6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 137-138-139-140-141 Cevapları 1. Kitap

a. Aşağıda verilen cümleleri sınıflandırabilmek için ölçütlerden birini seçiniz.

Cevap: “Öznel-Nesnel” ölçütünü seçtim.

b. Aşağıdaki gemileri seçtiğiniz ölçüte göre adlandırarak sarı etiketlere bu adları yazınız. Daha sonra okuduğunuz metnin “Norveç” bölümünden ölçüte uygun örnekteki gibi cümleler belirleyiniz. Belirlediğiniz cümleleri geminin yelkenindeki kelime sayılarını dikkate alarak kendi ifadelerinizle yeniden yazınız.

Cevap: Sol gemiye “Öznel”, sağ gemiye “Nesnel” adını yazdım.

• Öznel gemi (6): Norveç’te her yer gözümü çok kamaştırdı.
• Öznel gemi (5): Kuzey ışıkları beni çok büyüledi.
• Öznel gemi (4): Norveç harika bir yer!
• Nesnel gemi (7): Norveç halkı geçimini turizm ve balıkçılıktan sağlar.
• Nesnel gemi (6): Norveç hâlâ krallıkla yönetilen bir ülkedir.
• Nesnel gemi (5): Norveç’te konuşulan resmî dil Norveççedir.

c. Bir gezi rehberi olduğunuzu düşününüz. Gemilerden birini seçiniz ve onun temsil ettiği özelliğe uygun şekilde Norveç’i anlatan bir konuşma yapınız. Norveç’e ait aktaracağınız verileri görselleştirmek için tablo, grafik vb. materyaller oluşturarak bunları konuşmanızda kullanabilirsiniz.

Cevap: Öznel gemiyi seçtim. “Sevgili gezginler, Norveç’te fiyortların arasında yürürken kendimi bir masalın içinde gibi hissettim. Gökyüzünü maviye, yeşile ve kırmızıya boyayan kuzey ışıkları ise hayatımda gördüğüm en güzel manzaraydı. Mutlaka görmelisiniz!”

a. Öğretmeninizin rehberliğinde tahtaya yazılmak üzere birer ülke ismi söyleyiniz.

Cevap: Ben “İspanya” dedim. Sınıfta Japonya, Brezilya, Kanada, Mısır, Norveç ve Hindistan gibi ülkeler de tahtaya yazıldı.

b. Zihninizde çok iyi bildiğiniz bir yeri (odanız, okul, park vb.) canlandırınız. Canlandırdığınız bu yeri diğer yerlerden ayıran beş özellik (eşyaların renkleri, yerleri, boyutları vb.) düşününüz. Düşündüklerinizi defterinize detaylı bir biçimde not alınız.

Cevap: Kendi odamı canlandırdım. Onu diğer yerlerden ayıran beş özellik:

• Duvarları açık yeşil renkte.
• Yatağım pencerenin yanında.
• Masamın üstünde küçük bir dünya küresi duruyor.
• Kitaplığım kapının karşısında ve çok dolu.
• Tavanda yıldız şeklinde yapışkanlar var.

c. Not aldığınız eşyalar ile tahtaya yazılan ülke isimlerini zihninizde eşleştiriniz. Ardından ülke isimlerini tahtadan siliniz. Zihninizde kodladığınız ülkeleri sırası ile kullanarak arkadaşlarınıza bir hikaye anlatınız.

Cevap: Sabah yeşil duvarlı odamda uyandım. Pencerenin yanındaki yatağımdan kalkıp İspanya’ya doğru yola çıktım. Masamdaki dünya küresi beni Japonya’ya, kitaplığım Mısır’a, tavandaki yıldızlar da Norveç’in kuzey ışıklarına götürdü.

ç. Etkinlik sürecinde hafızada tutma tekniğinden yararlandınız. Bu tekniğin günlük yaşamınıza katkısı neler olabilir? Tartışınız.

Cevap: Bu teknik ders çalışırken konuları, alışverişte listeyi, günlük işlerimde yapacaklarımı aklımda tutmama yardım eder.

a. Aşağıdaki cümlelerde karşılaştırma işlevli söz varlığını ve karşılaştırılan durumları belirleyiniz.

Cevap:

• “Merhaba”; İspanyolcada “hola (hola)”, Norveç dilinde ise “hallo (hallo)” demektir. → Söz varlığı: ise. Karşılaştırılan: Merhaba kelimesinin İspanyolca ve Norveççe karşılıkları.
• İspanya’nın hemen hemen her yerinde camilere rastlamak mümkün. → Söz varlığı: hemen hemen. Karşılaştırılan: İspanya’nın farklı yöreleri.
• İspanya’nın nüfusu, Norveç’in nüfusundan daha fazladır. → Söz varlığı: daha. Karşılaştırılan: İspanya ile Norveç’in nüfusu.
• La Sagrada Familia adlı yapı, El Hamra Sarayı’na göre daha eskidir. → Söz varlığı: daha. Karşılaştırılan: İki yapının yapım tarihi.
• Nasıl Norveç’te “bunad” giyiliyorsa Mısır’da da “jellabi” giyiliyor. → Söz varlığı: nasıl … da. Karşılaştırılan: Norveç ve Mısır’ın geleneksel kıyafetleri.

b. Okuduğunuz metinden hareketle aşağıya karşılaştırma işlevli söz varlığı içeren iki cümle yazınız ve karşılaştırdığınız durumları açıklayınız.

Cevap:

• Keops Piramidi, La Sagrada Familia’dan çok daha eskidir. Karşılaştırma söz varlığı: “daha”. Açıklama: İki yapının yapım zamanı karşılaştırılmıştır.
• Kahire, İskenderiye’den daha büyük bir şehirdir. Karşılaştırma söz varlığı: “daha”. Açıklama: Mısır’ın iki büyük şehri karşılaştırılmıştır.

a. Aşağıdaki kelimeleri örnekteki gibi “-mak, -mek” ekini alacak şekilde yazınız.

Cevap: İstiyorum: iste(mek); parlıyordu: parla(mak).

b. Bulduğunuz kelimelere “-yor” eki geldiğinde nasıl bir ses değişimi oluyor? Açıklayınız.

Cevap: -yor eki gelince kelimenin sonundaki geniş ünlü daralıyor: selamla- → selamlıyor (a → ı), iste- → istiyor (e → i), parla- → parlıyor (a → ı).

c. Buna göre aşağıdaki tanım cümlesini yay ayraç içinde yazan ifadelerle tamamlayınız. (“-a, -e”, “-yor”, dar, ünlü, ünsüz)

Cevap: Geniş ünlüler -a, -e ile biten Türkçe kelimelere -yor eki geldiğinde kelimelerin son harfleri dar ünlülere (ı, i, u, ü) dönüşür, bu olaya ünlü daralması denir.

ç. Aşağıdaki cümleyi inceleyiniz ve altı çizili kelimenin kökünü belirleyip söyleyiniz. (Peki, Mısırlılar neden bu kadar büyük piramitler yapmış diye düşünüyor insan.)

Cevap: “Diye” kelimesinin kökü “de-” fiilidir.

d. Bu kelimede hangi ses olayı görülmektedir? Aşağıdaki altı çizili örneklerden yararlanarak açıklayınız. (Bugün humus yiyelim. / Norveç için diyecek söz çok. / Flamenko dansçıları niye kırmızı siyah giyinir?)

Cevap: Bu kelimede ünlü daralması görülür. “Ye-” kökü “yiyelim”, “de-” kökü “diyecek” olurken sondaki e sesi i’ye dönüşmüştür.

e. “Bekle-, temizle-, kutla-, ye-“ kelimelerini ünlü daralmasına örnek olacak şekilde birer cümlede kullanınız.

Cevap:

• Kardeşim beni kapıda bekliyor. (bekle- → bekliyor: e → i)
• Annem salonu her sabah temizliyor. (temizle- → temizliyor: e → i)
• Sınıfımız her yıl bayramı kutluyor. (kutla- → kutluyor: a → u)
• Kardeşim kahvaltıda yumurta yiyor. (ye- → yiyor: e → i)

a. Aşağıdaki cümleleri iki nokta (:) işaretinin kullanımı bakımından inceleyiniz.

Cevap: Üç cümlede de iki nokta kullanılmış ama her birinde farklı bir iş yapıyor: örnek vermek, açıklama yapmak ve konuşan kişiyi göstermek.

b. Satır ve sütunların numaralandırıldığı yan taraftaki tabloyu inceleyiniz. Yay ayraç içinde verilen örnek değerin harf karşılığına dikkat ediniz. ((2, 8) = E)

Cevap: (2, 8) değeri tabloda E harfine karşılık geliyor. Sayı çiftlerini tabloda bu şekilde aradım.

c. Etkinliğin “b” maddesindeki tablodan hareketle aşağıda yay ayraç içinde verilen değerlerin harf karşılıklarını bulunuz. Oluşan kelimeleri ilgili yerlere yazarak yanlarındaki işlev ifadelerini tamamlayınız.

Cevap:

• AÇIKLAMA: Kendisiyle ilgili açıklama yapılacak cümlenin sonuna konur.
• KONUŞMA: Karşılıklı konuşma sırasında, konuşan kişiyi belirten sözlerden sonra konur.
• ÖRNEK: Kendisiyle ilgili örnek verilecek cümlenin sonuna konur.

ç. Ulaştığınız işlevlerin etkinliğin “a” maddesindeki hangi cümlelere ait olduğunu belirleyiniz. Cümlelerin başındaki sarı dairelerin içine ilgili yüz ifadesini çiziniz.

Cevap:

• “Norveç’in eşsiz fiyortlarından en ünlüleri: Nordonfiyort ve Hardangerfiyort.” → örnek işlevi (üçüncü yüz, kahkaha atan yüz).
• “Paella: Tavuk ve balık etinden yapılan içindeki safran nedeniyle sarı renkli olan bir pilav türüdür.” → açıklama işlevi (birinci yüz, gülen yüz).
• “Ayşe: Merhaba! Mina: Selamün Aleyküm! Sofia: Hola!” → konuşma işlevi (ikinci yüz, göz kırpan yüz).

Tıklayalım: Yandaki karekodu okutarak “Kelebeğin Yolculuğu” adlı içeriğe ulaşınız.

Cevap: Karekodu okutup etkileşimli içeriği inceledim.

a. Aşağıdaki cümlelerde altı çizili kelimelerde hangi sesin değiştiğini belirleyip söyleyiniz. (Bangladeş’te hava sıcaklığı yıl boyunca sıfırın altına hiç düşmez. / Hint müziği çeşitlilik açısından oldukça zengindir.)

Cevap:

• sıcaklığı: sıcaklık → sıcaklığı, k sesi ğ’ye dönüşmüş.
• müziği: müzik → müziği, k sesi ğ’ye dönüşmüş.

b. “Kitap, geçit, ağaç” kelimelerine sonlarındaki harflerde ses değişimine sebep olacak ekler getirerek cümle içinde kullanınız.

Cevap:

• Dün kütüphaneden bir kitabı ödünç aldım. (kitap → kitabı: p → b)
• Alt geçidi her gün yürüyerek kullanıyorum. (geçit → geçidi: t → d)
• Bahçedeki ağacı hepimiz çok seviyoruz. (ağaç → ağacı: ç → c)

c. Etkinlikten öğrendiklerinizden hareketle aşağıdaki şablonu yay ayraç içinde verilen ifadelerle tamamlayınız. (b, ünlü, ünsüz, ç, k, d, ses)

Cevap: P, ç, t, k ile biten kelimeler ünlü ile başlayan bir ek aldığında sırasıyla b, c, d, ğ’ye dönüşür. Buna ünsüz yumuşaması denir.

Farklı ülkelerde çocuklar hangi nesneler ile oynuyor?

Cevap: Çocuklar çevrelerinde bulabildikleri nesnelerle oynar. Bizde misket, ip ve top yaygındır. Sıcak bölgelerde ise taş, sopa ve kum gibi doğal malzemeler kullanılır.

Diğer kültürlerle ortak oyunlarımız var mı?

Cevap: Var. İp atlama ve saklambaç gibi oyunları başka ülkelerdeki çocuklar da oynar.

Oyunlar ile ülkelerin kültürleri arasında nasıl bir bağ var?

Cevap: Oyunlar, oynandığı kültürün izlerini taşır. Oyunlarda söylenen tekerlemeler, giyilen kıyafetler ve kullanılan nesneler o kültürü yansıtır.