6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 158-159-160-161-162-163 Cevapları 1. Kitap

a. “GÖREVİMİZİ BİLELİM!” bölümünde yaptığınız “kutuplarda yaşam” konulu araştırmanızı aşağıdaki yönergelerden hareketle sınıfta sununuz.

Cevap: Sunumumda çoklu ortam ögelerini üç şekilde kullandım:

• Anlam oluşturma: Kutup ayısının yaşamını anlatırken tek bir kutup ayısı fotoğrafı kullandım.
• Anlamı destekleme: Kutuplardaki soğuğu anlatırken aynı anlama gelen iki öge seçtim: bir kar fırtınası fotoğrafı ve sıcaklık grafiği.
• Eş anlam oluşturma: Kutupların konumunu anlatırken farklı ögeleri bir araya getirdim: dünya haritası ve kutup hayvanlarını gösteren bir tablo.
• Konuşmamı tanımlama, sayısal veri, karşılaştırma ve örnekleme ile zenginleştirdim.

b. Araştırma sürecinizi aşağıdaki ifadeyi tamamlayarak değerlendiriniz. Araştırma sürecimde bulduğum kaynaklardan memnun ___ çünkü ___

Cevap: Araştırma sürecimde bulduğum kaynaklardan memnun kaldım çünkü kaynaklar sade ve doğruydu; sunumuma uygun fotoğrafları da bulabildim.

“Ay Avcısı Eskimolar” metnini dilerseniz tekrar okuyunuz. Aşağıdaki durumlardan birini seçiniz. Seçtiğiniz duruma göre masalı yeniden anlatınız.

Cevap: İkinci durumu seçtim. Gençler en yüksek dağın zirvesine çıkıp ayı yakalamayı denediler. Bu kez uzun bir ip bağlayıp ayı yavaşça aşağı çektiler. Ayı köyün ortasındaki büyük kulübenin tepesine astılar. Ay’ın ışığı bütün köye yayıldı, herkes çok sevindi.

Aşağıdaki diyagram üzerinde yer alan yönergelere uygun cümleler kurunuz ve bu cümlelerinizi sınıfta sözlü olarak paylaşınız.

Cevap:

• İçinde “göz” geçen bir deyim: Annem küçük kardeşimi gözü gibi koruyor.
• “Yoruldum.” demeden yorulduğunuzu anlatma: Bütün gün koştum, artık ayaklarım beni taşımıyor.
• “Hızlıca” anlamına gelen ikileme: Çocuklar koşa koşa okula gitti.
• “Korkmak” kelimesini kullanmadan korktuğunuzu anlatma: Karanlıkta kalbim yerinden çıkacakmış gibi attı.
• Karşıt anlamlı iki kelime: Sabah sıcak olan hava akşama doğru soğudu.

Aşağıdaki görsellerde verilen kelimeleri yazınız. Bu kelimeleri kullanarak temadan hareketle cümleler kurunuz. Cümlelerinizi söylerken nefesinizi, ses şiddetinizi ayarlamaya; doğru vurgu ve tonlamayla konuşmaya özen gösteriniz.

Cevap: Görsellerdeki kelimeleri soldan sağa ve yukarıdan aşağıya doğru yazdım:

• tahta, egzoz, eşofman, hoparlör, kavanoz
• dinozor, maydanoz, kirpi, palyaço, bisküvi
• eşek, sarımsak, tahterevalli, kibrit, soğan
• Örnek cümle: Kutupta soğuktan korunmak için eşofmanın üstüne kalın bir mont giydim.

Aşağıdaki haber metninin bazı bölümleri, tamamlamanız için yarım bırakılmıştır. Bu metnin başlığını, yarım bırakılan cümlelerini ve devamını tahmin ederek yazıyı anlam bütünlüğü oluşturacak şekilde tamamlayınız. Tamamlarken zıtlık işlevli söz varlıklarını kullanmaya özen gösteriniz.

Cevap: Metni şöyle tamamladım:

• Başlık: KUTUP AYILARININ YAŞAMI
• Dünyamızın iklimi ısınıyor. Bu durum, kutuplara ait buzulların hızla erimesine yol açıyor.
• Bundan en çok etkilenen canlıların başında doğal yaşam alanı, Kuzey Kutup buzullarında yaşayan kutup ayıları geliyor.
• Araştırmacılar, son yıllarda kutup ayılarının davranışlarında bazı değişiklikler fark ediyor.
• Örneğin gebe kutup ayılarından birçoğu yuva bulamıyor; ancak uzağa gidiyor.
• Değişikliklerin sonucunun ayıların yaşam düzenini bozduğu, türün geleceğini tehlikeye soktuğu belirtiliyor.

a. Yazınızı aşağıdaki puan çizelgesini kullanarak değerlendiriniz. Ölçütteki her bir davranışı gerçekleştirme durumunuza göre puanınızı yay ayraç içine yazınız.

Cevap: Örnek bir değerlendirme yaptım:

• Yazımda anlaşılır bir dil kullandım. (4)
• Bağlama uygun cümleler kurdum. (4)
• Anlatımımın akıcı ve etkili olmasını sağladım. (5)
• Noktalama işaretlerini doğru yerlerde kullandım. (4)

b. Aldığınız toplam puanı hesaplayarak aşağıdaki ifadeleri tamamlayınız.

Cevap: Toplam puanım 17 (4 + 4 + 5 + 4). Topladığım puanlar, anlaşılır bir dil kullanma konusunda güçlü olduğumu gösteriyor. Yazma becerimi daha çok geliştirmek ve zenginleştirmek için her gün biraz kitap okuyup kısa yazılar yazacağım.

a. Aşağıdaki kelimeleri sesli okuyunuz. Hangi kelimeyi daha kolay söylediniz? İşaretleyiniz. (Ağaçdan / Ağaçtan)

Cevap: “Ağaçtan” kelimesini işaretledim.

b. Tabloda verilen kelimelere yanlarındaki sütunda bulunan ekleri getiriniz. Kelimeleri ek almış haliyle örnekteki gibi cümle içinde kullanınız.

Cevap:

• ülke + -ce = ülkece: Ülkece bayram sevinci yaşadık.
• mutfak + -da = mutfakta: Annem mutfakta börek açıyor.
• çalış + -gan = çalışkan: Ablam çok çalışkan bir kız.
• dil + -de = dilde: Her dilde güzel sözler vardır.
• kültür + -den = kültürden: Gelenekler kültürden doğar.
• araştırma + -cı = araştırmacı: Araştırmacı kutuplara gidecek.

c. Aldığı ekin başındaki sesi değişime uğratan kelimeleri belirleyiniz. Tabloda bu kelimeleri örnekteki gibi daire içine alınız.

Cevap: Kitapçı (örnek), mutfakta ve çalışkan kelimelerini daire içine aldım.

ç. Aldığı ekte ses değişimi olan kelimelerin son harfine dikkat ederek bu kelimeleri diğer kelimelerden ayırt eden özelliğin ne olabileceğini tartışınız.

Cevap: Ses değişimi olan kelimelerin kökleri sert ünsüzle (p, k, ş) bitiyor.

d. Etkinlikten öğrendiklerinizden hareketle aşağıdaki şablonu yay ayraç içinde verilen ifadelerle tamamlayınız. (ünsüz, ünsüz, ünlü, benzeşmesi, başındaki, sonundaki)

Cevap: Sert ünsüz (f, s, t, k, ç, ş, h, p) ile biten bir kelime, yumuşak ünsüz (b, c, d, g) ile başlayan bir ek aldığında ekin başındaki yumuşak ünsüz, kelime sonundaki sert ünsüzün etkisiyle sertleşir. Bu olaya ünsüz benzeşmesi denir.

a. Aşağıdaki metinde altı çizili kelimelere -cık (-cik, -cuk, -cük) ekini getirerek metni sesli okuyunuz.

Cevap: Altı çizili kelimelere -cık ekini getirdim: dar → daracık, genç → gencecik, az → azıcık.

b. Yeni oluşan kelimeleri seslendirirken -cık eki dışında başka hangi ünlülere ihtiyaç duydunuz? Açıklayarak altı çizili kelimelerin ortak özelliğini yazınız.

Cevap: -cık dışında a, e, ı ünlülerine ihtiyaç duydum: daracık, gencecik, azıcık. Hepsi tek heceli sözcüklerdir.

c. Etkinlikte öğrendiklerinizden hareketle aşağıdaki ifadeyi tamamlayınız.

Cevap: Tek heceli kimi sözcüklere küçültme eki (-cık) geldiğinde orta hecede ünlü türemesi olur.

a. Aşağıdaki “-ca, -cı, -cık, -lık” yapım eklerini ve verilen işlevleri inceleyiniz.

Cevap: Eklerin işlevlerini inceledim: -cık küçültme, bitki ve organ adı yapar; -lık soyutluk, rütbe ve makam, alet adı yapar; -ca dil adı ve benzerlik yapar; -cı meslek ve alışkanlık adı yapar.

b. Aşağıdaki kelimelere etkinliğin “a” maddesindeki eklerden uygun olanları getiriniz. Oluşan yeni kelimeleri ilgili işlevin altına örnekteki gibi yazınız. (Yağmur – Müdür – Türk – Ben – Balık – Yavru – İnat – Kızıl – Badem)

Cevap:

• -cık, küçültme anlamı katar: Yavrucuk
• -cık, bitki isimleri yapar: Kızılcık
• -cık, organ isimleri yapar: Bademcik
• -lık, rütbe ve makam isimleri yapar: Müdürlük
• -lık, alet, araç gereç isimleri yapar: Yağmurluk
• -ca, dil ve lehçe isimleri yapar: Türkçe
• -ca, benzerlik, -e görelik anlamı katar: Bence
• -cı, meslek isimleri yapar: Balıkçı
• -cı, alışkanlık isimleri yapar: İnatçı

Tıklayalım: Yandaki karekodu okutarak “Bir Ek Binbir Kelime” adlı içeriğe ulaşınız.

Cevap: Karekodu okutup etkileşimli içeriği inceledim.

a. Dönemin başında öğretmeninizin belirlediği kitaplardan ve filmlerden birini aşağıdaki başlıklara göre inceleyiniz.

Cevap: Kitap olarak Küçük Prens’i, film olarak Up’ı inceledim. (Örnek cevap: kitap ve film öğretmenin seçimine göre değişir.)

b. Okuduğunuz kitap ve izlediğiniz film hakkındaki eleştirilerinizi aşağıdaki maddelere göre yaparak defterinize yazınız.

Cevap:

• Beğendiğim özellikler: Küçük Prens’in sade ve düşündürücü anlatımını, Up’ın dostluğu anlatan eğlenceli macerasını beğendim.
• Beğenmediğim özellikler: Küçük Prens’te kimi sayfalar bana ağır geldi; Up’ın ilk dakikalarındaki hüzünlü bölüm de uzun sürdü.
• Yazar/yönetmen olsaydım: Zor bölümleri daha açık anlatır, filmin hüzünlü başlangıcını kısaltırdım.

c. Okuduğunuz kitabın/izlediğiniz filmin özetini defterinize yazınız.

Cevap: Küçük Prens, kendi gezegeninden ayrılıp başka gezegenleri gezer. Dünya’da bir pilotla ve bir tilkiyle arkadaş olur. Tilkiden önemli şeylerin gözle görülmediğini öğrenir. Up filminde ise Carl evine balonlar bağlayıp hayaline doğru uçar ve yolda Russell ile dost olur.

ç. Okuduğunuz kitap/izlediğiniz film için bir afiş tasarlayarak arkadaşlarınızla paylaşınız. Tasarladığınız afişi ürün seçki dosyanızda saklayınız.

Cevap: Küçük Prens için gezegeni, gülü ve tilkiyi gösteren renkli bir afiş tasarladım, arkadaşlarımla paylaştım ve seçki dosyama koydum.

d. Okuduğunuz diğer kitabın incelemesini öğretmeninize yazılı şekilde sununuz. Öğretmeninizin belirlediği diğer filmi aile üyelerinizle ve/veya büyüklerinizle izleyiniz.

Cevap: Diğer kitabın incelemesini yazıp öğretmenime verdim. Diğer filmi ailemle birlikte izledim.

Bir gün içinde kimlerle hangi amaçlar için iletişime geçtiğinizi gözlemleyiniz. Gözlem sonuçlarınızı arkadaşlarınızla paylaşmak üzere not alınız.

Cevap: Gün boyunca ailemle günlük konularda, öğretmenlerimle ders için, arkadaşlarımla oyun ve ödev için, esnafla alışveriş için konuştum. Bunları defterime not ettim.