5. Sınıf Matematik Ders Kitabı Sayfa 140-141 Cevapları 1. Kitap

1) Uzunluk ölçü birimlerinden bazılarını ve onları birbirine dönüştürmeyi öğrenmiştiniz. Aşağıdaki boşlukları uygun ifadelerle doldurunuz. a) Temel uzunluk ölçü birimi ________’dir. b) Kitabın üst yüzünün kenar uzunluklarını ölçmek için en uygun ölçü birimi _______’dir. c) Sınıfın tabanının kenar uzunluklarını ölçmek için en uygun ölçü birimi _______’dir. ç) İki ülke arasındaki mesafeyi ölçmek için en uygun ölçü birimi _______’dir. d) 1 m = ____ cm = ____ mm’dir.

Cevap: a) metre, b) santimetre (cm), c) metre (m), ç) kilometre (km), d) 1 m = 100 cm = 1000 mm.

• Kitap bir karıştan biraz uzun, bu yüzden santimetre işimi görüyor.
• Sınıfı adımlayarak dolaşıyorum; adımla ölçülen yerlere metre yakışır.
• Ülkeler arası yol saatlerce sürer, orada kilometre kullanılır.
• 1 santimetrede 10 milimetre var. 100 cm × 10 = 1000 mm buldum.

2) Aşağıdaki bir el modelinin farklı duruşlarını inceleyiniz. Kendi elinizi düşünerek gösterilen uzunlukları tahmin etmeye çalışınız. Bu uzunlukları hangi uzunluk ölçü birimi ile tahmin etmek daha uygun olur? Tahminlerinizi arkadaşlarınızın tahminleriyle karşılaştırınız. Cetvel yardımıyla elinizin aşağıdaki elin duruşlarına göre gerçek ölçümlerini yapınız. Tahminî sonuç ile gerçek sonucu karşılaştırınız.

Cevap: Bu uzunlukları santimetre ile, tek parmağın enini ise milimetre ile tahmin etmek uygundur. Kendi elimde yaptığım örnek ölçüm şöyle çıktı:

• İşaret parmağı ile serçe parmak arası: tahminim 6 cm, ölçüm 7 cm.
• İşaret parmağının eni: tahminim 2 cm, ölçüm 15 mm.
• Serçe parmağın eni: tahminim 1 cm, ölçüm 12 mm.
• Bitişik dört parmağın eni: tahminim 7 cm, ölçüm 6 cm.
• Yumruğun eni: tahminim 8 cm, ölçüm 8 cm.
• Başparmakla birlikte açık elin eni: tahminim 10 cm, ölçüm 9 cm.
• Tahminlerim en çok 1 cm şaştı. Herkesin eli farklı olduğu için sizin sonuçlarınız değişebilir.

3) Kitabınızın, sıranızın veya belirlediğiniz başka bir nesnenin üst yüzünün belli bir kenar uzunluğunu tahmin ediniz ve ardından onları cetvelle ölçünüz. Tahminlerinizle gerçek sonuçları karşılaştırınız.

Cevap: Dört nesnenin birer kenarını önce tahmin ettim, sonra ölçtüm (örnek ölçüm). Tahminlerim gerçek sonuçlara yakın çıktı.

• Kitabın kısa kenarı: tahmin 18 cm, gerçek sonuç 19 cm 5 mm.
• Sıranın uzun kenarı: tahmin 100 cm, gerçek sonuç 110 cm.
• Defterin kısa kenarı: tahmin 19 cm, gerçek sonuç 20 cm.
• Silginin uzun kenarı: tahmin 5 cm, gerçek sonuç 4 cm.
• En büyük farkı sırada yaptım. Nesne uzadıkça göz kararı tahmin zorlaşıyor.

4) Kare şeklinde eş büyüklükte yeteri kadar kâğıt kesiniz. Bu kâğıtlarla üstüste gelmeyecek ve aralarında boşluk olmayacak şekilde defterinizin veya sıranızın bir yüzünü kaplayınız. Bu iş için kullandığınız kare şeklindeki kâğıt sayısını belirleyiniz.

Cevap: Bir kenarı 10 cm olan kare kâğıtlar kestim; defterimin kapağını 6 kare kâğıtla kapladım (örnek ölçüm).

• Defterimin kapağı yaklaşık 20 cm’ye 30 cm.
• Kısa kenar boyunca 2, uzun kenar boyunca 3 kâğıt sığdı.
• 2 sıra, her sırada 3 kâğıt: 2 × 3 = 6 kâğıt.

1) Aşağıdaki geometri tahtasında verilen geometrik şekillerin çevre uzunluklarını cetvelle ölçünüz. Bu şekillerin kenar ve çevre uzunluklarını santimetre cinsinden bularak yazınız.

Cevap: Çevre uzunlukları yaklaşık olarak şöyledir: sol üstteki dikdörtgen 9 cm 6 mm, ortadaki ince dikdörtgen 8 cm, sağ üstteki kare 6 cm 4 mm, alttaki uzun dikdörtgen 16 cm.

• Cetveli iki komşu çivinin arasına koydum; aralık yaklaşık 8 mm geldi.
• Sol üstteki dikdörtgen 4 aralık ve 2 aralık: kenarlar 3 cm 2 mm ve 1 cm 6 mm. Çevre: 2 × (32 + 16) = 96 mm.
• Ortadaki ince dikdörtgen 1 aralık ve 4 aralık: kenarlar 8 mm ve 3 cm 2 mm. Çevre: 2 × (8 + 32) = 80 mm.
• Sağ üstteki kare 2 aralık: her kenar 1 cm 6 mm. Çevre: 4 × 16 = 64 mm.
• Alttaki dikdörtgen 8 aralık ve 2 aralık: kenarlar 6 cm 4 mm ve 1 cm 6 mm. Çevre: 2 × (64 + 16) = 160 mm.

2) Arkadaşlarınızla aşağıdaki gibi iki farklı büyüklükte kare şeklinde kâğıtlar oluşturunuz. Oluşturduğunuz kâğıtları kullanarak aşağıdaki soruları cevaplayınız. a) Sıranızın ve defterinizin üst yüzünü, oluşturduğunuz büyük ve küçük kare şeklindeki kâğıtları ayrı ayrı kullanarak aralarında boşluk kalmayacak ve üst üste gelmeyecek şekilde kaç tanesi ile kaplayabileceğinizi tahmin ediniz ve tahmininizi aşağıdaki boşluğa yazınız.

Cevap: Büyük kareyi 10 cm, küçük kareyi 5 cm kenarlı kestik. Tahminim: defter için 5 büyük ya da 20 küçük kare, sıra için 50 büyük ya da 200 küçük kare.

• Küçük karenin kenarı büyüğün yarısı. Bir büyük karenin içine 4 küçük kare sığıyor.
• Bu yüzden küçük kare tahminimi büyük kare tahminimin 4 katı aldım.

b) Sıranızın ve defterinizin üst yüzünün alanını, oluşturduğunuz büyük ve küçük kare şeklindeki kâğıtları aralarında boşluk kalmayacak ve üst üste gelmeyecek şekilde kullanarak ölçünüz ve elde ettiğiniz sonucu aşağıdaki boşluğa yazınız.

Cevap: Defter 6 büyük ya da 24 küçük kareyle, sıra 55 büyük ya da 220 küçük kareyle kaplandı (örnek ölçüm).

• Defter (yaklaşık 20 cm’ye 30 cm): büyük kareden 2 × 3 = 6, küçük kareden 4 × 6 = 24 tane.
• Sıra (yaklaşık 50 cm’ye 110 cm): büyük kareden 5 × 11 = 55, küçük kareden 10 × 22 = 220 tane.
• Tahminlerim gerçek sonuçlardan biraz az çıktı.

c) Temel uzunluk ölçme birimlerinden yararlanarak sıranızın ve defterinizin üst yüzünün alanını ölçmek için bir alan ölçme yöntemi geliştirebilir misiniz? Fikirlerinizi arkadaşlarınızla paylaşarak tartışınız.

Cevap: Evet. Bir kenarı 1 cm olan kareyi birim alırım; yüzeyin iki kenarını cetvelle ölçer, bu iki sayıyı çarparım.

• Defterin bir kenarı boyunca 20, öbür kenarı boyunca 30 tane 1 cm’lik kare dizilir.
• 20 sıra, her sırada 30 kare: 20 × 30 = 600 kare. Defterin yüzü 600 santimetrekare eder.
• Böylece tek tek kâğıt kesip dizmeye gerek kalmıyor.