8. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 289-290-291 Cevapları Hecce Yayıncılık

Geçmişte yaşamış dünyaca ünlü bilim insanlarımız kimlerdir? Araştırınız. Araştırma sonucunda elde ettiğiniz bilgileri sınıfta arkadaşlarınızla paylaşınız.

Cevap:

• Cezeri: Su gücüyle ve mekanik düzeneklerle çalışan otomatik makineler tasarlayan Anadolulu mühendis.
• Biruni: Dünyanın çevresini hesaplayan, gökbilim ve coğrafya alanlarında çalışan Türk bilgini.
• İbn-i Sina: Tıp alanında yazdığı kitaplar yüzyıllarca okutulan hekim ve bilgin.

Metni, dinlediklerinizden ilginizi çekenlere dikkat edecek şekilde seçici dinleme yöntemiyle dinleyiniz.

Cevap: Metni dinlerken özellikle sıfırın ve ondalık sistemin Avrupa’ya nasıl ulaştığına, “algoritma” sözcüğünün Harezmî’nin adından geldiğine dikkat ettim. Bu bölümleri defterime kısa not aldım.

Dinlediğiniz metindeki anlamını bilmediğiniz kelime ya da kelime gruplarını aşağıya yazınız. Metindeki anlamını bilmediğiniz kelime ya da kelime gruplarının anlamını metnin bağlamından hareketle tahmin ediniz. Tahminlerinizin doğruluğunu TDK Güncel Türkçe Sözlük’ten kontrol ediniz. Anlamını öğrendiğiniz yeni kelime/kelime gruplarını sözlüğünüze yazınız. Öğrendiğiniz kelimeleri birer cümlede kullanınız.

Cevap:

• şöhret → Cümlem: Genç sanatçı ilk albümüyle kısa sürede şöhret kazandı.
• tabakat → Cümlem: Tabakat kitabında bilginlerin yaşamı anlatılır.
• atıf → Cümlem: Makalede kullandığı her bilgiye atıf yaptı.
• gözlem evi → Cümlem: Gözlem evinde teleskopla Ay’a baktık.
• dönence → Cümlem: Dönenceler Güneş ışınlarının dik düştüğü enlemlerdir.
• cebir alanı → Cümlem: Cebir alanında bilinmeyeni x harfiyle gösteriyoruz.
• usturlap → Cümlem: Usturlapla yıldızların yüksekliğini ölçerlermiş.
• çağdaş → Cümlem: Dedem, Atatürk’ün çağdaşı olan biriyle tanışmış.

1. Harezmî nerede doğmuştur?

Cevap: Harezmî, Harezm bölgesindeki Hive şehrinde doğmuştur.

2. Harezmî hangi bilim alanlarında çalışmalar yapmıştır?

Cevap: Matematik, coğrafya ve gökbilim alanlarında çalışmış; algoritma kavramının da kaynağı olmuştur.

3. Astronomi alanında Harezmî’nin yaptığı çalışmalar nelerdir?

Cevap: Teleskop kullanılmadan önceki dönemde, gözlem evlerinde gökyüzünü inceleyen bilimsel araştırmalar yapmıştır.

4. Avrupa, 1’den 9’a kadar olan sayı sistemini ve sıfır sayısını ne zaman kullanmıştır?

Cevap: Avrupa, bu sayı sistemini ve sıfırı Harezmî’nin eseri Avrupa dillerine çevrildikten sonra kullanmaya başlamıştır.

5. Yazar neden Harezmî’yi çağdaşlarından çok daha ileri seviyeli bir bilgin olarak tanımlamıştır?

Cevap: Çünkü Harezmî, bugün kullandığımız ondalık sistemi ve sıfırı Avrupa’dan çok daha önce etkin biçimde kullanmış, ikinci dereceden denklemlerin çözümünü de bulmuştur.

Aşağıya dinlediğiniz metinle ilgili üç soru yazınız. Yazdığınız soruları arkadaşlarınıza sorarak onlardan cevaplamalarını isteyiniz. Arkadaşlarınızdan aldığınız cevapları soruların altlarına yazınız.

Cevap: (Örnek soru ve arkadaş cevapları)

• 1. Soru: Harezmî’nin adı hangi kavrama verilmiştir? Cevap: Algoritma kavramına verilmiştir.
• 2. Soru: Sayı sistemi ve sıfır Avrupa’ya nasıl ulaşmış? Cevap: Eseri Avrupa dillerine çevrilince ulaşmış.
• 3. Soru: Teleskoptan önce Harezmî’nin temel amacı neydi? Cevap: Gökbilimde bilimsel araştırma yapmaktı.

Dinlediğiniz metnin konusunu ve ana fikrini aşağıya yazınız.

Cevap:

• Metnin Konusu: Harezmî’nin hayatı ve bilime katkıları.
• Metnin Ana Fikri: Harezmî, birçok alanda öncü bir bilgindir.

Dinlediğiniz metne uygun bir başlık bularak bu başlığı aşağıya yazınız.

Cevap: Sıfırı ve Cebiri Armağan Eden Bilgin

Harezmî’nin bilime katkıları konusunda bir araştırma yapınız. Araştırma sonucunda edindiğiniz bilgilerden yararlanarak bir sunum hazırlayınız. Sunumunuzda düşüncelerinizi mantıksal bir bütünlük içerisinde ifade ederek görsel, işitsel vb. destekleyici materyaller kullanınız. Hazırladığınız sunumu öğretmeninizin yönlendirmesiyle okulunuzda düzenlenen panel, sempozyum, forum vb. ortamda sunmak üzere prova yapınız.

Cevap: Örnek sunum planı: Giriş: Harezmî’nin kısa hayatı ve çalıştığı yer. Gelişme: Matematik ve cebir alanındaki çalışmaları, sıfırın ve ondalık sistemin yayılması, adının algoritma sözcüğüne dönüşmesi, gökbilim ve coğrafya çalışmaları. Sonuç: Çalışmalarının bugünkü bilgisayar bilimine kadar uzanan etkisi. Destek: Sayı sistemini gösteren bir tablo, “algoritma” sözcüğünün kökenini anlatan bir slayt ve kısa bir belgesel bölümü. Panelde sunmadan önce arkadaşlarımın karşısında süre tutarak prova yaparım.

Aşağıya sıfırın matematikteki önemi konusunda daha önce belirtilen yazma sürecine uygun bilgilendirici bir metin yazınız. Metinde günlük hayattan örnekler vermeye çalışınız. Yazdığınız metne anlatımı destekleyici tablo ve grafikler ekleyiniz. Metninizi gözden geçirirken varsa metninizdeki yazım, noktalama hatalarını ve anlatım bozukluklarını düzeltiniz. Yazdığınız metni sınıfta arkadaşlarınıza okuyunuz.

Cevap: Başlık: Sıfırın Matematikteki Önemi. Sıfır, sayıların dünyasında hem bir sayı hem de bir yer tutucudur. Sayı doğrusunda eksi ve artı sayıları ayıran noktadır. Örneğin termometrede 0 derece, buzun erimeye başladığı sıcaklığı gösterir. Sıfır olmasaydı 25 ile 205’i ayırt edemezdik; çünkü 205’teki sıfır, onlar basamağında birim olmadığını bildirir. Alışverişte cüzdanda 0 lira kalması, paramızın bittiğini anlatır. Bu yüzden sıfır, matematiğin ve bilgisayarların temel taşlarından biridir. Ondalık sistemde de sıfır sayesinde 1, 10 ve 100 gibi sayılar birbirinden ayrılır. Eğer sıfır olmasaydı bilgisayarlardaki 0 ve 1 ikili sayı sistemi de kurulamazdı. Okulda not çizelgesinde 0 puan almak ise o sınavdan hiç puan alınmadığını gösterir. Bunun gibi günlük hayatta birçok yerde sıfıra rastlarız. Telefon numaralarında, doğum yıllarında ve para miktarlarında sıfır basamakları korur. Örneğin 2026’daki sıfır, sayının yirmi ile yirmi altı arasında karışmasını önler. Termometre sıfırın altına düşünce hava buz tutar. Eksi sayılar da sıfırın sayesinde anlam kazanır; bir kasadaki para sıfırın altına inerse borç demektir. Harezmî’nin bu sayıyı yaygınlaştırması bilimde büyük bir kolaylık sağladı. Bugün hesap makineleri ve bilgisayarlar sıfırı her saniye kullanır. Bu nedenle sıfırı sıradan bir rakam sanmak yanlış olur; o, matematiğin en önemli buluşlarından biridir. Sayıların dilini anlayan herkes sıfırın değerini fark eder. Sıfır, hiçliği değil bir basamağın boş olduğunu gösterir. Bir sayının sonuna eklenen her sıfır değeri on katına çıkarır; 5 ile 50 arasındaki fark bunu gösterir. Pazarda 100 liranın içindeki iki sıfır da paranın değerini belirler. Ders notlarında ve kronometrelerde de sıfır başlangıç noktası olarak kullanılır.