler yapmamız gerekir?

Cevap: Önlem alınmazsa 2050’den sonra denizlerde balıktan çok çöp olacak. Bunu önlemek için tek kullanımlık plastikleri az kullanmalıyız. Atıklarımızı geri dönüşüm kutusuna atmalı, denize ve kumsala çöp bırakmamalıyız.

Metinden çıkarılacak önemli sonuçları maddeler hâlinde yazınız.

Cevap:

• Plastik, petrolün işlenmesiyle elde edilir.
• Plastiğin doğada parçalanması uzun yıllar sürer.
• Geri dönüşüm kaynakları korur, çevre kirliliğini önler.
• Okyanustaki atıkların çoğu tek kullanımlık plastiktir.
• Mikroplastikler deniz canlılarının ölümüne yol açabilir.
• Önlem alınmazsa denizde balıktan çok çöp olacak.

Bilgilendirici türdeki metinlerde terim anlamında kullanılan pek çok kelime vardır. Metinde terim anlamında kullanılan dört kelime belirleyiniz. Bunları, metindekinden farklı olacak şekilde cümle içerisinde kullanınız.

Cevap: (Örnek)

• plankton: Belgeselde planktonların suda süzüldüğünü izledik.
• ham madde: Ekmeğin ham maddesi buğdaydan elde edilen undur.
• petrol: Dedem, petrol pahalanınca arabasını az kullanıyor.
• enerji: Rüzgâr türbinleri rüzgârdan enerji üretir.

Geri dönüşüm sembolleri ve anlamlarıyla ilgili verilen bilgileri okuyunuz. Bu sembollerle daha önce nerelerde karşılaştınız? Bu sembolleri bilmenin size ve çevreye ne gibi faydaları olacağını açıklayınız.

Cevap: Üç oklu sembolü su şişesinin altında, süt kutusunda ve okuldaki atık kutularında gördüm. Üstü çizili çöp kutusu işareti kumandanın pilinde vardı. “Alu” yazısı ise gazoz kutusunun üstündeydi. Bu sembolleri bilince hangi atığı hangi kutuya atacağımı şaşırmıyorum. Atıklar doğru ayrılınca daha çok malzeme yeniden kullanılır, çöp azalır ve çevre temiz kalır.

“Sonraki Derse Hazırlık” aşamasında sizden istenilen çalışmadan hareketle sınıfa getirdiğiniz pet şişeleri, öğretmeninizin kontrolünde sınıfınızın içine rastgele bırakınız. Beşer kişilik gruplar hâlinde sınıf tahtasının önüne gelerek sınıfınızın durumunu gözlemleyiniz. Her yanı plastik atıklarla dolu bu sınıfta ders işlemek ister miydiniz? Çevreleri plastikle sarılı, yaşam alanları kirletilmiş deniz canlıları ne hissediyor olabilir? Düşününüz. Okyanus ve denizlerin plastik atıklardan temizlenebilmesi için yapılması gerekenler hakkında arkadaşlarınızla konuşunuz.

Cevap: Hayır, istemezdim. Sıraların arası şişeyle dolunca yürümek bile zorlaştı, sınıfımız çok çirkin göründü. Deniz canlıları da böyle bir yerde sıkışmış ve korkmuş hissediyordur. Yiyecek sanıp plastik yutan balıklar, kaplumbağalar hastalanıyordur. Denizlerin temizlenmesi için kıyılarda çöp toplama günleri düzenlenebilir. Tekneler su yüzündeki atıkları ağlarla toplayabilir. En önemlisi de biz denize ve kumsala hiç çöp bırakmamalıyız.

Geri dönüşümle ilgili edindiğiniz bilgilerden hareketle geri dönüşüm ve geri dönüşüm kutularının önemini anlatan bir metin yazınız. Metninizi bitirdikten sonra kontrol ediniz. Varsa yazım ya da noktalama yanlışlarınızı düzeltiniz. Metninizi arkadaşlarınıza okuyunuz.

Cevap: (Örnek)

Atma, Dönüştür!

Her gün pek çok şişe, kutu ve kâğıt kullanıyoruz. Bunları çöpe atarsak doğada yıllarca kalır. Geri dönüşüm kutusuna atarsak fabrikada yeni ürünlere dönüşür. Kâğıt, plastik, cam ve metal ayrı kutulara atılır. Böylece daha az ağaç kesilir, daha az petrol harcanır. Denizlere giden çöp de azalır. Okulumuzdaki kutuları doğru kullanırsak dünyamıza büyük bir iyilik yaparız.

Ailenizle çıktığınız bir doğa yolculuğunda yaşadıklarınızı yazarak sınıfa getiriniz.

Cevap: (Örnek) Geçen bahar ailemle bir yaylaya çıktık. Yol boyunca arabanın camından sarı çiçekli tarlaları seyrettim. Yaylada babamla dere kenarında yürüdük, suyun içinde küçük balıklar gördük. Annem çimenlerin üstüne örtü serdi, hep birlikte kahvaltı ettik. Kardeşim kelebek kovalarken ben kozalak topladım. Dönmeden önce bütün çöplerimizi bir torbaya koyup yanımıza aldık. O gün temiz havayı ve kuş seslerini çok sevdim.