6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 124-125-126-127-128-129 Cevapları 1. Kitap

a. Aşağıdaki listede Danimarka ve Türk mutfağından çeşitli malzemeler verilmiştir. Malzemeleri inceleyiniz ve listeye bir malzeme de siz ekleyiniz. Elinizdeki malzemelerden nasıl bir yemek yapabileceğinizi düşünüp defterinize notlar alınız.

Cevap: Listeye “pırasa” ekledim. Yapacağım yemeğe “Ova Çocuk Çorbası” adını verdim. Notlarım: Soğanı tereyağında kavururum. Üzerine küp doğranmış patates ve pırasa eklerim. Sütle kısık ateşte pişiririm. Ringa balığını hafifçe kızartıp çorbaya koyarım. Sonunda dereotu, karabiber ve ufalanmış Danish Blue peynirini ekler, yanında çavdar ekmeği sunarım.

b. Notlarınızdan hareketle oluşturduğunuz isimli yemek tarifinizi aşağıdaki yönergelere göre sınıfta anlatınız.

Cevap: Merhaba arkadaşlar, bugün Türk ve Danimarka mutfağını buluşturan “Ova Çocuk Çorbası”nı anlatacağım. Önce soğanı tereyağında kavuruyorum. Sonra patates ile pırasayı ekliyorum. Süt ilave edip kısık ateşte pişiriyorum. Ringa balığını çorbaya katıyorum. En sonda dereotu, karabiber ve peyniri ekliyorum. Çorbamız çavdar ekmeğiyle hazır! Sorusu olan var mı? Dinlediğiniz için teşekkür ederim.

a. Konuşma sürecinizi aşağıdaki yıldızlı puan çizelgesini kullanarak değerlendiriniz. Ölçütteki her bir davranışı gerçekleştirme durumunuza göre yıldızlarınızı yay ayraç içine çiziniz.

Cevap: Çizelgeyi örnek olarak şöyle doldurdum:

• Konuşmamda uygun selam, hitap ve sonlandırma ifadelerini kullandım. → 5 yıldız (Çok Güçlü)
• Tarifimin adımlarını sıralı ve net bir şekilde anlattım. → 4 yıldız (Güçlü)
• Uygun zamanlarda arkadaşlarıma söz verdim. → 3 yıldız (Kısmen Güçlü)
• Sorulan soruları açık, net ve saygılı bir şekilde cevapladım. → 4 yıldız (Güçlü)

b. Konuşmanızı değerlendirmek için aşağıdaki tabloyu tamamlayınız.

Cevap:

• Konuşmamda güçlü olduğum bölüm: Sırayla ve net anlatmam.
• Konuşmamda gelişmeye açık olduğum bölüm: Sesimi değiştirmem.
• Bir dahaki konuşmamda dikkat edeceklerim: Göz teması kuracağım.

a. Aşağıdaki sorulardan birini seçip işaretleyiniz.

Cevap: “Keloğlan, bir Japon masal kahramanı olsaydı hangi maceralara atılırdı?” sorusunu seçtim, çünkü Keloğlan’ı çok seviyorum.

b. Konuşma amacınızı ve türünü seçip işaretleyiniz.

Cevap: “Mizahi konuşma yapmak” seçeneğini işaretledim; çünkü arkadaşlarımı güldürecek komik bir macera anlatmak istiyorum.

c. Konuşmanızın türünü seçip işaretleyiniz.

Cevap: “Hazırlıklı” seçeneğini işaretledim. Maceraları önceden düşünüp not alacağım.

ç. Hazırlıksız konuşma yapmayı seçtiyseniz konu ve amacınızdan hareketle konuşmanızı yapınız. Hazırlıklı konuşma yapmayı seçtiyseniz konuşmanızı bir sonraki ders gerçekleştiriniz.

Cevap: Konuşmamı bir sonraki derste yapacağım. Konuşma metnim: Arkadaşlar, Keloğlan Japonya’ya gitse neler olurdu, hiç düşündünüz mü? Önce çubukla pirinç yemeye çalışır, pirinçler her yere dağılırdı. Sonra bir samuray kılığına girip ejderha avına çıkar, ejderhayı da kocaman bir tencereyle kandırırdı. Sonunda köylüler onu alkışlar, Keloğlan da “Ben bunu annemden öğrendim!” derdi. Dinlediğiniz için teşekkürler.

Kültür unsurlarımızdan (çay, Türk kahvesi, Türk kilimi, lokum, nazar boncuğu, el öpme vb.) birini seçerek bu unsuru yabancı misafirlere anlatacağınız bir konuşma yapınız. Konuşmanızı yaparken aşağıdaki tablodan faydalanınız.

Cevap: Nazar boncuğunu seçtim.

• Giriş (Tanımlama): Nazar boncuğu, mavi camdan yapılan ve kötü bakışlardan koruduğuna inanılan küçük bir süstür.
• Gelişme (Benzetme, örnekleme): Göz biçimindeki bu boncuk, bir bekçi gibi sahibini korur. Bebeklerin kundağına, evlerin kapısına ve arabaların aynasına asılır.
• Sonuç (Tanık gösterme): Anneannem “Nazar değmesin, maşallah!” derken boncuğu hep yanında taşır. Bu yüzden nazar boncuğu bizde sevgi ve korumanın simgesidir.

a. Aşağıdaki yerlerden birini seçiniz.

Cevap: “Gerçekte var olan bir gezegen, ülke ya da şehir” seçeneğini işaretledim ve Norveç’i seçtim.

b. Seçtiğiniz yerde yaşayan bir karakter hayal ediniz. Karakterin adını, özelliklerini, en büyük hayalini ve yaşadığı bir olayı düşününüz.

Cevap: Karakterim Ingrid. Fiyortların kıyısında yaşıyor, meraklı ve cesur bir kız. En büyük hayali kuzey ışıklarının ardında ne olduğunu keşfetmek. Bir akşam dedesiyle kayığa binip ışıkları izliyor.

c. Belirlediğiniz unsurlardan hareketle aşağıya bir yazı yazınız. Yazınızı şiir, hikâye, mektup ya da kendi belirlediğiniz bir türde yazabilirsiniz.

Cevap: Norveç’te fiyortların kıyısında yaşayan Ingrid, kuzey ışıklarını izlemeyi çok sever. En büyük hayali, bu ışıkların ardında ne olduğunu keşfetmektir. Bir akşam ışıklar yeşile boyanınca balıkçı dedesiyle kayığa biner. Gökyüzünün altında dede ona eski balıkçı masallarını anlatır. Ingrid o gece hayalini defterine yazar: “Büyüyünce kuzeyin ışıklarını resmedeceğim.”

a. “Gelecek Derse Hazırlanalım” bölümünde yaptığınız araştırmayı gözden geçirerek seçtiğiniz kültürün örf, âdet ve geleneklerini belirleyiniz.

Cevap: 108. sayfada Japon kültürünü araştırmıştım. Japonlar eve girerken ayakkabılarını çıkarır, selamlaşırken eğilir ve misafirlerine çay töreniyle ikramda bulunur.

b. Belirlediğiniz örf, âdet ve gelenekler ile kendi örf, âdet ve geleneklerimizin benzer ve farklı yönlerini defterinizde listeleyiniz.

Cevap:

• Benzer yönler: Biz de eve girerken ayakkabılarımızı çıkarırız. İki toplumda da misafire çay ikram edilir. İkisinde de büyüklere saygı önemlidir.
• Farklı yönler: Japonlar selamlaşırken eğilir, biz ise bayramlarda büyüklerin elini öperiz. Japonya’da çay özel bir törenle sunulur, bizde çay günlük hayatın her anında içilir.

c. Listelerinizden hareketle defterinize ulaştığınız yargıyı içeren bir yazı yazınız. Yazınızı arkadaşlarınızla paylaşınız.

Cevap: Japon kültürüyle kendi kültürümüzü karşılaştırınca gelenekler farklı görünse de arkasındaki duyguların aynı olduğunu fark ettim. Saygı, misafirperverlik ve temizlik iki toplumda da önemli. Yazımı arkadaşlarıma okudum.

a. “5. ANLATALIM” etkinliğindeki benzerlik ve farklılıkları aşağıdaki ölçüte göre ya da kendiniz bir ölçüt belirleyerek ayırınız.

Cevap: “Değerleri yansıtma durumu” ölçütünü seçtim; çünkü geleneklerin hangi değerleri gelecek kuşaklara aktardığı bana daha önemli geldi.

b. Bu unsurları ayırt edici özelliklerinden hareketle aşağıya tasnif ediniz.

Cevap:

• Bayramda büyüklerin elini öpmek: saygı değerini yansıtır.
• Japonya’da selamlaşırken eğilmek: saygı değerini yansıtır.
• Çay ikram etmek: misafirperverliği yansıtır.
• Eve girerken ayakkabı çıkarmak: temizlik ve özen değerini yansıtır.

c. Defterinize bu tasniften hareketle ulaştığınız sonuçları içeren bir paragraf yazınız. Yazınızı gerekirse grafik, tablo ve görsel ile destekleyebilirsiniz.

Cevap: Gelenekleri değerlerine göre ayırınca el öpme ile eğilerek selamlamanın aynı değeri, yani saygıyı gösterdiğini gördüm. Çay ikramı misafirperverliği, ayakkabı çıkarma da temizliği ve özeni anlatıyor. Demek ki farklı ülkelerde bile gelenekler benzer değerleri yaşatıyor.

a. Aşağıdaki cümleleri renkli yazılmış kelimelere dikkat ederek okuyunuz.

Cevap: Cümleleri okudum ve renkli sözcüklerdeki eklere dikkat ettim.

b. Aynı eki alan kelimeler arasındaki fark nedir? Bu farkın ortaya çıkış sebebi ne olabilir? Defterinize açıklayınız.

Cevap: Ünlüyle biten kelimeler eki alırken araya “y, s, ş, n” gibi bir harf girer; ünsüzle biten kelimelerde girmez (başkent-i, ada-lar-ın). Sebebi, Türkçede iki ünlünün yan yana gelmemesi.

c. Etkinlikten öğrendiklerinizden hareketle aşağıdaki şablonu yay ayraç içinde verilen ifadelerle tamamlayınız. (yardımcı, yan yana, ünlü, ünlü)

Cevap: Türkçe kelimelerde iki ünlü yan yana gelmez. Ünlü harflerle biten kelimeler ünlü harflerle başlayan ekler alırken “y, s, ş, n” yardımcı ünsüzleri araya girer.

ç. Aşağıdaki cümleleri yay ayraç içinde verilen yardımcı ünsüzleri kullanacak şekilde uygun kelimelerle tamamlayınız.

Cevap:

• y: Son durağımız yeşil ovaya doğru yola çıktık.
• s: Festivale onunla teyzesi gelecekmiş.
• ş: Her ülke için altışar kişilik gruplara ayrıldık.
• n: Japonya’nın yemeklerini çok sevdik.

a. Yandaki kelime gruplarının her birini beşer kez sesli söyleyiniz. Grupları oluşturan kelimelerden hangisini söylerken daha az zorlandınız? Bu kelimeleri daire içine alınız.

Cevap: “Sızlamak” ve “burnu” sözcüklerini söylerken daha az zorlandım ve bunları daire içine aldım.

b. Kelimelerin söyleniş kolaylığı ile harf sayıları arasında nasıl bir ilişki olabilir? Söylenişi zor olan kelimelerde hangi ünlülerin fazla olduğunu söyleyiniz.

Cevap: Harf sayısı az olan, yani ünlüsü az olan kelimeler daha kolay söylenir. Söylenişi zor olan “sızılamak” ve “burunu”da fazladan “ı” ve “u” ünlüleri var.

c. Etkinlikten öğrendiklerinizden hareketle aşağıdaki şablonu yay ayraç içinde verilen ifadelerle tamamlayınız. (telaffuz, ünlü, son, i, u, ünlü)

Cevap: Türkçede bazı kelimelere ünlü ile başlayan bir ek getirildiğinde kelimenin son hecesindeki ı, i, u, ü ünlüleri düşer. Böylece kelime daha kolay telaffuz edilir. Bu olaya ünlü düşmesi denir.

ç. Aşağıdaki metinde ünlü düşmesine uğrayan kelimeleri bulunuz. Bu kelimeleri örnekteki gibi işaretleyerek açıklayınız.

Cevap: Metinde ünlü düşmesine uğrayan kelimeleri işaretledim:

• burnuma: “burun” kelimesinin “u”su düşmüş. (örnek)
• aklınızı: “akıl” kelimesinin “ı”sı düşmüş.
• gönlümce: “gönül” kelimesinin “ü”sü düşmüş.
• alnıma: “alın” kelimesinin “ı”sı düşmüş.
• nehri (nehir), seyretmek (seyir), çevrili (çevir-), oynadım (oyun), deneyimdi ve güzellikteydi de aynı olaya uğrayan kelimeler arasında işaretlendi.

Bir yerküre modeli ya da dünya haritası üzerinde Mısır, İspanya, Norveç ve merak ettiğiniz diğer ülkeleri inceleyiniz. İnceleme sonuçlarınızı arkadaşlarınızla paylaşmak üzere not alınız.

Cevap: Haritada Mısır’ın Afrika’nın kuzeydoğusunda ve Nil Nehri kıyısında olduğunu, İspanya’nın Avrupa’nın güneybatısında yer aldığını, Norveç’in ise kuzeyde, uzun kıyıları ve fiyortları olan bir ülke olduğunu not aldım. Merak ettiğim Japonya’nın da Asya’da, adalardan oluşan bir ülke olduğunu gördüm.