8. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 90-94-95-96-97 Cevapları Hecce Yayıncılık

Türk sanatları denilince aklınıza hangi sanat türleri geliyor? Bunlarla ilgili bilgilerinizi sınıfta arkadaşlarınızla paylaşınız.

Cevap: Bana ilk gelenler ebru, çini, halı ve kilim dokumacılığı, hat ve minyatür. Evimizdeki el dokuması kilimi ve okul müzesindeki çini tabakları hatırlıyorum. Bu sanatların her biri sabır ve el emeği istiyor.

Okuduğunuz metindeki kullanımlarından hareketle aşağıdaki kelimeleri, anlamları ile eşleştiriniz.

Cevap: Sekiz kelimenin karşılığı bulundu; “d. Anlam.” şıkkı fazladır, hiçbir kelimeye uymaz.

• 1. musiki → e
• 2. ehlîleştirme → ç
• 3. hâlis → g
• 4. heybe → a
• 5. figür → f
• 6. mabet → h
• 7. vakıf → b
• 8. tecessüs → c

Aşağıdaki soruları metne göre cevaplayınız.
1. Hayvan figürlü eserler hangi adla anılmaktadır?

Cevap: Bu eserlere “hayvan üslubu” denir.

2. Türkler yerleşik hayata geçtiklerinde sanat anlayışlarında ne gibi bir değişiklik olmuştur?

Cevap: Yerleşik düzene geçen Türkler yumuşak malzemelerle yetinmedi; taşı, ağacı, camı ve çiniyi de işledi. Bu sayede cami, çeşme, saray gibi büyük yapılar ortaya çıktı.

3. Yazar neden tarihî eserleri korumanın vatanı korumak kadar önemli olduğunu söylemektedir?

Cevap: Çünkü bir milleti millet yapan şey yalnızca toprak değil, o toprakta yarattığı eserlerdir. Eserler milletin ruhunu ve geçmişini taşıdığı için onları korumak vatanı korumak gibidir.

4. Okuduğunuz metinden Türk plastik sanatları ile ilgili neler öğrendiniz? Açıklayınız.

Cevap: Türklerin halı, kilim ve nakışta ustalaştığını, yerleşince taş ve çini gibi sert malzemeleri de işlediğini öğrendim. Eserlerin birçoğunun yanıp yıkıldığını ya da yurt dışına gittiğini, kalanların korunması gerektiğini de fark ettim.

5. Millî Eğitim Temel Kanunu’nun, Türk kültür eserlerinin mana ve değerinin Türk milletinin bütün fertlerine öğretilmesini istemesinin nedeni ne olabilir? Düşüncelerinizi sözlü olarak ifade ediniz.

Cevap: Bence eserlerin değeri herkes tarafından bilinirse insanlar onlara zarar vermez, sahip çıkar. Okulda öğretilen bu bilgi gelecek nesillere de ulaşır ve milli kimlik güçlenir.

Okuduğunuz metnin konusunu ve ana fikrini aşağıya yazınız.

Cevap:

• Metnin Konusu: Türk sanatları ve eserlerin korunması
• Metnin Ana Fikri: Gerçek vatan, kültür eserleridir.

Cümlelerin altını çizmek, kelimeleri koyu veya italik yazmak, renklendirmek, farklı punto ya da font kullanmak metindeki önemli bölümleri vurgulamak için başvurulan yöntemlerdir. Okuduğunuz metinde bazı cümleler koyu, bazıları ise altı çizili şekilde yazılmıştır. Sizce bu bölümler dışında metindeki hangi bölümler koyu ya da altı çizili şekilde yazılmalıydı? Metnin üzerinde işaretleyerek gösteriniz.

Cevap: 91. sayfanın sonundaki “Vatan çıplak topraktan ibaret değildir. Bir milletin asıl vatanı yarattığı kültür eserleridir.” cümlesinin altını çizerdim. Çünkü metnin ana fikri bu iki cümlede toplanıyor.

Aşağıdaki cümleleri ögelerine ayırınız.

Cevap:

• Bu eserlerden pek büyük bir kısmı yanmış, yıkılmış, kaybolmuş, yabancıya gitmiştir. → Özne: Bu eserlerden pek büyük bir kısmı; Dolaylı tümleç: yabancıya; Yüklem: yanmış, yıkılmış, kaybolmuş, gitmiştir
• Her okulun Türk sanat eserlerinin resimlerini, planlarını, maketlerini gösteren müzeleri olmalıdır. → Özne: Her okulun Türk sanat eserlerinin resimlerini, planlarını, maketlerini gösteren müzeleri; Yüklem: olmalıdır
• Bu eserlerden hareket edilerek yeni yeni eserler vücuda getirilebilir. → Zarf tümleci: Bu eserlerden hareket edilerek; Özne: yeni yeni eserler; Yüklem: vücuda getirilebilir
• Avrupalılar bizim eserlerimizdeki motifleri kullanarak modalar icat etmişlerdir. → Özne: Avrupalılar; Zarf tümleci: bizim eserlerimizdeki motifleri kullanarak; Nesne: modalar; Yüklem: icat etmişlerdir
• Plastik sanat eserlerini incelemenin en pratik yolu onların benzerini yapmaktır. → Özne: Plastik sanat eserlerini incelemenin en pratik yolu; Nesne: onların benzerini; Yüklem: yapmaktır
• En güzel sanat eseri modellerinin çoğaltılması da bir kültür çalışmasıdır. → Özne: En güzel sanat eseri modellerinin çoğaltılması; Yüklem: bir kültür çalışmasıdır

a) Eline kalemini aldı.
b) Ali okula gidiyor.
Yukarıdaki cümlelerden hangisinin nesne aldığını belirleyiniz.

Cevap: “a” cümlesi nesne almıştır; nesne “kalemini”dir. “b” cümlesinde “okula” yönelme hali eki aldığı için dolaylı tümleçtir, bu cümle nesne almamıştır.

Aşağıdaki cümlelerden hangileri nesne almıştır? Cümlelerin nesnelerini yanlarına yazınız.

Cevap:

• Malını yemesini bilmeyen zengin, her gün züğürttür. → malını
• Akılsız başın cezasını (veya zahmetini) ayaklar çeker. → cezasını (zahmetini)
• Doğru söyleyeni dokuz köyden kovarlar. → doğru söyleyeni
• Evdeki hesap çarşıya uymaz. → nesne almamış
• Burası yemek kokuyor. → yemek
• İlkbaharda bitkiler yeşerir. → nesne almamış
• Yalnızlığıma doğru yürüyorum. → nesne almamış
• Size verdiğim etkinliği yapmalısınız. → etkinliği
• Bu akşam şehre dönüyormuş. → nesne almamış

Cümledeki nesnelerin cümlenin anlamını nasıl etkilediğini aşağıya yazınız.

Cevap: Nesne, yüklemin bildirdiği işten etkilenen varlığı gösterir. Cümleye neyi, kimi sorusunun cevabını katarak anlamı tamamlar. Nesnesi olmayan cümlelerde ise iş bir varlığa değil, özneye ya da yer-yön bildiren bir tümlece bağlı kalır.

a) Geziye gitti.
b) Geziye gidildi.
Yukarıdaki cümlelerde bulunan fiillerin altlarını çiziniz. Fiiller arasındaki farkı söyleyiniz. Hangi cümlede işi yapan bellidir? Söyleyiniz.

Cevap: “gitti” ve “gidildi” fiillerinin altını çizdim. Birinci cümlede işi yapan bellidir; gitme işini “o” yapmıştır. İkinci cümlede “-il” eki işi yapanı belirsiz bırakmıştır. İlk fiil etken, ikincisi edilgen çatılıdır.

Aşağıdaki fiilleri cümle içinde kullanınız.

Cevap:

• yaz-: Sunumun özetini defterime yazdım.
• sev-: Komşumuzun kedisini hepimiz sevdik.
• oku-: Dün akşam yeni aldığım romanı okudum.
• bil-: Sorunun cevabını ben de bildim.
• bak-: Pencereden bahçedeki kuşlara baktım.
• başla-: Konser tam sekizde başladı.

Aşağıdaki fiillerin kök ya da gövdelerine -(i)l veya -(i)n eklerinden birini ekleyerek cümle içinde kullanınız.

Cevap:

• yaz-: Bu kitap kırk yıl önce yazıldı.
• sev-: Dedem mahallede çok sevilen biriydi.
• oku-: Karne töreninde öğrencilerin adları okundu.
• bil-: Sınavın sonuçları henüz bilinmiyor.
• bak-: Odaya girince merakla çevresine bakındı.
• başla-: Toplantıya zamanında başlandı.

Fiiller ek aldıktan sonra cümlelerde anlam bakımından nasıl bir farklılık oluşmuştur? Aşağıya yazınız.

Cevap: Ek almayan fiilde işi yapan bellidir. -(i)l ekiyle işi yapan belirsizleşir, -(i)n ekiyle iş kişinin kendine döner. Yüklemler etken çatıdan edilgen ya da dönüşlü çatıya geçer.

Sınıfınızda “tarihî eserlerimizi korumak” konulu bir konuşma yapınız. Konuşmanızda yaratıcı konuşma stratejisini uygulayınız. Bu stratejiyi uygulayabilmek için bir önceki arkadaşınızın anlattıklarını dikkatlice dinleyiniz. Arkadaşlarınızın söylediklerinden hareketle konuşarak konuya farklı bir bakış açısı geliştirerek konuşmanızı tamamlayınız. Konuşmalarınızda yabancı dillerden alınmış, dilimize henüz yerleşmemiş kelimelerin Türkçelerini kullanmaya özen gösteriniz.

Cevap: Arkadaşım tarihi eserlerin turizme katkısından söz etti. Ben ise onların bize atalarımızın nasıl yaşadığını gösterdiğini düşünüyorum. Bir cami, bir kervansaray ya da bir hamam yalnızca yapı değil, geçmişten kalan bir hatıradır. Duvarlara yazı yazmamalı, eserleri koruyup onarımlarını bilinçli yapmalıyız. Bunu küçük yaştan öğrenen çocuklar eserlere sahip çıkar.

Okuduğunuz metindeki yazarın “Vatan çıplak topraktan ibaret değildir. Bir milletin asıl vatanı yarattığı kültür eserleridir.” sözünden hareketle defterinize “kelime ve kavram havuzundan seçerek yazma” yöntemini kullanarak hikâye edici veya bilgilendirici bir metin yazınız. Bu amaçla konuyla ilgili aklınıza gelen kelime ve kelime gruplarını kâğıtlara yazınız. Arkadaşlarınızın yazdığı kâğıtlarla kendi kâğıtlarınızı bir masada toplayarak kavram havuzu oluşturunuz. Metninizi oluşturduğunuz kavram havuzundan yararlanarak yazınız. Metninizi gözden geçirirken varsa metninizdeki yazım, noktalama hatalarını ve anlatım bozukluklarını düzeltiniz. Yazdığınız metni sınıfta arkadaşlarınıza okuyunuz.

Cevap: Havuzumuzda “çini, halı, miras, emek, kimlik, hatıra, sahip çıkmak” sözcükleri toplandı. Bunlarla şunu yazdım: Bir millet yalnızca sınırlarıyla var olmaz. Ninelerimizin dokuduğu halı, ustaların işlediği çini, geçmişten gelen emek bizim kimliğimizdir. Bu mirasa sahip çıkmazsak elimizde boş bir toprak kalır. Eserlerimizi korudukça vatanımız yaşamaya devam eder.